Page 47 [47]
OCR
1321 HYPERASPISTAE quid'agat in his quæ pertinent ad æternam falutem. Si non eft fasde re quapiam difputare, nifi partes illius omnes, & his adhærentia perfequaris; peccatum eftà pluribus Scriptoribus. Si commode facit; qui oftendit quid lector ex{pectare debeat, quid non, quid eft tandem quod mihi condonas? Sed rurfüs alia calumnia dëfinitionis. Petrus Lombardus & Sophiftæ faciunt geminam liberi arbitrii vim, difcernendi, que propria eft intellectus, & eligendi feu rejiciendi, qua propriaef voluntatis. At mea definitio tantum attingit vim eligendi aut rejiciendi. Itaque dimidiatum modo arbitrium propono. Refpondeo paucis. In hac queftione libertatis, primas tenet voluntas; qua; ut inquit Auguſtins, peceatur & reéte vivitur. Ab hac quanquam fion eft fejunéta ratio, neque enim voluntas propiie dicitur, que fenfum aut affectum fequitur potius quam rationis judicium, tamen id ponere maluimus, quod in hac dif. guifitione pracipuum, &¢ folum libertatis eft capax, prafertim cuni co propofito, fimul & illud intelligatur, quod natura pracedit, veluti fi quis loquatur de expetendo honefto, fimul complectitur & illa qua fecernunt honeftum ab inhonefto. Etin progreffu difputationis attingo duod fatis eft de judicio rationis. Nunc perinde quali fedeamus in Scholis Chry/ippi , ad viviim exigitut noftra defcriptiuncula, Objicitur ob: feuritas; & fingulæ particule rigido examine difeutiuntur. Definitio non una de caufa folet adhiberi; interdum quo natura rei, qua de agitur, poflit cognofci, honnunquam res notiffima tantum attingivur, tanquam titulo, veluti fi quis difputet hodie de Anatomia, nihil habet opus apud eruditos Medicos definire quid. fit Anatomia. Satis eft titulus. Nonnunquam additur definitio vel noratio potius, ut admoneatur auditor, quid debeat ex{pectare, quid non: yeluti fi differruras de animalibus, ne lector ex{pectet quicquid de naturis, de partibus, de generationibus, de morbis, de medicinis dici folèt, fic admoneat : Hæc difputatio traétabit de animantibus terreftribus ac maritimis, fed hisduntaxat que veneno noxia funt. Nec alio confilio adhibita eft nobis illa notatiuncila,; in re jactata jam, & omnibus eruditis notiflima. Sedage , qualis qualis eft , non deprecor feveram excufliotitm, nec tam reformido tuam cenfuram, quamvis iniquam, quam arbitraris. Deabufu nominis jam réfponfum eft, nec feram hoc mihi fepius objici. Aperta funt hæc; Ut ais; vis humant voluntatis. Item; gua fe poseft homo. Item, ad arernam falutem, Rurfus obſcura ſunt iſta, Applicare & aver tere. Item, ad atertam falutem, item perdacane. Vim voluntatis humanæ interpretaris potentiam vel faéultatem, vel habilitatem, vel aptitudinem: » volendi , nolendi, cligendt ; contemnendi , approbandi » refutandr, & fi quee funt ali voluntatis actiones. Applicare È avertere nor vides quid fit , nifi iplum velle aut nolle, probare aut reprobare, que funt attiones a poteftate voluntatis elicita. Et fingis vim illam elle medium quiddam inter voluntatem & voluntatisaétionem definiram. Et hic citatur, fr Deo’ placer, regula Juris; ne nefciremus tibi Jureconfultum fuifle à confiliis cum hae feriberes. Scio in Pandoram itam Deos omnes éontuliffe quod habuit quifque pracipuum. At quid tandem præfcribit regula Juris È Sermonem obfcuram adverfus cam interpretandum effe, qai fc loquatas fit. Sea guid prae{cribit regula caritatis , quam tibi vindicas? Omnia in meliorem partém effe interpretanda, & qui firmior ac doétior eft, eum fervire infirmitati alienæ. une vide quam abfis 4 caritatis regula, qui {uperes etiam Juris regulam: illa non vult prodeffe fermonis obfcuritatem ei, qui fortaffe prudens dataque opera fie loquutus eft, ut falleret: tu dilucide diéta obfcuras ,quo locum facias caluńoiæ ; ficuti mox aperiemus. Sed DIATRIBES Lib, 1322 gas enim te videre alia, que vel ad gratiam Dei vel ad falatem æternam perducunt , nifi verbum & opus Dei; quod gratia vel ſpiritus fit ipfa vita, ad quam yerbo & opere divino perducimur. Sed hac, inquis; vita vel falus aterna pres efè incon prehenfibilis humano intellectui; perperam igitur tribuo voluntati humanæ vim applicandi fefe , cum nullum hominis cor poffit noffé quid hee funt, nifi Spiritus ea revelarit. Et Pasi teftimoniis, addis argumentum ab experimentis, de Philofophis, Portia Feſto, & Pli= mo, qui deriferunt refurrectionem Enangelio promiflam, Adjicis nec hodie deeffe , qui Hunc articulum fidei ; ceu fabulam rideant, licet voce ftyloque jaétitent fé | credere. Haétenus impia non funt qua dicis, fed qua non lædunt meam definitionem. Porro quod .optas ne ego fim codem fermento adfperfus y libenter accipio tuam precationem; idemque tibi vicifim precor, nifi A B quod iftud tuum votum fuggillatio eft meæ fidei. An mea fides fit fufficieñns ad filutem viderit Dominus. Certe fiéta non eft, nec aliud in corde fentio quam {cribo, & quotidianis precibus interpello Chrifi mifericordiam ut mihi fidem adaugeat. Miror autem, cur te huic voto admifceas, cum profitearis te certum efle quod Habeas Spiritum omnia largientem; quod utinam fit veriflimum, & mea fufpicio fit vanifima ! Videris autem hic arte palæftrica cemetipfum fubmittere, quo me dejicias, idque pro tua folita fimplicitate. Audivimus callidam interpretationem mez definitionis, ex regula Juris nimirum in me detortam, audiamus nunc terribiles J¢ngogas cadem arte colligentis. 5 | 53Docet Erafmas liberum arbitrium effé vim yolunsytatis, quae potett è feipfa velle & nolle verbum & 55 opus Dei, quibus ducitur ad ea; qu excedunt & » fenfum & captum ejus: fi yero poteft velle & nolle, 5 poteft & amare & odifle, poteft & aliquantulum fa»cere Legem & credere Euangelio : quia impoffibile »» eft fi aliquid velis aut nolis, ut non aliquid operis ca 3 voluntate poflis, etiamfi aliquo prohibente perficere 5, non poflis. Jam inter opera Dei qua ad falutem perss ducunt, mors, crux & omnia mala mundi numeren»tur, poterit humana voluntas; & mortem & fuiper» ditionem velle. Quin omnia velle poteft, dum veř» bum & opus Dei velle poteft.. Quid enim fupereft; s nili Deus ipfe? Quid tandem? Nihil hic tribuo gratie, fed libero arbitrio plane divinitatem quandam s,attribuo. Accurrite omnes augures, arufpices, Novum portentum audite. Eraſmus ex nihilo Deum facit. Pandite nunc Helcona Deæ , hic patet Luthero campus expromendi tragicam facundiam. Eraſms lon} ge fuperac impios Sophiftas , qui utcunque fèntiunt, parcius cette loquuntur de libero arbitrio: Pelagianns C D éſt, imo longe ſuperar Pélagiem; quod is divinitatem quidem tribuit libero arbitrio, fed toti. Erafmus idem tribuit dimidiato. O coelum, 6 terra, ‘maria Neptuni! Eft ne amplius? Eft, excedit ipfos etiam Philofophos Ethnicos. Quid ita? Quia cum nondum inter Philofophos conyeniat, an aliquid moveat feipfum, mihi liberuny arbitriuiy non folum mover feipfiim idque fuapte vi, ſed applicat étiam ad ca qua funt aterna; id eft incomprehenfibilia fibi. Horrenda narras. Sed etiam né amplius? Eft, Erafmus, qui haétenus impietate fuperavit omnes, tanderm & feipfum fuperat. Qui fic? Quia com antea faffus fit hberum arbitrium inefiicax effe, fine gratia, hie definit, humanam voluntatem eam habere vim, qua pfit ex fefe applicare fe ad ca qua funt æternæ falutis. Hic interim diffimulo, quod pro pore? mutatis, efficax eff, & pro snefficax poluitti prorfus ineficax , Ut verba magis fervirent calumnia; & {comma negligo de joco nominata gratia; quam hîe ferio loquens prætermifi: Venimus ad funmurn. Quid E E adrem; ha&enus tolerabilis eft tua interpretatio. Qua ad falutem perdacunt, imterpretaris verba & opera Dei, que offeruntur voluntati humane: ut eifdem {cfe applicet vel avertat. Verba Det dividis in Legem & Euangelium; Lege exiguntur opera’, Euangelio fides, Ne-! fupereft; nift cantio triumphalis? Jam addit Epiphonema. Vides-ne, mi Eralme, hae definitione teipfum prodi z imprudenter credo, quod harum rerum nihil omnino intelligis; vel prorfus incogstans @& contemnens deillis [oribis, ignarus qaid logharis, vel Qo 00 3 qui 75° 76:
