1091 DESIDERIO ERA SMI» A Pio LOG 1092
fihuleris, non punit, fi tuum fratri egenti (ubtraxeriss at\A to sigla he à gt de ;
utrumque puniet Chvittus. His verbis aperte diftinguo le-| dum Copot
gem divinam ab humana. Et aliquanto fuperius fimile| tise viétoria.
i quiddam dico; Omnia fua bona omnibus exiſtimect eſſe a
munia , proprietatem Chriftiana charitas non novit. Non
dictum eft, nullam effe proprietatem ; neque dictum ett,
utere rebus alienis, cum eft opus, vel invito domino ;
| fed quoties eget frater , id quod tibi fupereft , charitas
poflefforis putat effe illius qui eget. Quis unquam audi¬
È vit doétrinam magis impiam?
DESIDERIUS ErAsmus RotERODAMUS
Canpipo Lecrori S.
U1s exfpeétaflet a viris, qui fe columnas Eccle¬
fiæ volunt haberi , tam ſtupida, tam crafla, tam
indoéta, tam malitiofa judicia? Et hujus negotii duces
{unt preecipue Dominicani, non gregari, ſed Magiftri
noftri, tum Frazcifeari, nec hi fane vulgares, Ra ex
illo Seraphico fodalitio, qui dicuntur Obfervantes, Nam
hi cum antehac in negotio Lutberano dormitarine, nunc
nefcio cujus rei fiducia profiliuncin aciem. Opinor Pon¬
tificem illis minatumi, {e re(ciffuram quicquid indulfit
privilegiorum, ni fe præbeant fortes viros. Sed itarem
gerunt multis locis, ut & Ordini Seraphico multum
detrahant & augtoritatis & gratia, nec caufam Eccles
fizz admodum juyent. Videntur enim magnam fpem po¬
fuiffe in plurimorum hominum flultitia, qua freti forti¬
ter contemnunt- eruditorum & cordatorum paucitatem.
In hoc fapiunt, quod lingua potius quam calamo belli¬
gerantur. Scriptum inficiari difficile eft: quanquam fo¬
lent hoc quoque. Verum fi quid di&umeft, licet in pu¬
blico , licet fexcentis audientibus , & urgeat aliquis,
ftatim habent in promptu: non dixi, non ifta digi. Si
C [res ad teſtimonia redcat, multi favent, multi non me¬
minerunt: & qui ſe putant meminifle , diverfe, ut fit,
narrant audita. Poftremo cum univerfo Ordine rem ha¬
bet, qui cum uno fodali litigat. Itaque nemo lubens fe
palam admifcet talibus controyerfiis. Norunt multorum
arcana, habent fuos Corycæos in Principum aulis , in
divitum familiis, habent fua ftratagemata myftica, qui¬
bus ulcifcantur eos qui parum favent Ordini. Itaque a
prudentibus viris timentur magis quam amantur : cxi¬
ftimant enim, nihil efè melius quam cum hoc hominum
genere nihil prorfus habere commercii. Si digitum ad¬
mittas in familiaritatem , totum corpus ingerunt: fi de¬
D| cias, aut lædas, miris cuniculis moliuntur vindiétam.
Quid hic commemorem quos tumultus excitarint pri¬
mum in aula Cæfaris, deinde Salamantice , quoties pa¬
lam ac publice vociferati fint hereticum & Luthero
deteriorem Erafmum~? Cum Principes viderent illorum
impotentiam cohiberi non pofle, poftularunt ut fi quid
haberent cognitione dignum apud legitimos judices pro¬
dio, canone 20. | ponerent nec hujufmodi feditiofis clamoribus turbarent
Repon- Ad hunc articulum abunde refponfum eft in ‘Appen: | Hifpaniam. Datum eft fpatium fatis amplum. Actum cft
fosg. dice, quam adjeci Supputationibus in Beddam. Ert fatis negotium per feptem Ordines, ex quibus delecti fant
arbitror iftos efle progrefios , pofteaquam a fumma Tri-| |erudivifimi quique. Atque interim adjuti funt cujufdam
nitate perventum et ufque ad inferos: quanquam te-/ p |plufquam [ycophantico libello, qui totos feptem annos
{tantur etiamnum pendere lectionem , reĉtius otium col¬
| CONTRA LIBERTATEM ARBITRI!
|
Objeëtio N Liberum Arbitrium conducat ad falutem , non eft de
98. articulis fidci, nec vellem pro hoc aliquers oscidere, fi
judex fr, nec in diferimen capitale venire. Tn Spongia.
Ja libro de Libero Arbitrio: Itaque quod ad fenfum meum
attinet fateor de Libero` Arbitrio multa variaque tradi a Ve¬
teribus, de quibus nondum babeo certam perfuafionem y nifi
quod arbitror aliquam efe Liberi Arbitrii vim, Hæc ille.
Repon- + Ad prius illud jam ante refponfum cit. Ad alterum ar¬
fisos. ticulum ut tribus verbis refpondeam. Quidam putarunt
in nobis fitum cffe, velle bonum, facere non item : qui¬
dam, nec velle, nec perficere. Rurfus alii ſcripſerunt in
nobis effe velle bonum, licet imperfeéte , ut opus effet
gratia Dei. Quidam etiam hoc adimunt homini, docen¬
res bonum hominis propofitum non adjuvari, fed daria
Deo. Rurfus quidam liberum appellant, quod in nobis
fit poffe velle , licet velle bonum in nobis non fit. Hac
\ libertas eft & in impiis Spiritibus, Alii liberum intelli¬
guat vel ad bonum, vel ad malum. Theologi Scholafti¬
ci docent, per opera moraliter bona hominem poffe pro¬
mereri gratiam merito congruo. Item de perpetua &
nova gratia variæ funt opiniones. De his quoniam non
fatis convenit inter Orthodoxos, fas eft mihi fufpendere
certam pronunciationem , donec audiero vocem Eccle¬
fia. Articulos autem fidei voco, non quaslibet Schola¬
{ticorum opiniones , fed de quibus certo pronunciant ,
vel Scriptura evidentes, vel Symbola publicitus rece¬
pta, vel Synodi univerfales.
Contra Porenas INFERORUM.
Object» MNJ O” ef alia flamma in qua cruciatur dives ille co¬
99. meſſator Evangelicas, nec alia fupplicia inferorur |
de quibus multa Soripfere Poeta, quan perpetua mentis anxie-!
tas, qua peccandi confuetudinez comitatar. In Enchiri-!
in hoc laboravit, ut ex omnibus libris meis excerperet
| locaturi fuum, fi id temporis evoivant Ambrofiun, Au- quod poffet ad calumniam detorqueri. Alioqui quando
| guſiinum, aut Hieronymum in quibus vel difcent aliquid} filli spene dixeram, ventres tantum voluminum evolvi&
i Chriftiani candoris, vel fi omnino liber calumniari,plu-| (fent ? cumque jam immenfam articulorum fylvam ob¬
i ra reperient obnoxia talibus calumniis, quam in fcri¬
tuliffent, fed indigeftam, in qua frequenter eadem ite¬
tarentur , juffi funt a fummo judice fylvam in ordinem
& compendium redigere, quo liceret rem cognofcere.
Factum eft: hic venerabilis libellus exhibitus && publi¬
citus. Cumque ab codem judice diligenter effent ad¬
moniti , ut res citra convicia Chriftiana moderatione
ti faciant Celfitudinem tuam, ornatiffime Præful, quil tranfigeretur, tamen omnes tituli habent atrocem con¬
i tam otiofis ac frivolis obtreétationibus onerant cam, ¡pſi | \tumeliam. Addidere contumeliofam prefationem, nec
È viderint, Nam hæc tibi non folum offerenda > verum E Jufquam temperant a conviciis, nifi forte convicium non
ctiam dicanda putarunt. Me vero fummopere púderet | clt, irridet beatam Virginem , damnat cultum Divorum,
| vel hanc Apologiam tam eximio dicare Preefuli, quam impie fentit de Trinitate, aliaque permulta, quibus hic
| tamen judicandam offero, nec fine pudore, nec fine do- religiofus {catet libellus, qui cum offeratur Judici, ta¬
È lore: fiquidem ut pudet
2 hoc genus neniis obftrepere| fmen nufquam non ill præjudicat preitque. Quis vel
i fummo fummifque rebus occupatiflimo , ita dolet hu¬
0 inimiciflimus potuiflet illorum in{eitiam malitiamque
jufmodi tumultibus, & fublimitacem tuam, & indu-| | magis traducere quam faciunt iph? Et ob hujus præ¬
ftriam meam a rebus magis frugiferis, ad hæc non mi-| [claros articulos follicitatus eft Cxfr, follicitati fant Ar¬
nus inutilia quam inamæna devocari. Quod fi poteris chicpifcopi, evocati ſunt trium Academiarum pracipui
hujus le&ionis devorare tedium, Erafmum, fat (cio, Theologi, indi@a eſt Synodus, décantata eſt Miſſa de
miſericordia dignum judicabis potius quam ira, Nam Spiritu Sano, præſedit vir & imaginibus & erudi¬
| : iple quidvis agere malim, quam hoc. Porro judicium| |tione & morum integritate clarus , Alfonfus Archie¬
| tuum alacri bonoque animo fum exfpectaturus: non pilcopus Hifpalenfis 3 qui præfatus eft rebus agendis,
quod exiftimem in fcriptis meis nihil effe quod jurequeat| |graviter admonens, ut etiam atque etiam temperaretur
reprehendi, fed quod hoc animo fim, ut fi quid com-| |a tumultu & verborum petulantia. Qui defendebant,
ptis meis. Quod fi ex animo ftuderent Ecclefiæ tran¬
| ©. quillitati preefentique rerum tempeltati componenda,
| potius ea colligerent e lucubrationibus meis, que fa¬
ciunt contra Lutheri dogmata, quam qua poflunt adali-|
quam Lutherane fententiæ fufpicionem detorqueri Quan-|