Page 614 [614]
1223 D CBS Liked) Pur
debeatur Deo , fine cujus gratia voluntas!hominis non
erat efficaciter libera ad bonum; & hac ipfa vis animi,
quo homo cognitum bonum amplectitur 5 avertens fe
ab eo quod diverfum eft, beneficium eft conditoris ,
qui potuiffet pro homine ranam producere.. Qui Scoti
placitis addiéti funt, proniores ſunt in favorena liberi
arbitrii, cujus tantam vim efle credunt, ut homo non¬
dum accepta gratia; ques peccatum aboler, mature
viribus exercere poffet opera moraliter, ut vocant, bo¬
na, quibus non de condigno, {ed de congruo promereantùr
gratiam gratum facientem, fic cnim illi loquuntur: Ab
his‘alii ex diametro ,, quod ajunt, diffentientes conten¬
dunt omnia illa opera, quantumvis moraliter bona,
fuifle Deo deteftabilia , non minus quam {celerate fa¬
Gta, quod genusfunt adulteriumi & homicidium 5 quod
non proficifcerentur ex fide & charitateiin Deum. Ho¬
rum opinio viderur inclementior , prefertim cum Phi¬
Jofophi quidam ut habuerunt aliquam de Deo cogni¬
tionem , ita fieri potuit ut fiduciam quoque:nonnullam
& charitatem habuerint erga Deum , nec omnia fecc¬
rint.ob inanem gloriam , fed amore virtutis & honefti,
quod docent ampleétendum non ob aliud nifi quia ho¬
neftum eft. Nam qui pro falute patric femet objicit
periculis ob inanem glorian , facit opus ex genere bo¬
‘num an moraliter bonum , nefcio. Sanctus Auguflinus,
& qui hune fequuntur, confiderantes quanta fit perni¬
cies vere pietatis hominem fidere füis viribus , propen¬
fiores funtin favorem gratiæ , quam ubique Paulus incul¬
cat. Eoque negat hominem obnoxium peccato poffe fe¬
fe reflectere ad vitee correCtionem , aut quicquam poffe
facere, quod conferat ad falutem, nifi gratuito Deido¬
no ftimuletur divinitus, ut velit ea, qua iconducuntad
vitam æternam : hanc gratiam alii pravenientem vocant,
Augufinus operantem. Nam & fides, que. janua eft {a¬
lotis, gratuitum Dci donum eft. Huic additam charì¬
tatem per uberius donum Spiritus, appellat gratiam coo¬
perantem , quod femper adfit conantibus, donec affe¬
quantur quod expetunt, fed ita tamen ,ut cum fimul idem
opus operentur liberum arbitrium & gratia, gratia ta¬
men dux fit operis, non comes. Quanquam hanc quo¬
que fententiam dividunt quidam , dicentes : fi confi¬
deres opus juxta naturam fuam , potiorem caufam effe
voluntatem hominis: fin juxta quod promeretur, gra¬
tam effe potiorem. Porro fides qua preftat ut ve¬
‘limus falutifera , & charitas qua præltat ne fruftra
‘velimus, non tam tempore diftintta funt quam na¬
tura: poffunt tamen utragque temporariis acceflibus
augeri. Itaque cum gratia fignificet béncficium gra¬
tis datum , tres aut, fi mavis, quatuor gratias ponc¬
re licebit. Unam natura infitam , & per peccatum
vitiatam, utdiximus, non exftinétam , ‘quam quidam
manet, ctiam perfeverantibus in peccato; liberum eft
enim illis loqui , tacere , federe, furgere , fublevare
pauperem, legere libros facros, audire concionem ; fic
tamen ut ifta; fecundum opinionem quorumdam , ni¬
‘hil conducant ad vitam xternam. Nec defant tamen’,
qui confiderata immenfa Dei bonitate dicant, Hactenus
hominem proficere hujufmodi benefactis , ut preepare¬
tur ad gratiam , ac Dei mifericordiam erga fe provo¬
cet. Quanquam funt qui negent hæc etiam fieri polle
fine gratia peculiari. Hac gratia quoniam eft omnium
communis , non dicitur gratia, cum re vera fit, quem¬
admodum majora miracula quotidie Deus edit, gignen¬
dis rebus, confervandis, & gubernandis , quam fi fa¬
hæc ideo non vocantur miracula, quod ex xquo quo¬
tidie preeftantur omnibus. Altera eft gratia peculiaris,
‘qua Deus ‘ex fua mifericordia peccatorem nihil prome¬
ritum ftimulat ad refipifcentiam, fic tamen ut non¬
dum infündat gratiam illam fupremam, que abolet
peccatum, ac Deo gratum facit hominem. Itaque pec¬
cator adjutus fecunda gratia, quam diximus Gperañtem,
difplicet fibi, tametfi nondum exfuit affe&tuth pécean-|
di, tameneleemofynis, précibus , intenttis facris feu
diis, audiendis concionibus , interpellandis piis Homi:
nibus ut pro fe Deumorent, aliifque factis moraliter >
h
I
H SSE AR gal Sem! 1224
A 'ut vocant, bonis, fumm illius gratia velur candida¬
tum iquemdam agit. Exiftimant autem gratiam, quam
nunc fecundam facimus, per Dei bonitatem nulli mor¬
talium deefle , quod divina benignitasfingulisin hacvi¬
ta fuppeditet idoneas occafiones., pet quas. poffint refi¬
pifeere) i quod reliquum. eft in ipforum arbitrio; pro
viribus accommodent ad opem Numinis > velucinvi¬
tantis, non compellentis:ad meliora; Hoc autemipu¬
tant effe in:noftro arbitrio, ut voluntatem noftram ap¬
plicemus ad gratiam , aut avertamus ab-ea, quemad¬
modum in nobis eft ad illatum lumen aperire oculos,
ac rurfum: claudere. Quoniam: autem immenfa Dei
charitas erga genus humanam non: patitur hominem
B/fruftrari , etiam illa gratia, quam. gratum facientem
ivocant, fitotis viribus eam amibierit, ft ut nemo pec¬
cator debeat effe fecurus, nemo rurfus debeat\defpera¬
re: fit item illud, ut nemo pereat nift fuo vitio Eft
igitur gratia naturalis, cft gratia exftimulans, licevim¬
perfeéta: eft gratia, que voluntatem redditieficacem,
quam cooperantem diximus,quee quod cœptum eft pro¬
vehit: eft gratia, quae perducit ufque ad finém, Hastres
putant eamdem cfe gratiam 5 licer.ab iis gquæ operan¬
turin nobis, diverfis cognominibus appellentur. ‘Prima
exftimulat, fecunda prohibet., tertia confummat. Er¬
go qui longiffime fugiunt a Pelagio, i plurimum tribu¬
unt gratiæ , libero arbitrio pene nihil 3; nectamen in
totum tollunt : negant hominem poffe velle bonum
C |fine gratia peculiari, negant poffe Incipere, negant
poffe progredi, negant poffe perficere fine principali
perpetuoque gratia divine presfidio: Horum fententia
fatis vidëtur probabilis, quod relimquat. homini:ftudi¬
um!& conattis; &tamen non:relinguit ; quod ſuis ad¬
feribativivibus. Sed durior efbiftorum opinio, qui coh¬
tendant liberum arbitrium) ad nihilivaleve mad \pec¬
candum , ſolam gratia ihüobis-opetari bonum opus
non per liberum arbitrium aut cum libero arbitrio; fed
in libero arbitïio , ut noſtra voluntas hic nihilo plus
agat, quam agit cera y dum manuiplafte fingitunin
quamcunque yifuny eft artifici fpeciem. Hi mibrfic
fupere videntur meritovum: & operum humanorim fi¬
D\duciam ; ut præter caufam quod dici foler, Duriffima
videtur omnium fententia y qui dicunt liberum arbi¬
triuminane nomen efle, mec quicquam valere aup va¬
luiſe, vel in Angelis, vel in Adam, vel in nobis nec
ante gratiam, nec polt gratiam, fed Deum tamimala
quam bona operari in nobis, omniaque quæ fiunt efe
meras néceffitatis. Itaque cam his duabus poftremis
mihi potiffimum erit confliétatio.
. Hxc paulo loquacius nobis repetita‘funt!, quo Le¬
étor imperitior, nam craffulis fcribimus craffult 5 reli¬
quam argumentationem facilius: percipiat , coque lo¬
Cum ex Eeclefiaftico primum retulimus , quo originem
E (ac vim liberi arbitrii. planiffime videarur depingere.
Nune expeditiore curfù reliqua Scriprurarum teftimo¬
hia perfequemur. Id faciemus fi pricis admonuerimas
hunc locum fecus haberi in Editione A lo¬
die habeat Ecclefiafticus ufùs Latinorum: Non enit
in Greecis additur , conféroabuar te: quanquam camideth
patticulam nec Avgufinus addit , aliquoties adducetis
hunclocam , & zare; {criptum: opinor pro moijedr.
Quemadmodum igitur in paradifo propofuerat ele&tio=
nem vita ac mottis, fi parueritis pratcepto meo, vive
tis fin minus, moriemini, Cavete malum, cligite
quod bonum cit. Itidem Gendfis capite tv: Deusloqui¬
tir Calma: Quaro irdtus'es, © car convidit facies tit
Nonne fi bene egeris recipies; fin autem male, fatit ik
[foribus peccatum tuurna aderit? Sed fub te eit aperta:
jus, © tu dominaberis illius, Proponit premium’, fi
velit cligere quod pium eft, proponit peeriamy fi'tial:
fequi diverfam. Et oftendit animi motus ad turpia vin¬
ci pofle, nec adferre neceffitateni peccandi. Cunt His
locis congruit, quod Dominus loquiturad 24629: Pa¬
Voi nhe faciem tuam vines dira Ge vien maris ‘Blige
quod bonum cf, € incede cin ea: Quid poterat apertis
dici? Deus oftendit quid bonuss , guid malum, ofte¬
dit utriufque diverfa præmia, mortem & vit
gendi libertatem relinguit Homini. Ridiewe f0