OCR Output

1321 HYPERASPISTAE
quid'agat in his quæ pertinent ad æternam falutem.
Si non eft fasde re quapiam difputare, nifi partes illius
omnes, & his adhærentia perfequaris; peccatum eftà
pluribus Scriptoribus. Si commode facit; qui oftendit
quid lector ex{pectare debeat, quid non, quid eft tan¬
dem quod mihi condonas? Sed rurfüs alia calumnia dë¬
finitionis. Petrus Lombardus & Sophiftæ faciunt gemi¬
nam liberi arbitrii vim, difcernendi, que propria eft
intellectus, & eligendi feu rejiciendi, qua propriaef
voluntatis. At mea definitio tantum attingit vim eligen¬
di aut rejiciendi. Itaque dimidiatum modo arbitrium
propono. Refpondeo paucis. In hac queftione liber¬
tatis, primas tenet voluntas; qua; ut inquit Auguſtins,
peceatur & reéte vivitur. Ab hac quanquam fion eft
fejunéta ratio, neque enim voluntas propiie dicitur, que
fenfum aut affectum fequitur potius quam rationis ju¬
dicium, tamen id ponere maluimus, quod in hac dif.
guifitione pracipuum, &¢ folum libertatis eft capax,
prafertim cuni co propofito, fimul & illud intelliga¬
tur, quod natura pracedit, veluti fi quis loquatur de
expetendo honefto, fimul complectitur & illa qua fe¬
cernunt honeftum ab inhonefto. Etin progreffu difpu¬
tationis attingo duod fatis eft de judicio rationis.

Nunc perinde quali fedeamus in Scholis Chry/ippi ,
ad viviim exigitut noftra defcriptiuncula, Objicitur ob:
feuritas; & fingulæ particule rigido examine difeu¬
tiuntur. Definitio non una de caufa folet adhiberi; in¬
terdum quo natura rei, qua de agitur, poflit cognofci,
honnunquam res notiffima tantum attingivur, tanquam
titulo, veluti fi quis difputet hodie de Anatomia, nihil
habet opus apud eruditos Medicos definire quid. fit A¬
natomia. Satis eft titulus. Nonnunquam additur defi¬
nitio vel noratio potius, ut admoneatur auditor, quid
debeat ex{pectare, quid non: yeluti fi differruras de
animalibus, ne lector ex{pectet quicquid de naturis, de
partibus, de generationibus, de morbis, de medicinis
dici folèt, fic admoneat : Hæc difputatio traétabit de
animantibus terreftribus ac maritimis, fed hisduntaxat
que veneno noxia funt. Nec alio confilio adhibita eft
nobis illa notatiuncila,; in re jactata jam, & omnibus
eruditis notiflima. Sedage , qualis qualis eft , non depre¬
cor feveram excufliotitm, nec tam reformido tuam cen¬
furam, quamvis iniquam, quam arbitraris. Deabufu
nominis jam réfponfum eft, nec feram hoc mihi fe¬
pius objici. Aperta funt hæc; Ut ais; vis humant vo¬
luntatis. Item; gua fe poseft homo. Item, ad arernam
falutem, Rurfus obſcura ſunt iſta, Applicare & aver
tere. Item, ad atertam falutem, item perdacane. Vim
voluntatis humanæ interpretaris potentiam vel faéulta¬
tem, vel habilitatem, vel aptitudinem: » volendi , nolen¬
di, cligendt ; contemnendi , approbandi » refutandr,
& fi quee funt ali voluntatis actiones. Applicare È
avertere nor vides quid fit , nifi iplum velle aut nol¬
le, probare aut reprobare, que funt attiones a pote¬
ftate voluntatis elicita. Et fingis vim illam elle me¬
dium quiddam inter voluntatem & voluntatisaétionem
definiram. Et hic citatur, fr Deo’ placer, regula Juris;
ne nefciremus tibi Jureconfultum fuifle à confiliis cum
hae feriberes. Scio in Pandoram itam Deos omnes
éontuliffe quod habuit quifque pracipuum. At quid
tandem præfcribit regula Juris È Sermonem obfcuram ad¬
verfus cam interpretandum effe, qai fc loquatas fit. Sea
guid prae{cribit regula caritatis , quam tibi vindicas?
Omnia in meliorem partém effe interpretanda, & qui
firmior ac doétior eft, eum fervire infirmitati alienæ.
une vide quam abfis 4 caritatis regula, qui {uperes et¬
iam Juris regulam: illa non vult prodeffe fermonis ob¬
fcuritatem ei, qui fortaffe prudens dataque opera fie
loquutus eft, ut falleret: tu dilucide diéta obfcuras ,quo
locum facias caluńoiæ ; ficuti mox aperiemus. Sed

DIATRIBES Lib, 1322
gas enim te videre alia, que vel ad gratiam Dei vel
ad falatem æternam perducunt , nifi verbum & opus
Dei; quod gratia vel ſpiritus fit ipfa vita, ad quam yer¬
bo & opere divino perducimur.

Sed hac, inquis; vita vel falus aterna pres efè incon
prehenfibilis humano intellectui; perperam igitur tribuo
voluntati humanæ vim applicandi fefe , cum nullum
hominis cor poffit noffé quid hee funt, nifi Spiritus
ea revelarit. Et Pasi teftimoniis, addis argumentum
ab experimentis, de Philofophis, Portia Feſto, & Pli=
mo, qui deriferunt refurrectionem Enangelio promiflam,
Adjicis nec hodie deeffe , qui Hunc articulum fidei ;
ceu fabulam rideant, licet voce ftyloque jaétitent fé

| credere. Haétenus impia non funt qua dicis, fed qua
non lædunt meam definitionem. Porro quod .optas
ne ego fim codem fermento adfperfus y libenter accipio
tuam precationem; idemque tibi vicifim precor, nifi

A

B

quod iftud tuum votum fuggillatio eft meæ fidei. An
mea fides fit fufficieñns ad filutem viderit Dominus.
Certe fiéta non eft, nec aliud in corde fentio quam
{cribo, & quotidianis precibus interpello Chrifi mife¬
ricordiam ut mihi fidem adaugeat. Miror autem, cur
te huic voto admifceas, cum profitearis te certum efle
quod Habeas Spiritum omnia largientem; quod utinam
fit veriflimum, & mea fufpicio fit vanifima ! Videris
autem hic arte palæftrica cemetipfum fubmittere, quo
me dejicias, idque pro tua folita fimplicitate. Audi¬
vimus callidam interpretationem mez definitionis, ex
regula Juris nimirum in me detortam, audiamus nunc
terribiles J¢ngogas cadem arte colligentis. 5
| 53Docet Erafmas liberum arbitrium effé vim yolun¬
sytatis, quae potett è feipfa velle & nolle verbum &
55 opus Dei, quibus ducitur ad ea; qu excedunt &
» fenfum & captum ejus: fi yero poteft velle & nolle,
5 poteft & amare & odifle, poteft & aliquantulum fa¬
»cere Legem & credere Euangelio : quia impoffibile
»» eft fi aliquid velis aut nolis, ut non aliquid operis ca
3 voluntate poflis, etiamfi aliquo prohibente perficere
5, non poflis. Jam inter opera Dei qua ad falutem per¬
ss ducunt, mors, crux & omnia mala mundi numeren¬
»tur, poterit humana voluntas; & mortem & fuiper¬
» ditionem velle. Quin omnia velle poteft, dum veř¬
» bum & opus Dei velle poteft.. Quid enim fupereft;
s nili Deus ipfe? Quid tandem? Nihil hic tribuo gra¬
tie, fed libero arbitrio plane divinitatem quandam
s,attribuo. Accurrite omnes augures, arufpices, No¬
vum portentum audite. Eraſmus ex nihilo Deum fa¬
cit. Pandite nunc Helcona Deæ , hic patet Luthero
campus expromendi tragicam facundiam. Eraſms lon}
ge fuperac impios Sophiftas , qui utcunque fèntiunt,
parcius cette loquuntur de libero arbitrio: Pelagianns

C

D

éſt, imo longe ſuperar Pélagiem; quod is divinitatem
quidem tribuit libero arbitrio, fed toti. Erafmus idem
tribuit dimidiato. O coelum, 6 terra, ‘maria Neptu¬
ni! Eft ne amplius? Eft, excedit ipfos etiam Philofo¬
phos Ethnicos. Quid ita? Quia cum nondum inter Phi¬
lofophos conyeniat, an aliquid moveat feipfum, mihi
liberuny arbitriuiy non folum mover feipfiim idque fua¬
pte vi, ſed applicat étiam ad ca qua funt aterna; id
eft incomprehenfibilia fibi. Horrenda narras. Sed etiam
né amplius? Eft, Erafmus, qui haétenus impietate fu¬
peravit omnes, tanderm & feipfum fuperat. Qui fic?
Quia com antea faffus fit hberum arbitrium inefiicax
effe, fine gratia, hie definit, humanam voluntatem
eam habere vim, qua pfit ex fefe applicare fe ad ca
qua funt æternæ falutis. Hic interim diffimulo, quod
pro pore? mutatis, efficax eff, & pro snefficax poluitti
prorfus ineficax , Ut verba magis fervirent calumnia;
& {comma negligo de joco nominata gratia; quam hîe
ferio loquens prætermifi: Venimus ad funmurn. Quid

E

E

adrem; ha&enus tolerabilis eft tua interpretatio. Qua
ad falutem perdacunt, imterpretaris verba & opera Dei,
que offeruntur voluntati humane: ut eifdem {cfe appli¬
cet vel avertat. Verba Det dividis in Legem & Euan¬
gelium; Lege exiguntur opera’, Euangelio fides, Ne-!

fupereft; nift cantio triumphalis?

Jam addit Epiphonema. Vides-ne, mi Eralme, hae
definitione teipfum prodi z imprudenter credo, quod ha¬
rum rerum nihil omnino intelligis; vel prorfus incogstans
@& contemnens deillis [oribis, ignarus qaid logharis, vel

Qo 00 3 qui

75°

76: