Page 614 [614]
OCR
1223 D CBS Liked) Pur debeatur Deo , fine cujus gratia voluntas!hominis non erat efficaciter libera ad bonum; & hac ipfa vis animi, quo homo cognitum bonum amplectitur 5 avertens fe ab eo quod diverfum eft, beneficium eft conditoris , qui potuiffet pro homine ranam producere.. Qui Scoti placitis addiéti funt, proniores ſunt in favorena liberi arbitrii, cujus tantam vim efle credunt, ut homo nondum accepta gratia; ques peccatum aboler, mature viribus exercere poffet opera moraliter, ut vocant, bona, quibus non de condigno, {ed de congruo promereantùr gratiam gratum facientem, fic cnim illi loquuntur: Ab his‘alii ex diametro ,, quod ajunt, diffentientes contendunt omnia illa opera, quantumvis moraliter bona, fuifle Deo deteftabilia , non minus quam {celerate faGta, quod genusfunt adulteriumi & homicidium 5 quod non proficifcerentur ex fide & charitateiin Deum. Horum opinio viderur inclementior , prefertim cum PhiJofophi quidam ut habuerunt aliquam de Deo cognitionem , ita fieri potuit ut fiduciam quoque:nonnullam & charitatem habuerint erga Deum , nec omnia feccrint.ob inanem gloriam , fed amore virtutis & honefti, quod docent ampleétendum non ob aliud nifi quia honeftum eft. Nam qui pro falute patric femet objicit periculis ob inanem glorian , facit opus ex genere bo‘num an moraliter bonum , nefcio. Sanctus Auguflinus, & qui hune fequuntur, confiderantes quanta fit pernicies vere pietatis hominem fidere füis viribus , propenfiores funtin favorem gratiæ , quam ubique Paulus inculcat. Eoque negat hominem obnoxium peccato poffe fefe reflectere ad vitee correCtionem , aut quicquam poffe facere, quod conferat ad falutem, nifi gratuito Deidono ftimuletur divinitus, ut velit ea, qua iconducuntad vitam æternam : hanc gratiam alii pravenientem vocant, Augufinus operantem. Nam & fides, que. janua eft {alotis, gratuitum Dci donum eft. Huic additam charìtatem per uberius donum Spiritus, appellat gratiam cooperantem , quod femper adfit conantibus, donec affequantur quod expetunt, fed ita tamen ,ut cum fimul idem opus operentur liberum arbitrium & gratia, gratia tamen dux fit operis, non comes. Quanquam hanc quoque fententiam dividunt quidam , dicentes : fi confideres opus juxta naturam fuam , potiorem caufam effe voluntatem hominis: fin juxta quod promeretur, gratam effe potiorem. Porro fides qua preftat ut ve‘limus falutifera , & charitas qua præltat ne fruftra ‘velimus, non tam tempore diftintta funt quam natura: poffunt tamen utragque temporariis acceflibus augeri. Itaque cum gratia fignificet béncficium gratis datum , tres aut, fi mavis, quatuor gratias poncre licebit. Unam natura infitam , & per peccatum vitiatam, utdiximus, non exftinétam , ‘quam quidam manet, ctiam perfeverantibus in peccato; liberum eft enim illis loqui , tacere , federe, furgere , fublevare pauperem, legere libros facros, audire concionem ; fic tamen ut ifta; fecundum opinionem quorumdam , ni‘hil conducant ad vitam xternam. Nec defant tamen’, qui confiderata immenfa Dei bonitate dicant, Hactenus hominem proficere hujufmodi benefactis , ut preeparetur ad gratiam , ac Dei mifericordiam erga fe provocet. Quanquam funt qui negent hæc etiam fieri polle fine gratia peculiari. Hac gratia quoniam eft omnium communis , non dicitur gratia, cum re vera fit, quemadmodum majora miracula quotidie Deus edit, gignendis rebus, confervandis, & gubernandis , quam fi fahæc ideo non vocantur miracula, quod ex xquo quotidie preeftantur omnibus. Altera eft gratia peculiaris, ‘qua Deus ‘ex fua mifericordia peccatorem nihil promeritum ftimulat ad refipifcentiam, fic tamen ut nondum infündat gratiam illam fupremam, que abolet peccatum, ac Deo gratum facit hominem. Itaque peccator adjutus fecunda gratia, quam diximus Gperañtem, difplicet fibi, tametfi nondum exfuit affe&tuth pécean-| di, tameneleemofynis, précibus , intenttis facris feu diis, audiendis concionibus , interpellandis piis Homi: nibus ut pro fe Deumorent, aliifque factis moraliter > h I H SSE AR gal Sem! 1224 A 'ut vocant, bonis, fumm illius gratia velur candidatum iquemdam agit. Exiftimant autem gratiam, quam nunc fecundam facimus, per Dei bonitatem nulli mortalium deefle , quod divina benignitasfingulisin hacvita fuppeditet idoneas occafiones., pet quas. poffint refipifeere) i quod reliquum. eft in ipforum arbitrio; pro viribus accommodent ad opem Numinis > velucinvitantis, non compellentis:ad meliora; Hoc autemiputant effe in:noftro arbitrio, ut voluntatem noftram applicemus ad gratiam , aut avertamus ab-ea, quemadmodum in nobis eft ad illatum lumen aperire oculos, ac rurfum: claudere. Quoniam: autem immenfa Dei charitas erga genus humanam non: patitur hominem B/fruftrari , etiam illa gratia, quam. gratum facientem ivocant, fitotis viribus eam amibierit, ft ut nemo peccator debeat effe fecurus, nemo rurfus debeat\defperare: fit item illud, ut nemo pereat nift fuo vitio Eft igitur gratia naturalis, cft gratia exftimulans, licevimperfeéta: eft gratia, que voluntatem redditieficacem, quam cooperantem diximus,quee quod cœptum eft provehit: eft gratia, quae perducit ufque ad finém, Hastres putant eamdem cfe gratiam 5 licer.ab iis gquæ operanturin nobis, diverfis cognominibus appellentur. ‘Prima exftimulat, fecunda prohibet., tertia confummat. Ergo qui longiffime fugiunt a Pelagio, i plurimum tribuunt gratiæ , libero arbitrio pene nihil 3; nectamen in totum tollunt : negant hominem poffe velle bonum C |fine gratia peculiari, negant poffe Incipere, negant poffe progredi, negant poffe perficere fine principali perpetuoque gratia divine presfidio: Horum fententia fatis vidëtur probabilis, quod relimquat. homini:ftudium!& conattis; &tamen non:relinguit ; quod ſuis adferibativivibus. Sed durior efbiftorum opinio, qui cohtendant liberum arbitrium) ad nihilivaleve mad \peccandum , ſolam gratia ihüobis-opetari bonum opus non per liberum arbitrium aut cum libero arbitrio; fed in libero arbitïio , ut noſtra voluntas hic nihilo plus agat, quam agit cera y dum manuiplafte fingitunin quamcunque yifuny eft artifici fpeciem. Hi mibrfic fupere videntur meritovum: & operum humanorim fiD\duciam ; ut præter caufam quod dici foler, Duriffima videtur omnium fententia y qui dicunt liberum arbitriuminane nomen efle, mec quicquam valere aup valuiſe, vel in Angelis, vel in Adam, vel in nobis nec ante gratiam, nec polt gratiam, fed Deum tamimala quam bona operari in nobis, omniaque quæ fiunt efe meras néceffitatis. Itaque cam his duabus poftremis mihi potiffimum erit confliétatio. . Hxc paulo loquacius nobis repetita‘funt!, quo Leétor imperitior, nam craffulis fcribimus craffult 5 reliquam argumentationem facilius: percipiat , coque loCum ex Eeclefiaftico primum retulimus , quo originem E (ac vim liberi arbitrii. planiffime videarur depingere. Nune expeditiore curfù reliqua Scriprurarum teftimohia perfequemur. Id faciemus fi pricis admonuerimas hunc locum fecus haberi in Editione A lodie habeat Ecclefiafticus ufùs Latinorum: Non enit in Greecis additur , conféroabuar te: quanquam camideth patticulam nec Avgufinus addit , aliquoties adducetis hunclocam , & zare; {criptum: opinor pro moijedr. Quemadmodum igitur in paradifo propofuerat ele&tio= nem vita ac mottis, fi parueritis pratcepto meo, vive tis fin minus, moriemini, Cavete malum, cligite quod bonum cit. Itidem Gendfis capite tv: Deusloquitir Calma: Quaro irdtus'es, © car convidit facies tit Nonne fi bene egeris recipies; fin autem male, fatit ik [foribus peccatum tuurna aderit? Sed fub te eit aperta: jus, © tu dominaberis illius, Proponit premium’, fi velit cligere quod pium eft, proponit peeriamy fi'tial: fequi diverfam. Et oftendit animi motus ad turpia vinci pofle, nec adferre neceffitateni peccandi. Cunt His locis congruit, quod Dominus loquiturad 24629: PaVoi nhe faciem tuam vines dira Ge vien maris ‘Blige quod bonum cf, € incede cin ea: Quid poterat apertis dici? Deus oftendit quid bonuss , guid malum, oftedit utriufque diverfa præmia, mortem & vit gendi libertatem relinguit Homini. Ridiewe f0
