Page 618 [618]
OCR
me ia Rom. Vi. y23t DIGS Ss PADS Eye LOT UE, CRÉAS AMEL 1233 admodum igitur maloram conatus vertit in bonum piorum, ita bonorum conatus non affequuntur quod expetunt, nifi adjuti gratuito Dei favore. Nimirum hoc eſt quod fubjicit Paulus: Zgitur non volentis, neque curventis ſed miſerentis eſt Dei. Prævenir Dei miſericordia voluntatem noftram , comitatur eamdem in conando, dat felicem eventum. Et tamen interim volumus, currimus, affequimur, fic tamen ut hoc iplum quod noftrum eft adfcribamus Deo, cujus fumus toti. Satis autem explicant nodum de præfcientia, quod non imponat neceflitatem voluntati noftræ , fed mea fententia vix alius felicius quam Lanrentius Valla. Nec enim præfcientia caufa eft eorum quæ eveniunt, cum & nobis contingat multa præfcire, quæ non ideo eveniunt, quia præfcimus, fed ideo præfcimus, quod fint eventura. Quemadmodum non ideo fit eclipfis folis, quod cam: Aftrologi futuram prædixerint, fed ideo futuram predixerunt , quod effet futura. Cæterum de voluntate ac deftinatione Dei difficilior eft quæftio. Vult enim Deus cadem que præfcit. Nam aliquo modo velit oportet, qui quod prefcit futurum , tamen non impedit, cum ipfi fit in manu. Et hoc eft quod fubjicit Paulus: Voluntati ejus quis refitit, fi miferetur cui vult, fi indurat quem vult? Etenim fi effet Rex, qui quicquid veller, efficeret, neque quifquam poffet obfi animus. Cæterum quod in paucis At > on pertinet ad generalem fententiam. Et tamen m his quicquid Deus vult , ex juftis caufis vult, licet nobis aliquoties incognitis. Huic voluntati nemo potett refiftere , fed ordi[nate voluntati, five, ut Schole yocant , voluntati Ifigni, mimium feepe refittitur. An non reftitit Hicrofos Sed dixerit aliquis : Interim duplici nomine neceffitas eſt in rerum eventis, quod nec prafcientia Dei falli poffit, nec voluntas impediri. Non omnis neceſlitas excludit liberam voluntatem , quemadmodum. Deus Pater necelfario gignit Filium , & tamen volens ac lividetur noftræ voluntati neceflitatem inducere. Nec hanc quæftionem explicat Paulus, fed objurgat difputantem : O homo tu quis es, qui reſpondes Deo © Verum obJurgat impie obmurmurantem , veluti fi herus dicat fervo refponfatori , Quid tua refert, quare fic jubeam, tu fac quod jubeo? aliud refponfurus, fi fervus prudens ac benevolus modefte cupiat a domino difcerc, quare velit hoc fieri, quod in fpeciem videretur inutile. Voluit Deus malc perire Pharaonem , & jufte voluit, & bonum erat illum perire: nec tamen ille coacus eft Dei voluntate, ut pertinaciter effet impius. Veluti fi dominus fciens pravum ingenium fervi committeret illi munus, in quo daretur occafio peccandi, quo deprehenfus lueret ponas in exemplum aliorum , prefcit illum peccaturum & ufarum ingenio fuo , & vult eum perire , & vult eum aliquo paĉto peccare , nec tamen excufatur fervus, qui fuapte malitia peccavit. Jam enim antea commeritus eft, ut omnibus prodita ipfius malitia det pænas. Verum unde fumes initium meritorum , ubi eft perpetua neceffitas , & ubi nunquam fuit libera voluntas? Quod autem de rerum eventu diximus , quia Deus frequenter alio vertit quod agitur, quam deftinarant homines, ut in plerifque verum eft, ita non eft perpetuo verum: & frequentius accidit in malis quam in bonis. Judi crucifigentes Dominum ; deftinarant illum in totum abolere: hoc impium illorum confilium Deus vertit in gloriam Filii fui, & in falutem totius mundi. Sed Cornelius ille Centurio, qui bonis operibus ambiebat favorem. Numinis, aflequutus eft quod volebat. Et Paulus confummato curfu aflequutus eft coronam , quam ambiebat. Hic non excutiam, an Deus, qui eft fine controverfia primaria & fumma caufa omnium quæ fiunt, quædam fic agat per caufas fecunda1jas , ut ipfe interea nihil agat ; an fic agat omnia, ut {ecundarie caufe tantum cooperentur caufe principali, tametfi non funt alioqui neceflariæ. Certe dubitari non poteft, quin Deus, fi velit, poffit omnium fecundariarum caufarum naturalem effe@um in diverfam vertere. Videlicet efficere poteft, ut refrigeret & humectet ignis, ut duret & exficcet aqua , ut ob{curet ſol, ur rigeant flumina , ut fluant rupes, ut fervet venenum, ut interimat cibus. Quemadmodum ignis fornacis Babylonica tres pueros refocillavit , & idem Chaldaos exuffit. {d quoties facit Deus, miraculu: i m dicitur. Hac ratione poteft adimere guftum palato , i judicium pefacere, & ad id quod ipfi vifum fuerit cogere. Quemadmodum fecit in Balaam, qui venerat ut malediceret 5 } rebus aliqua poni necefitas ; quæ tamen non excludat libertatem noftræ voluntatis. Præſciebat Deus, & quod prafcicbat aliquo modo volebat , fore ut Fudas proderet Dominum, Itaque fi {pectes Dei preefcientiam infallibilem , & voluntatem immutabilem , neceffario eventurum eft , ut Gudas prodat Dominum, & tamen Fudas poterat Mutare voluntatem fuam , aut certe poterat non fufcipere voluntatem impiam. Dices: Quid ‘fi mutaffer? Non fuiflet falla Dei præfcientia, necim|pedita voluntas, cum hoc ipfum preefciturus fuerit ac ; voliturus, quod effet mutaturus voluntatem. In his gui rem Scholaftica fubtilitate difcutiunt, recipiunt neceffi|Fatentun enim neceflario confegui, quod Judas proditumus fuerit Dominum, {i hoc ab æterno voluntate efficaci voluit Deus: at negant confequi, quod ideo neceflario proditurus fic, cum ex fua praya voluntate fut ceperit impium negotium. Sed non eft hujus inftituti, hoc genus argutias perfequi. Jam quod diétum eft, Induravit Dominus cor Pharaonis, poteft codem accipi Exod, fenfu, quo accipitur illud Panli, Tradidit illos in repro- YIN bum fenfum: ut idem opus fit peccatum, & poæna peccati. Sed quos tradit Deus in reprobum fenfum, utique tradit ob merita præcedentia , veluti Pharaonem, lum; Philofophos ,quod cum Dei divinitatem noffent, coluerint lapides & ligna. Verum.ubi mera perpetuaque necefitas et, nulla poffunt efe merita, neque bona, neque mala, Ad hæc, negari non potelt, ‘quin ad omnem aétum concurrat operatio divina, cum omnis actio res quædam fit, atque etiam bonum quoddam fit, velut adulteram compleéti, aut hoc ipſum velle, \Czterum aétus malitia non proficifcitur a Deo, fed a eres voluntate, nifi quod Deus, ut dictum eft, dic} (offer aliquo fenfu malitiam voluntatis operari in nobis, quod cam finat ire quo velit, mec revocet per fuam gratiam. Ita perdidiffe dicitur hominem, qui cum ferquod ad hunc locum attiner. I Nunc ad alterum de Efan & Facob, de quibus nondum natis oraculo refponfum eft: Major fervici minori, ut habetur Gezefis xxv. Sed hac vox non proprie pertinet ad hominis falutem : poteft enim Deus velle, ut |homo, velit nolit, fervus fit, aut pauper, ut tamen (non rejiciatur ab æterna falute. Cæterum quod'attexit lex Malachia capite 1. Facob dilexi, Eſau’ autem odio \babui: fi litteram urgeas, Deus nec amat quemadmonon cadant affectus hujufmodi. Præterca, quod cœperam dicere , videtur illic loqui Propheta non de odio |quo damnamur in æternum , fed de affliétione temporaria: veluti dicitur ira ac furor Dei. Reprehenduntur illic, qui volebant exftruere Idumeam, quam Deus yolebat manere dirutam. Porro quod attinet ad tropologlam , nec omnes Gentes dilexit Deus, nec omnes Judæos odit , fed éx utraque gente quofdam elegerat , ut hoc teftimonium apud Paulum non admodum pugnet ad probandam neceffitarem , fed potius ad retundendam arrogantiam fudæorum > gui credebant fibi proprie deberi gratiam Evangelicam, quod effent potteritas Abrahe, & Gentes abominabantur, nec recipi patiebantur ad Evangelica gratiæ conſortium. Ad pau: lo
