Page 50 [50]
Sr.
dep D ESFI
tas, potentiaque Romanorum Pontificum » fatis appa¬
Teret quid nobis fit exfpectandum. Mitteres huc, ni
fallor, fatellitium tuum atque armatas copias, aliquan¬
to inclementius traGtaturus abs te diflentientes ferro ,
quam nune traétas calamo. Et ubi eft interim ille mi¬
Tabilis Euangelia, qui folo gladio Spiritus, quod eft
verbum Dei, profitebatur fe vindicaturum Euange¬
lium adverfus portas inferi? Ad calumnias, ad convi¬
tià, ad minas defcendis totus, & tamen vis videri fim¬
plex, purus, nec affeétibus humanis duci, fed Spiri¬
tu Dei. Reéte doces, Deum oportere juftum credi,
etiamfi nec lux nature, nec lux gratia comprehendat
cum effe juftum, at non recte poftulas idem jus tibi.
Porro autem multo gravius etiam peccatum eft in
diftinguendis opinionibus, quandoquidem ex una fa¬
cio- tres. Quod quidem vel infaniæ vel remulentix
vitium eft, ex uno videre plura. Imo plures opinio¬
hes recenféo, quarum prima eft Pefagiz; quam ut da¬
mpataïn relinquo.
Secundo loco recito fenteritiam eorum, qui fic mi¬
nimum tribuunt libero arbitrio, ut tamen non prorfus
tollant, Dicunt enim ipfum nihil efficaciter pole; ni¬
fi adfit gratia, vel exftimulans five operans, vel coo¬
perans, vel confummans: & tamen in his omnibus fa¬
tentur vel applicationem five conyerfionem humanz
voluntatis , vel cooperationem, nimirum ponentes ali¬
quam humane voluntatis vim, qu nonnihil agit cum
agente gratia, Hee eft opinio vel Augaffini, velTho¬
ma , ſequentis Auguftini fententiam, quatenus mini¬
mum tribuit libero arbitrio. Et hanc voco probabi¬
lem, co quod relinguat homini ftudium & conatum.
Atque hic multam verborum turbam offundis, quo¬
modo non imputetur quöd eft imputandum, & quo¬
modo dicatur aliquid poffe quod ex fe nihil poffit,
cum ego in difputatione hujufmodi difficultatem pal¬
pabiliteř, üt ajunt, expediam.
Tertiam, quam recenfeo , facio Carolffadii, qui non
tollit omnino liberum arbitrium, fit interim fas hoc
abuti vocabulo, quod fi quis malit appellare Bera aut
Delta , mea nihil refert, fed negat in bono opere quic¬
quam agere, fed ait fimpliciter pati, adeo ut gratia
non operetur per voluntatem noftram, fed in volun¬
tate tantum patiente.
Quartam facio tuam, qui progreffu tue affertionis
‘negas quicquam in rerum natura effe liberum arbi¬
tium, nec in bonis nec in malis quicquam agere vo¬
luntatem noftram, fed abfoluta neceffitate fieri omnia.
Hanc appello omnium duriffimam, profiteorque mihi
cum Caroiftadis tuaque opinione potiffimum effe con¬
fli&tandum È
Nec prætereo Scoti opinionem, quæ putat per ope¬
ïà moraliter bona, per influxum nature communem,
hominem pofle Dei gratiam efficacem promereri de
congruo: quod Dei benignitas non patiatur quemquam
interire, qui modo præititerit quod in ipſo eft: non
quod ſuis viribus aflequatur falutem, fed quod aliquo
Pacto fiat capax divina grati. Hanc opinionem quo¬
niam Ecclefia, quod quidem feiam, nondum rejecit,
ego nec defendo nec explodo. . Ergo fepofitis opinio¬
nibus Pelagii & Scoti, doceo reliquas tres tantum ver¬
bis diffidere. Prima, nimirom Asgofini, fateror ar¬
bitrium five voluntatem fuis viribus poffe ad male a¬
gendum: nec facit hic folum Deam agentem, volun¬
tatem tantum agi, quod tu doces: & ha@enus cum
Augsftino fentit Carolftadius, abs te diffentiens. Ete¬
nim cum Augeftins appellat gratiami cooperantem, u¬
tique fenfit operari noftram voluntatem aliquid. Dein¬
de dum ponunt gratiam exftimulantem, fed imperfe¬
étam , non excludunr converfionem & averfionem,
“cum tu prorfus excludas utrumque, indaéta rerum
tuo axiomate quod afferis, fed cum tua palinodia, qua
corrigis quod initio dixeras, liberum arbitrium nihil
valere nifi ad peccandum, & probas Wiclevs dogma.
Et qui prime funt fententie, faciunt arbitrium vitia¬
CAB m ASS M I 1328
B
Cc
D
F
net igitur aliquod judicium, fed imperfectum, manet
vis, fed inefficax. Vides igitur non cffe candem fen¬
tentiam aliis verbis tractatam, ut tu fingis. Sed pri¬
mam opinionem, quam ajo probabilem, confers cum
mea definitione, interim exclufa opinione corum, qui
per opera moraliter bona, fine ſpeciali gratia, putant
Dei bonitatem provocati ad conferendam gratiam. At¬
qui fic temperavi definitionem, ut huic quoque fen¬
tentiæ, quoniam damnata nondum eft, pareret locus.
Sed finge reje&tam Scoti opinionem, lit prima dagr¬
fini, ‘qui facit exftimulantem gratiam, non excludit
applicationem & averfionem. Pharao pulfatus cœpe¬
rat refipifcere, & ni fe avertiffet ab exftimulante gra¬
tia, non veniflet in profundum malorum. Demus &
hoc juxta Bernardum, torum initium deberi gratiæ:
Certe cum noftra voluntas operatur cum operante gra¬
tia, applicat fefe ad gratiam, naturæ vires ad gratiam
Operantem accommodans , veluti cum oriente Sole a¬
perimus oculos; rurfum avertit fefe, veluti cum exor¬
to Sole claudimus oculos. Oftende igitur, Lurhere ,
ofcitantiam vel hebetudinem judicii mei. Sic agis :
Dicis primum opinionem probabilem, quæ fatetur li¬
berum arbitrium, peccato vitiatum, non pofle velle bo¬
num fine gratia. Et definitio tribuit illi vim appli¬
candi fefe ad bonum, vel avertendi à bono fine gra¬
tia. Definitio, inquis, afirmat, quod exemplum ejus
negat, Xc. que tu fatis loquaciter ac procaciter. Au¬
di contra, fubtilitatem tux calumniæ. Definio libe¬
rum arbitrium in genere, vel ut erat conditum, vel
ut eft in liberatis per gratiam, vel ut eft claudicans in
his, qui nondum liberati funt à fervitute peccati: quid
hoc ad primam opinionem, quae pars tantum eft co¬
rum quæ complećtitur definitio, Nec definitio exclu¬
dit gratiam fpecialem, nif recipimus opinionem Pe¬
| lagiana proximam, qua fi tibi non probatur, mihi ta¬
men licebat hujus uti præfidiis in argumentando. Nec
video periculum , etiamfi quis eam tueatur. Deinde
non animadvertis quod facio duplex velle, five du¬
plicem nifum ad honefta , efficacem & inefficacem.
Inefficax eſt etiam in obnoxiis peccato, per influxum
communem juxta quofdam, juxta alios non fine gra¬
tia, fed imperfetta, qua nondum quidem abolet pec¬
catum , fed tamen præparat ad cfficacem gratiam. Nec
me movet quod tu nihil pateris effe medium, fed aut
Deum facis feflorem aut Satanam: impudenter enim
adducis ad me refellendum, quod erat evincendum.
Meminifti quod diximus de lumine, & Euangelicus
ille cacus primum nihil videt, deinde vider homines
velut arbores ambulantes, mox clare cernit omnia.
Verùm hee alias, nihil enim hic affero. Jam vi¬
des ex his qua diximus, foluta, qu:e proximo Capite
repetis & inculcas, non abfque petulantia convitiorum.
Accipis unam partem definiti, hoc eft, liberum arbi¬
trium peccato vitiatum, & cum hoc confers unam o¬
pinionem. Applicare fe ad bona bonum eft, igitur
liberum arbitrium poteft ex ſe bonum. Fateor fi lo¬
quaris de bono morali, fateor rurfus fi loquaris de bo¬
no pietatis, modo conjungas gratiam præparantem fi¬
ve exitimulantem: veluti cum ex leétione facrá, aut
lex audiro Ecclefiafta, ſentimus animi motum ad amo¬
rem pietatis & odium turpitudinis. Hanc non exclu¬
do nec in definitione, nec in recenfendis opinionibus.
Tantum egcludo Pelagiż fententiam , Carolftadii , &
tuam. Ubi funt igitur duo libera arbitria inter fe pu¬
gnantia? An fecum pugnat genus, quod in ſe comple¬
ĉtitur diverfas fpecies, & negabis Afinum effe animal,
quod ex ratione differentiæ ac proprii pugnet cum
homine? Aut ex una crumena faceres duas, quod in
cadem fit aurum & argentum? Non hic igitur captus
eft Proteus, fed ipfe Proteum agis ftudio calumnian¬
di, te ipfum vertens in omnia cum libet, me quoque
fubinde alium. atque alium faciens, utcunque tibi vi¬
dcor accommodus/calumniæ tuæ fpiculis. Fateor fe¬
cundum unam opinionem ,„ hominis voluntatem pecca¬
to