3 Tim.
ave
3 C0¬
rinh.
XIII
pats x 3 : e
facitearboremimalam, cto frachus ejus fiuziliter malos.
melius’, tribiont ‘fractus pefiinos? Quanquam-autem
extrariis; aut “altoqui pet occafionem rei-qua: eft inh
mine, tamer folli¢itatio nonadtert peceandiineceffitas:
tem, fi velimus obiiti implorato divino preeiidio: quem¬
admiodum Spiritus -Chi1/t provocans nos ad bene agen¬
qui cogit, plus facit’ quam fi inandet. Sed evidentius
eft} quod {cribit Paulus 2- ad Timotheum tI. Si quis
erga {e-emundaverit -ab-iftis , erir vas in- honorem- Quo¬
modo: emundat fe, qui nihil agit omnino? Scio'hic
fübeffétropum, fed in: praefentia mihi-fatis-eft, quod
hic fermo multum difonat ab! his qui volúne omnia
tribuere meræ necefitati. Cóneinit'huic illud 1 Fears
cr ille fantlas eff’ Adimttam hic tropam, f vicilin il¬
li nobis in aliis ‘locis permittent tropi-prefidium. Et
tamen nimis impudens fuerit tropus, fi quis interpre¬
tetur, fanfificat (é, id efti, velit‘noliv fanétificatur-a
Deo. Abjiciamns, inguit Panlus, opera tenebrarum Et:
Eitffoliantes veterem hominem curm-attibus (iis: Quomodo
jubemur abjicere & exftere, ff nihil“agimus?’ Item ad
Romanos vii. Nam velle adjacet mihi, perficere-antern-bo¬
num non invenio. Fic Paulus videtur-tateri, eflé-in:ho¬
minis poteſtate, velle quod bonum eft; atqui hociphim
velle beneficere, bonum cft opus, alioqui nec velle
malumerit in malis; Czeterum extra controverfiam eft, |
voluiffé occidere, malum effé. Rurftm 1. ad! Corinth:
XIV. Spiritus, inquit, Prophetarum Prophetis (abjectus eft
rum, fi velint, obticefcere: multo magis hominis vo¬
luntas ex felfe fui juris eft. Nam hi, quos agit fpititus];
phanaticus , nec tacere poflunt fi yelint, & fepe non]
intelligunt ipfi quid‘ loquantur. Bodem pertinet illud
quod. admonet Timoth: Nol negligere gratians que tn
te ef, Declarat enim in nobis effe, avertere animum a
gratia data. Item alibi: Br gratia cjus in me vacua non)
fuir. Significat fe non defuifle gratia divine. Quomo=
do non defuit, qui nihil cgit? Petrus Epiſtol 11. cap. 14;
Vos autem, inguit , omnem CHA? ubinferenves minsfirate;
in fide vefiva virtute » &e. Ac mox: Quapropter fratres
magis ſatagite y ub per bona opera certam vocattonene Ve¬
fram e electionem faciatis. Vult noftram follicitudinem
jungi gratiæ divinæ, ut per gradus virtutum pervenia¬
mus ad perfectionem. A
Sed jarn dudum vereor, ne cut videar in his conge¬
rendis immodicus, cum nufquam non occurrant in di¬
vinis Voluminibus. Cum enim fcribat Panlus 11. ad Ti¬
motheum capite IL Omnis enim i
fpirata, utilis eſt ad docendum 5 ad arguendum , ad corri¬
iendum, ad erudiendum Kc. Nihil horum videtur þa¬
bere locum, ubi mera & inevitabili neceffitate gerun¬
fur omnia. Quorfum pertinent tot encomra fanétorum
apud Ecolefiafficum capite XLV. & fequentibus aliquot,
f nihil debetur induftria noftre ? Quid fibi vult ubi¬
- que laudata obedientia, fi ad bona fimul & mala ope¬
sa tale fumus inftrumentum Deo, quale fecuris cit fi
bro? Ar tale inftrumentum fumus omnes, fi verum eft
dogma Wyelevi. Omnia Sc ante gratiam, & polt gra¬
tiam, bona pariter ac mala, quin & media, mera ne¬
ceffitate geri: quam fententiam approbat Lusberus Quod
ne quis a me confitum caufetur ,. ipfius verba fubfcri¬
bam ex Affertionibus: Uzde,inquit, & hunc articulum
neceffe eh revocare. Male enim dixi, quod liberum arbi¬
trium ante gratiam fit res de folo titulo» fed fimpliciter de¬
bui dicere, liberum arbitrium cht figmentum in rebus, ſeu
situlus ſine rey quia nulli eff in manu quippran co dei na;
li aut boni, fed omnia, nt Wyelevi articulus onſtantiæ
condennatus rette docet de neceſſitate abſolute event,
Hactenus Lutheri verba secitavmus. Multa loca pru¬
[rent liberum arbitrium. Tantum abett ut fpiriru Sata-.
|nee-fuerint inftigan , fibique damnationem accerfierint,
| fidentes operibus furs:
Nune¢.tempus eft; ut.ex.adverfo rvecenfeamus aliquot.
Scripturarum xeltimonia, qua videntur prorfus.rollere
liberum.arbittiam.. Ba fane nonnulla ſunt obvia nobis
in facris:. Voluminibus, fed m-his duo præcipua ſunt, ac
cæteris-evidentiora, quorum.utrumque fic tratat, Pan¬
lus Apoftolus., ut.prima fpecie nihil omnino tribuere¬
yideavur. vel operibus- noftris- vel liberi arbitrii viribus.
Alter locus: eft Eradi:capite 1x. &atraétatura Paulo Epi¬
ftolæ: ad Romanos capite.1x. Induravitque Dominys car
(Pharaonis, €> non audivit.cos. Ex xurfus: Tdcirco autem .
; ROBA oli, ne
ræterco, gue unt in Adis & in Apocabpfio
E fim Pate Hee tam multa non fine caufa
tur-nomen-meum in omni-terra. Paulus {ic explicat, ad¬
ducens fimilem locum, quieft: Exodixxxi. Mofi enim
dixit: Abferebor cuicunque mifercor , © commiferabor,
quemeungue commiferor. Igitur non, wolentis, neque curren=
(tis, ſed mifereniis off Des. Aler cttiapud Malachiam ca¬
|piter. 8 tractatur apud Paulum capitc.ix. Nonne fra¬
\ ter crar: Fricob, dicit Dominys! Er dilexi Jacob, Eſau
autem odio habui, Paulus fic explicat, Cum enim nog¬
dum nati efent, aut aliquid boni egiffent ant mali, ur fe
cundum elelionsm propofitum Des manerer, von ex operi¬
bus, fedex vocamg, dictam eft ei, quia majar ſerviet mi¬
i 5 fient feriptanm eft: Jacob dilexi, Efan autem odio
babi. Quoniam iutem abfurdum videtur., ut Deus,
qui non folum juftus eft, verum ctiam bonus, indu¬
raffe dicatur cor hominis, ut-per illius malitiam, fuam
illuftraret potentiam: Qrigenes libro mep) dpdv tertio fic
explicat nodum , ut fateatur oceafionem indurationis.
datam a:Deo , culpam tamen in Pharaonem rejiciat,
qui’fua-malitia faétus fit obftinatior per hac , per que’
debebat ad’ peenitentiam adduci, quemadmodum ex:
eodem imbre terra culta producit fruétum optimum,
inculta {Pinas ac tribulos: & quemadmodum ex codem’
fole cera liquefcit, limus darefeit: ita Jenitas Der, ques
tolerat peccantem, alios adducit ad: peenitentiam, alios
reddit obftinatiores in malitia. Miferetur ergo Corum,
qui Dei bonitatem agnofcentes refipifcunt. fdurantur
autem qui dilati ad'peenitentiam, neglecta Dei bonita¬
te, proficiuntad deteriora. "Fropum'autem, quo dici=
rar feeifle , qui dedit oceafionem, probat primum cx
conftietudine fermonis popularis, quo vulgo parer di¬
cit filio , ego te perdidi : [quod errantem not ftavim pu¬
lnierit, Utus ef fimili tropo Eris capiterxi rr. Quare
errare nos fecifit Domine de viis tuis s induraſti cor ne¬
firum, netimeremus te ? Hunc locum juxta fententiam
Origenis interpretatur Fierogmus. Indarat Deus, cum
non flatim caftigat peccantem, & miferetur ; cum
Imox per afffitiones ad poenitentiam invitat. Sic apud
fuerint fornicata. Rurfus mifericorditer caftigat in Pfal¬
mo Exxxviit. Pifrabo in virga iniquitates gorum y C
in verberibus peccata corum. Eodem tropo dixit Æiere¬
mias capite Xx. Seduxiſti me Domine, & feduitus fm,
fortior me fuifi, & invaluifi. Seducere dicitur qui non
ffatim revocat ab errore, quod ipfum exiftimat Orige¬
ses interim conducere ad pertectiorem fanitateri ,
quemadmodum periti Chirurgi malunt tardius ebduce¬
ye cicatricem vulneri, quo magis eduéta per hiatum
vulneris fanie, fuccedar perpetua faniras. Annotat &
illud Origenes, quod ait Dominus: 7” hoc ipſum excitaur
re, non iz bac ipſum feci re. Alioqui Pharao non fuiffet
impius, fi talem condidifier Deus , qui conremplatrs
eff amata opera fia, & erant valde bona,’ Nunc utrogue
vertibili voluntate conditus, fuapte fponte deflexit ad
malum , dum fuo animo maluit obfequi , quam Dei
juflis obtemperare. Hac autem Pharaonis malitia Deus
abufus eft in fuam gloriam , & ad falutem populi füi 5
quo magis perfpicuum effet , homines fruftra conari;
Jqui Dei. voluntati refiftunt : ugmadmodum prudens
Rex aut paterfamilias fevitia guorumdam , quos odit
tamen, ad puniendos improbos abutitur. INec-tamen
ideo -vis fit noftra “voluntati, fi rerum eventus im må¬
au Deieft , aut fiille conatus hominum pro fuo arca¬
no