Page 51 [51]
83
85.
1329 HYPERASPISTAE
to corruptam, quatenus corrupta elt, non pofle fe fle¬
&ere ad bonam trugem fine fpeciali gratia, five illa fit
efficax, five exftimulans. Fateor in his, gui per bapti¬
{mum & fidem liberati funt, voluntatem hominis ex fe
effe proniorem ad malum quam ad bonum. Et fateor
naturæ viribus fe pofle convertere ad ftudia , conatus,
& opera, quæ fi quis contendat efle mala & iram provo¬
cantia, negabimus: fi quis neget cfe bona, quod abf¬
que gratia facta, concedemus, fi modo fateatur mo¬
raliter bona, provocantia Dei gratiam eficacem. Non
igitur mecum pugno , fi juxta diverfas. fententias di¬
vería dico.. Nondum enim hic pronuntio quid fen¬
tiam, fed rudi le&ori futura difputationis mareriam
congero. Proinde triumphus, quem hic agis, refervan¬
dus erat tibi circa finem difputationis, ubi pronuntio
que fententia ex omnibus mihi potiffimum arrideat.
vaciferatus fum, quod fatereris liberum arbitrium ob¬
noxium peccato, non poffe fe flectere ad. meliora, fi¬
ne auxilio gratiæ ? Quin illud potius damnavi, quod
doces nullum efe hominis arbitrium, nec in bonum
nec in malum, neque prorfus quicquam operari vel bo¬
na rei vel mala, neque cum gratia neque fine gratia,
quod nufquam legis apud dagu/tinum. Demque cum
hic tantum verborum incaflum fuderis, planeque , quod
ajunt, acrem verberes, tamen tuo more quali re {tre¬
nue geita triamphum adornas. Er vereris ne nemo
tibi fit habiturus fidem referenti, tantas abfurditares,
tam malta inter fe pugnantia, Legatur, inquis, hoc
loco Diatriba, & mirabuar. Legarur, inquam, hoc
loco Diatriba, & protinus mirabitur qui legerit ,
in Euangelii præcone tam malitiofum calumniandi
ftudium. Tædet caxtera referre qua illic glorioſe de¬
tonas.
Similis intemperantiæ funt, qua congeris proximo
Capite, qui confiftit ut agat aliquid liberum arbi¬
tium, & tamen fumma totius imputetur gratiæ? lftud
cum in fine difpatationis multis verbis explicem, guid
opus erat hic tempus inanibus verbis terere è ]mpura¬
ri non debet, quia quicquid potelt homo nature: viri¬
bus, gratuitum Dei donum eft. Nec hic opus eftcom¬
mento Dialeéticorum de voluntatis humanæ velle ab¬
foluto, nullo boni malive habito refpettu, quod hic da¬
mnas, probaturus fi pro te faceret. Quid enim abfur¬
di, fi quis docendi gratia proponat abfolutum, quod
in re abfolurum non eft ? Quomodo igitur Philofophi
diſputant de prima materia» degue puris elementis, &
Mathematici de formis abftraétis 4 materia? Nec tam
improbabile eft quam tu videri vis, fi quis tribuat vo¬
Juntati noftræ velle purum, ficut objećtum non con¬
fideret fub fpecie boni aut mali, fed entis tantum, aut
alicujus quod per fe medium fit , etiamfi non delint
qui negent quicquam effe medium Quam ubique mo¬
Jefta tua loguacitas, ut arbitrer nullum Bo/anam elle
cerebri tam felicis, ut tuum as vere Dodoneum ferre
poffit, cum extra rem dicas omnia, nec tamen ullum
facias dicendi finem. ,
Excuffifii primam opinionem, que eft Thoma vel
Auguſtini, cum tu nunc fecundam facias Auguſtini,
que eft Carolffadiz, qui negat hominis voluntatem in
bono opere quicquam agere, 1n malo fatetur. - Atque
hinc conjicere licet quam dextre rem tractes, quicon¬
fundas etiam fententiarum diftinétiones: ego inter eas,
quas non rejicio , Pelagiane fententiæ oppono fenten¬
tiam Augaftini, ut longifime diferepantem , CS
fententiam Sco? ut proxime accedentem. Relege Dia¬
tribam & fic comperies. Auguftini fententia fubjicio,
Carolffadii, quara appello duriorem, cam tu nung vel¬
ut multiloquio temulentus , facis Auguſtini. Tertio
loco pono tuam & Wiclevs, quam appello duriflimam,
cam poftremis duabus dico potifiimum mihi pugnam
fore, hoc eft, cum Garo/fhadis ac tua: Reftitui te in
viam. Nunc fupereft ur nobis demonitres , duas pofte¬
riores opiniones cafdem efe cum prima.
DIATRIBES Lib. L 1330
A | dum ponit gratiam cooperantem , fatetur & liberum ar¬
bitrium aliquid agere in bono opere, Carolffadius athr¬
mat nihil aliud quam pati. Tu doces nec in bono nec
in malo quicquam agere , nec ante gratiam nec poſt
gratiam, fed prorfus ac fimpliciter efe vocabulum in¬
ane: hxc fententia cum prima pugnat, & plus dicit
quam fecunda. Ethic prorfus ox’ vs, quod ajunt, de¬
lapfus; vel žm vē potius , nec intelligens quid loqua¬
ris, dejerationibus agis: 7effor, inquis, Deam, nihil
aliud volui dicere, nec alind intelligi , per verba dua¬
rum pofiremarum opinionum , quam id quod dicitnr in
prima opinione, nec Augultinum altud voluijje arbitror,
[nec aliter ex ipfim verbu intelligo 3 gram quod prima
dicit opinio , ita ut tres opiniones 4 Diatriba recitate y
apud me non fint nifi una illa mea fententia. Si quid à
me tam fine mente dictum fuiflet , quam ifta dicuntur
tibi, quibus convitiis me urgeres? Quando faceres inful¬
tandi finem? Nec tamen definis tergiverfari, & redis
ad yeterem caufationem nominis, quam fiepius jam ex¬
clufimus , nec uno refpondimus modo. Videris ipfe
fenfifle errorem tuum, nec tamen libuit difpungere
quod {cripferas. Proinde ab hoc Capite non difcedis, ut
foles, triamphabundus , fed veluti gallus demiffis alis
temet fubducis : Sihic, inquis, erro, revocet qui po¬
refi, ft funt hac obftura & ambigua, ilufirer & frabi
liar gui poteſt. Hîc reprehenforem admittis & illuftra¬
C|torem, cum in fine repellas omne judicium.
Attamen proximo Capiterefumjs animos : Sed facef¬
fant, inquis, monjftra verboram. Quis enim ferat iftam
| abufum loquendi? Totidem verbis tibi tuas voces reci¬
init Echo: Sedi faceffant monftra verborum. Quis enim
ferai iftum abufum loguends? De abufu receptæ vocis
litiga cum Hilario, cum Ambrofio, cum. dagufiino,
cum Hierenymo. Hic propofueras te diturum tres opi¬
press nihil inter fe diferepare, & hoc omiffo cavilla¬
| ris de nomine liberi arbitri. Nec adhuc definis affir¬
\mare quod cf manifefte falfum. Ita-ne eft cadem fen¬
jcentia, liberum arbitrium cooperari gratiæ, & tantum
patiin opcre bono, in malo tantum agere, & nec inbono,
D | nec in malo quicquam agere, fed Deum folum opera¬
| ri quicquid agitur feu boni feu mali? Tu fic colligis:
Paft peccatum voluntas hominis non efè libera nifi ad ma¬
lum abfque gratia: igitnr amifa libertate faccedit fervi¬
tus. Negari non poteſt. Ubi ferustus eff, ibi ef mera
neceffitas, & ubi necefitas, ibi nihil agit liberam arbi¬
trium , fi nihil agit, patitur tantam. Tua Grammati¬
ca non poteſt amiſſam ſanitatem vocare fanstarem. Ve¬
rum ut fimul & meam definitionem tuear, & ifta tua
tam perplexa di{cutiam, proponam rei fummam nudis
aphorifmis: Voluntas in homine, quemadmodum &in
Angelis, ficut erat condita, libera erat ad bonum & ad
malum, fic ut adherere potuerit oblate gratia, fine
fpeciali preefidio nove gratia , ac femet avertere po¬
tuerit à gratia, Poft lapfum primorum parentum, na¬
ture: libertas vitiata eft, non exftinéta. Refedit autem
in illis aliqua ſcintilla rationis, difcernens honeftum
ab inhonefto , item aliquis nifus voluntatis, refugiens
B
a
là turpitudine, & quodammodo geftiens ad honeſta,
Verùm hic nifus& ratio incfficax eft fine ſpeciali gra¬
tia, juxta quofdam: juxta alios tantum valet, ut per
opera moraliter bona poflit de congruo promereri gra¬
tiam, vel præparantem , vel criam juftificantem: quam
fenrcntiam non arbitror ab. Ecclefia damnatam, licet
nec illam fuperiorem improbaverit : fed hic permittit
| unumquenque abundare in fuo fenfu. Liberati per gra¬
F | tiam, funtin codem ftatu quo fuit homo primum con¬
ditus liber, vidclicet ut fe pofiit applicare ad oblatam
gratiam, & poflit avertere fe ab cadem, nifi quod ex
peccato 4da , aut ipfius etiam , refideat in co caligo qua¬
gua tamen non adimat libertatem, fed exerceat pic¬
tatem. Hæc applicatio autaverfio locum haber ad utram¬
que gratiam exftimulantem quam diximus , & juftifi¬
cantem. Applicat autem icfe voluntas, cum fe præbet
gratia , fimulque nature viribus nititur ad cadem ad
` Tom, IX. Pp pp que
4.