di? Diftinguitur Lex ab Euangelio; fed fic ut utrum¬
que fic in utroque, interna Scripture: claritas ab ex¬
ternay Deus 4 Scriptura, Deus prædicatus à non præ¬
dicato; fpiritus Euangelicus è fpiritu erroris, opinio
negativa, que nihil probat ,ab affirmativa , cujus eft pro¬
batio. Oftenditur duplex oftenfio fpiritus: duplex ca¬
non, caritatis & fidei : duplex heceflitas , operis &
temporis, rurlum conétionis & immurabilitatis : du¬
plex omnipotentia Dei; natüræ & operationis: du¬
plex refpectus ad fuperiora & inferiora: difcernuntur
indicativa verba ab imperativis & fubjun&ivis, ftylus
à vita morteque fecernitur; à precatione difputatio i
denique diftinguitur Ecclefia , qua videtur effe cum noti
fit, ab Ecclefia , quæ non videtur effe cum fit: diftin¬
gauntur fandti, qui cum videantur non funt, è fan&is
qui habentur pro impiis, cum vere fanéti fint. Non
hac recenfeo quod omnes tuas diftinétiones improbem,
fed quod tibi fumas in facris Litteris explicandis quod
aliis non permittis, & aliorum diftin&iones foleas ex¬
fibilare, cum tuas haberi velis pro oraculis. Nobis
occludis omnem exitum, & tibi vis patere tot cunicu¬
los. Nunc vide quas leges prafcribas nondum vi&or,
Deponite quiequid armature fuppeditant orthodoxi
Veteres, Theologorum Schole, au&oritas Goncilio¬
rum & Pontificum, conſenſus tot feculorum, ac totius
populi Chriftiani. Nihil recipimus nifi Scripturas ,
fed fic ut penes nos folos fit certa auétoritas interpre- |
tandi. Quod nos interpretamur, hoc fenfit Spiritus |
Sanétus, quod adferunt alii quamvis magni, quamvis
multi; è fpiritu Satan, & alienata mente profeétum
eft. Quod Orthodoxi docuerunt, quod auctoritas
Ecclefiee tradidit , quod populus Chriftianus ample¬
xus eft, quod Schola defendunt, exitiabile venenum
eft Satanze: quod ego doceo, ſpiritus eft vite. Cre¬
dite in Scripturis nihil prorfus efle obfcuritatis vel quod
egeat judice, aut, ut omnes cacutiant, ego non ca¬
cutio. Nam confcius mihi fum, me haberé Spiritum
Chrifti; quo poflum de omnibus judicare, nemo de me.
Nolo judicium, fed requiro oblequium. Neque quen¬
quam vel tantillum moveat multitudo, magnitudo , la¬
titudo , profunditas, miracula, fan&itas, Ecclefia fan¬
ctorum, omnes perierunt fi fenferunt ut feripferunt, nifi
qui forte refipuerunt añte fupremum vitæ diem. Qui
meis probationibus diffidunt, aut carent fenfu commu¬
ni, aut blafphemiam committunt in Spiritum San&um,
& fubyertunt Chriftianifmum. Hujulmodi leges fi re¬
cipimus, nimirum tua eft victoria, Rurfum poftulas,
ne quid fidamus veteribus Orthodoxis, quod nonnun¬
quam inter fe varient, cum inter vos paucos tanta fit
controverfia, de Prophetis, de imaginibus, de difci¬
plinis, de baptifmo, de Euchariftia, & vis ut nihilo
fecius credamus veftris dogmatibus , præfertim cum
quotidie exfpeétemus nova. Et blafphemi vocamur,
quod adhuc hæreamus Ecclefiæ veteri, nec audeamus
tuis caftris adjungi, & occinitur nobis illud ex Euan¬
gelio: Qui non eſt mecamy contra me el, & qui non
taque loquor.. Nunc opera pretium eft videre, quam
non fimpliciter tra&as Diatribam , nihil non depra¬
ita propono difputaturus: Liberum arbitrium efè vis br¬
mana volantatis, qua fe poffit homo applicare ad'ea qua
perducunt ad eternam falutem , aut ab iifdem avertere.
‘Hane deferiptiunculam, cum non in aliud propofuif
fem, quam ut oftenfo feopo, non latius vagaretur diſ
putatio, quam oporteret, congeritur hie quicquid in’
Sophiftarum Scholis garriri folet à pueris. 1Objicitur
guod non explicuerim partes definitionis , nimirum |¬
manfragium non unum veritus, cum tamen'id folear |
controverfa, difputationem inftituunt, mihi de re jam
à cam multis tra€tata brevis conflictatiuncula erat fut
cepta, nec mihi fumfi perfonam è cathedra docentis
claffem difeipulorum , aut feribentis commentarios ii
opus perplexi Scriptoris, ut fingulæ definitionis par¬
tes mihi fuerint vel defendendz vel explicandæ. Scie¬
bam liberum arbitrium è diverfis varie definitum, tu
compendio definis ; nomen fine re. Perlongum erat
aliorum definitionibus vel rejiciendis aut aflerendis vel
explicandis immorari. Decreveram in hac arena non
diu morari, & alioqui fupervacaneum erat vocem no¬
tam & à multis definitam defcribere. Cut igitur dè¬
finis? Non tam definio vocis rationeta, quam contra¬
ho ad id quod in preefentia Le agendum. Men:
tior, nifi hoc indicant mea verba: Porro liberum arbi¬
trinm hoc loco fentimus, &c. Quid fignificat hoc loco?
Nihil aliud, quam hactenus hic de libero arbitrio dif
putabimus, ne quis exfpećtet quicquid de libero ar¬
bitrio poteft aut folet difputari. Jam quorfum attine¬
bat hic explicare fingulas definitionis partes, quod fo¬
lent hi qui puéris Arifforelem prælegunt in Scholis;
cum ipfa difputatio progrediens id faciat ? Solent Scri¬
ptores fummam rei, de qua loqui deftinarunt, veluti
fcopum oftendere. Idem facio in Diatriba. Et ingeri¬
tur altera calumpia fophiftica. Quod definitar , larius
C| patet quam ipfa definitio. Ef? enim liberum arbsirings
Dei, quod unam were poteft dici liberam. Eft aliquod
\liberum arbitrium in Angelis, G ta adjftrings ad hominis
voluntatem. Jam tefpondi me ideo hee prefatum, ut
ab hac confli&atiuncùla excluderem difputationem de
atbitrio Dei, Demonum aut Angelorum, prefertim
cum aflertio tua non impugnet nifi hominis arbi¬
trium. Scd gravius flagitium ¢{t, quod vox, quam de¬
| |finio, pugnat cum ipfa definitione, hoc eft, guid no¬
mins, cum co quod eft guid res. Apnofco Scholæ
puerilis vocabula. Qui(quis enim, inquis, andit liberuin
arbitrium , accipit proprie dici quod poteſt & faci evga
Desm, quacungue libuerit, nulla lege s nullo imperio co¬
D | hibitum. Eteuim fi feruw, qui degit fub imperio domini,
liber dici non poteft; malto minm hominis voluntas qui
Subjetta eft imperio Dei. Proinde magis tibi placet ut
vertibile dicatur, quam liberam, Primum quod hujus
vocis honorem contendis foli Deo proprie congruere,
quale fit jam ante difcuffimus: neque nos homini tri¬
buimus arbitrium fimpliciter liberum, guod ex difpu¬
tatione fatis liquet. Cur igitur abuteris voce? Ego
hujus vocis repertor non fum, quare magis decet ut
fuper hac re expoftules cum omnibus vereribus, ac re¬
centioribus , atque adeo cum ipfo etiam Auguftino, qui
\ cum minimum tribuat libero arbitrio, tamén in titulis
voluminum , totaque difputatione abutitur récepto vo¬
E|cabulo. Cæterum quod ais hanc vocem omnium au¬
ribus nihil aliud fignificare, quam liberam poteftatem
faciendi erga Deur quicquid libuerit, &c. res longe
fecus habet inter Chriftianos. Reéte monet Haba
n, nos ad certam regulam fobriis & propriis verbis
debere loqui, fed ipfe tamen qui hoc monet, quoties
inculcat in libris fuis nomen’ liberi arbitri; néc ipfe
temperas à recepto vocabulo ; guam fobritis in novan¬
dis Ecclefiæ vel dogmatibus vel’ verbis, norunt qui tua
legunt, & mihi nunc occinis Auguſtini mohñita , quod
ab omnibus recepta voce fam abufus. Deinde exigis
hie dialecticam & philofophiam Ethni¢am , quam fó¬
les peftem tei Chriftianæ vocare: Sed utrümque do:
nas & abufum vocis, & definitionem ad hominem re¬
ftriétam: Quid autem donas, fi concedis jus publi¬
cum? Aut quid mihi largiris, fi demonftro leétori 5 quiz
tenus fim hic loquuturus de libero arbitrio? Nihil enim:
aliud agit illa mea‘ defcriptio y nifi quod leétorem prae¬
Monet , non audies hic de libero’ arbitrio Dei; An
gelorum aut Demonum, aut fi quod eft brutorum ani¬
mantium, fed de eo quod tribuitd: humanz volunta¬
ti,nec difcutiemus quid poffit in rebus levioribus, quæ
ñon conducunt ad æternam felicitatem, fed duntaxat