1309 HYPERASPISTAE
nem delirationem:vocas. «Hoc in Pfalmo xvir. ibi di¬
cis, Bcclefiæ doétrinam effe fupra captum humanum :
& hic fufflicit Grammatices peritia. In Pfalmo x1x.
hunc in modum loqueris : Expofuimus hunc Pfalaum
pro exemplo fidei de Rege quacunque, nec dum certnm,
an legitimum fenfum attigerim : mox interpretationis
tuæ judicium réjicis in leétorem. Iterum in xx. fatc¬
debeatintelligi & mihi objicis Scepticam T'heologiam,
qui non aufim de perplexis difficultatibus Scholattica¬
rum quæftionum pronuntiare ? Ubi tum erat ille Stot¬
evs affertor : ubi ille Omnifcius? Mihi dicis, Non fe
ſuſpenſe laguitur , niſi Lucianus & Epicurus : & tu in
Opere maxime facro eodem modo loquens, ignofcis
tibi, In calce hujus libri tui dicis, Penes nullum volo
eſſe judicium, fed omnibus fuadeo ut praftent obfequium:
& in Pfalmo judicium defers lectori. Quomodo in. his
tibi conftas, qui me Proteum facis? An tum temporis
nondum habebas Spiritum? Non dices, opinor. Uti¬
nam autem in ea modeftia perfeverafles ! Ibi veteres
Orthodoxos, fanétiflimos & eruditiflimos Vatres ap¬
pellas: hîc me rides, qui tribuam illis fan&imoniam,
ipfe cacutientiam, ignorantiam, imo blalphemiam &
facrilegium impingens: nec aliter excuſas eos potuiffe
fervari, quain fi vel fecus fenferunt atque fcriplerunt,
vel erroris poenituit ante mortem. Porro cum inrer¬
nam claritatem fic requiras ab omnibus Chriftianis,
ut fine hac non facias illis ullam fpem falutis, quid a
liud cenfebimus, nifi illos omnes perifle, qui tam ne¬
ceflarium articulum fidei non dicam ignorarint , fed
impugnarint , profligantes neceffitatem , ac liberum
arbitriam profitentes. Ego toties vocor blafphemus,
qui dubitem ac difpurem de tuo dogmate, & obfcu¬
rum putas quid de illis cadem fententia pronunties? Er
hic rurfus novum paradoxon : Qa: Spiritum babet, ei
nihil obfcurum : qui non habet , ne jota quidem unum
intelligit. Nil medium eft. Quifquis igitur profrerur
fefe dubitare alicubi in Scripturis, aut Spiritum habet;
& mentitur effe obfcuritatem cum nulla fit, aut non
habet, & ne jota quidem unum intelligit. Terriianns
infignis Ecclefiæ Doctor , poftea in Montani dogma
prolapfus, difceffit ab Ecclef communione. An 1s
amiflo Spiritu, ne jota quidera intelligebat? Sed in¬
terpretaris non intelligit, id eſt, non ſentit, non affi¬
citur. At nos agebamus de certitudine doctrine, non
de ignoto hominis affeétu , de quo fateris neminem
certo pronuntiare poffe, præter unum Deam. Ete¬
nim cum juxta Pazlam fint Spiritus impoftores , &
Angelus Satane fefe transfiguret in Angelum lucis ,
falli poteft & is, qui fe credit agi bono Spiritu. Quod
fi totam intelligentiam divina Scripture tribuis divi¬
no Spiritui, cur excipis folam imperitiam Grammati¬
ces? An in re tanti momenti Spiritus patietur Gram¬
maticam obftare faluti hominum ? Qui non gravatur
impartiri tantas divitias æternæ fapientiæ, num gra¬
vabitur impartiri Grammaticam & fenfum commu¬
nem? Blafphemus eft in-Deum qui vel tantillum tri¬
buit libero arbitrio, & tupius es, qui tantum tribuis
Grammatica, ut fola tenebras inducat clarifime luci
Seripturarum ? Qui queruntur cfe tenebras in Scriptu¬
ris, haudquaquam negant effe clariffimas ipfi Spiritut,
qui Scripturarum eft auctor: fed has tenebras imputant
imbecillicati naturæ bumanæ : quod cum apertiflime
profitearis in præfauone tua, quam modocitavi , bic
fortifime negas , affirmans nibil effe capacius divine
Scripturæ, quam imbecillitatem humanam. Cærerum
ut urgeamus hoc quod agebatur, doce quibus argu¬
mentis nobis conftare pofiit, te Spiritum babere ma¬
giftrum, nec falli in enarranda Scriptura, com in hac
ballucinati fint omnes Ecclefiæ Doétores;#Fateris an¬
éle nonnihil ob(curitatis ex imperitia Linglarum. Hie
igitur cum plures inter fe diflentiunt, quorum oe
quifque fibi vindicat Linguarum peritiam , quomo! g
mihi conftabit quis cæcutiat 1n Lingua gy quis non:
Nam hine (ut ais) pendet iterpretationis certitudo.
è
DiAaTRIBES Lib. I. x316
A | Nec omnino negas aliquid obfcuritatis oriri €x tropis:
guos tametfi doces non temere admittendos in enarra¬
tionibus, tamen velis nolis frequenter occurrunt, in
Prophetis , in parabolis, in ænigmatibus. Nec mi¬
hi placent affectati tropi , præfertim qui fubvertunt
fenfum hiſtoricum : verùm fi tropologias excludas à
facris Libris, perit bona pars & jucunditatis & utilita¬
tis arcanz Scripture. Ad hæc fi fateris ex Gramma¬
tices imperitia nafci caliginem, fateberis fimul & ex
tranflatione, & ex depravatis Exemplaribus oriri te¬
nebras. Queritur hoc & Occolampadius in Efaia. Er¬
go cum alius dicet efle tropum, alius negabit, aut fi
fatetur uterque tropum effe, fed in interpretatione tro~¬
pi diffident , unde mihi conftabit, quis illorum attin¬
gat [copum ? Ex collatione locorum? Habet utraque
pars quæ conferat : Adhuc hæreo dubius. Similiter
cum audio plures inter fefe diffidentes, quorum quif¬
que contendit {uum Exemplar vacare mendis , qua
res mihi adimet ambiguitarem? Jam quis audebit affir¬
mare: aut fi quis afirmet, quis crediturus-eft ex locis
inter fe pugnantibus non frequenter oriri magnam ca¬
liginem? Quid fimplicius Ewangelica hiftoria? Et ta¬
men a quot qualibufque viris hic fudatum eft, ut que
diffident redigantur in concordiam ? Adnifus eft fum¬
mis yiribus dzgu/tinus, nec effecit quod voluit : faltem
hoe officium nobis prefta, quo minus tibi diffidamus.
C| Multis obftat ingenii tarditas, quo minus aflequantur
quod docent facræ Litteræ, multis ofcitantia, multis
animus addictus humanis affectibus. Nam contentiof
torquent Scripturam ad fua dogmata, cum contra fie¬
ri oportuerit. Denique Spiritus non omnibus patefa¬
cit omnia. Totidem igitur modis ambigemus de in¬
terprete : & quicquid malorum exaggerafti adverfus
ceos qui putant in Scripturis effe nonnihil ob{curitatis 5
quicquid convitiorum in hos congeffifti, regeretur in
|te, qui non potes effugere quin fatearis, aliquo paéto
| caliginem efle in divinis Libris. Sed tibi nulla eſt ca¬
ligo. Ponamus effe verum quod dicis : fed quomodo
nobis ifthuc facies perfpicuum? Nam hoc probandum
D |fufceperas ,confeffus te nihil agere adverfusmeam quæ¬
| fionem » nifi dilucide probaffes. Cæterum cum o¬
mnibus tentatis id non poffis, veluti Proteus vinculis
renacibus adftriétus, redis in natiyam formam, & no¬
bis invidiam moves, quod Scripturam faciamus obfcu¬
ram: perinde quafi negemus in illa quicquam effe lu¬
cis. In multis locis tenebras eſſe dixi , fed quas Spi¬
ritus aperiri velit, quantum nobis fatis eft ad falutem.
Nam quædam abftrufa fervat futuro feculo. Si tu col¬
ligis hinc nihil certo probari per Scripturam, dic mi¬
hi, guomodo tot feculis orthodoxi Patres erudierunt
populum Chriftianum , quomodo propulerunt hare¬
fes ab Ecclefia, an per Scripturas ambiguas & non
intellectas? Tandem Satanam in crimen vocas, cujus
opera fit, ut tam paucis fit dilucida Scriptura; qui fi
dormiret, uno fermone Dei femel audito, totus Mun¬
dus converteretur. 3
Hîc cum prorfus hæreas in vado, tamen veluti re
bene gefta, minitaris te meis me laqueis irretiturum : &
occurris fyllogifmo utringue cornuto, fic obtorto, ut
nullum fit effugium. Ex verbis, inquis, 1845 jaftifi¬
caberis, & ex verbis tuis condemnaberis. Dicis Scri¬
pturam hic non effe dilucidam. Quod ſi verum non eft y
cur tu in Diatriba e i fi verum eff,
quid agunt Orrbodoxi, quoriime ingenium , eruditionem 5
fanctimoniam, miracala; martjria, dignitatem, vein¬
ftatem, muliitudinem jathas, quiex ambignua Scriptura
afferderunt liberum arbitrium © Quo me vertam, adeo
conftri€tus hinc atque hinc obyiis cornibus ? Scilicet
alterum tui fyllogi{mi cornu pracidam , deinde cum
altero mihi res erit. Mea Diatriba non dicit Scriptu¬
ras in hac materia effe obfeuras. Sic habent illins vera
|ba: Zerkw his de Scriptaris non eft controverfia, de fen¬
fu Scripture pugna efi: In cujus interpretationes & ce=
tera. Audis-ne? pugnam efle dico, non obfcuritatem.
Anideo Scriptura , quibus convi&us eft Arias , fuerunt