OCR Output

1057 ADVERSUS MONACHOS

gignant cos in ipfa cognitione, nonnunquam & poft, A
ediram fententiam. Res agitur per relatores, deputa¬
tos, ac judices Monachos, nec fincere nec legitima
juris forma, pronunciant in carcere tres Priores, Mo¬
nachis duobus teltibus, & apparatur rogus. Hæc ne¬
feit Princeps, cujus lex pretexitur, privato quorum¬
dam odio ferviens, cum in publicam utilitatem fit edi¬
ta, Hee quoniam fieri compertum eft, admonendi
erant Principes; quæ tamen admonitio nec Hæreticos
veros & infanabiles fublevare, nec finceros inguilito¬
res gravare deber. Conſtitutio, quæ in Codice libro pri¬
mo, titulo de Hæreticis Manichais & Samaritanis y ter¬
tur octava, folos libros & chartas jubet exuri, doćto¬
res tantum capite plecti, difcipulis decem librarum a
ri muléta dicitur: eos vero, qui non folum audiunt il¬
los, verum etiam contemptis Principum legibus libros
illorum apud fe fervant , manifeftum hwreſeos favo¬
rem pre fe ferentes in exfilium deportari jubet. Net
hec tamen conftitutio ferit quoflibet Hereticos, fed
nominatim Adanicheos, Apollinariffas , & Sumaritanos,
qui manifeftam docebant blafphemiam. Hujufmodi
fere {funt quæ præcedunt codem titulo, quæ jubent
inquifitionem etiam ufque ad capitis pænam extendi, |
fed exprimunt certas hærefes. Similiter eodem libro,|
tutulo de fumma Trinitate Xe. Arianos exprimit. At hi
fpoliabant Dei Filium, & multo magis Spiritum San-!

iB

QUOSDAM HISPANOS. 1058

| putant hunc fermonem tantum ad Apoftolicam ditio¬
jnem pertinere , qua doétrina potiflimum conftat &
jauctoritate fpirituali : alii detorquent etiam ad Magi¬

ftratus profanos. Sed longe aliud eft tra¢tare Philofo¬
\phiam Evangelicam, aliud difputare, quid Deus per¬
[mitrat Principibus, quibus ĉc ipfis juxta fuum ordi¬
jnem utitur juititize miniftris, interdum & per impios

Monarchas caltigans populum fuum. Joannes Chryfofio¬
(mus, vir & pius & Scripturarum divinarum peritifi¬
mus, in caput Marhei xiri. Homilia xevir. fimpli¬
citer interpretatur Domini parabolam hoc docerc, ne
trucidentur Hæretici, & bujus fententiæ varias adfert
cauſas. Cærterum ne quis fuſpicarétur Hæreticis pror¬
fus impunitatem his verbis dari, fic moderatur fuam
interpretationem : Mon probibet, inquit, ereticorum
conciliabula diffipare, ora obftraere, & audaciam loquen¬
(di concidere, verum interficere verat ac trucidare. Reli¬
| qua qui volet petat ex coloco, quem indicavi, Thes¬
| phylafus in camdem ferme fententiam: Servi, inquit,
| Angeli, qui indignantur efe harefes vel malitiam in ani¬
\ man & volnnt evellere € exfcindere ex hac vita Hare¬
(ticos & mala cogitantes , Deus anem non permittit Ha¬
¡reticos bellis conſumi y ne fimul patiantur confumanturque
|& juſii, & cætera. Divus Hieronymus evulfionem ziza¬
(niorum interpretatur amputationem Hxrericorum ab
\ Eccleſia : Ne forte, inquiens, coligentes zizania eradi=

È, ee) . | p n A le e
étum , yeritate divine nature. Quemadmodum Apolli- C cetis fimul e> frumentum. Datur locus pænitentix, &
zarife verum hominem negabant, detrahentes illi me- | |monemur ne cito amputemus fratrem. Quia fieri po¬
liorem hominis portionem, nimirum animam huma-/ [teſt , ut ille qui hodie noxio depravatus elt dogma¬

nam. Donarianifuriofi latrones ciant, non folum pelti¬
lentiffimi {chifmatici. Non hic agebatur, an hic con¬
feffio fiz inftituta a Chriſto, an conttitutio hominis pura
obliget ad crimen, an Symbolum fic fruftulatim edi¬
tum ab Apoftolis, an Apoltoli calluerint Linguam Gre¬
cam, {ed de majeftate Chrifi, deque fumma Chriftia¬
nitatis. Jam per Pontificum conftitutiones, que funt
in Decretalibus lib. v. tit. de Hereticis, & in ſexto eo¬
dem numero ac titulo, conviéti, & in errore perfiften:
tes, aut in herefim abjuratam relapfi, tantum juben¬
tur tradi curice feculari, quanquam hic glofflematogra-| p
phi de fuo adjecerunt, #¢ comburantur. Quando Pelagia¬
nis aut Fovinianis ex Cefarum Editis ditta cit mul@a?
Nunc ad ignem pertrabitur qui dubitet an Romanus
Pontifex jus habeat in Purgatorium. Pc olim in |
do Epifcoporum Heeretici citati reddebant fue doctri- |
nw rationem , convictis libera erat optio, utrum mallent |
ipfi in fuum dogma pronunciare anathema, an fimul
cum dogmate feriri anathemate, hoc eft,a communio¬
ne feparari. Nam hæc tum erat pœna Ecclefix graviſli¬
ma. Berengario, qui non de confeffionis origine , neque
de Purgatorio poftulatus erat, fed de veritate corporis
Chrifli, ne tum quidem vis eft adhibita, cum femel di¬
miſſus in eumdem errorem efer relapfus. Nunc inter¬
dum Monachi vanum fpargunt rumorem , Mox veluti
fufpectum pertrahunt in carcerem , ibi difputant fuo
mose, notantur articuli, & parantur fafciculi. Verum
hæc extra caufam diflerta funt, mihi quidem non ne¬
cellario, fed aliis fortaffe non inutiliter. Cætera petan¬
tur ex co loco, quem indicavi. a
Sed age fingat aliquis , quod fecus habet, mihi non
probari legem de occidendis Hæreticis : quid hoc, ad
fanétam inquifitionem ? An etate Athanafit, Hierony¬
mi, Auguſiizi non Crat fancta inquifitio, oun nondum
efèt ulla conititutio de Hæreticis exurendis?
Porro cum in Prologis, quibus præfatus fum in Pa¬
raphrafes , tefter me Veterum Commentarios fequi ,
convenicbat infpicere, quid illi fuper hunc locum diffe¬
ruiflent. Bt fi comperiffent meam Paraphrafim cum illo¬
rum fententia congruere, decebat, aut mihi cum illis
dare veniam, fi minus probaffent, aut illos mecum a
mnare. Non pigebit igitur referre,quos Pen as
res hic fequutus fim. Sed illud prius admione o r o¬
rem, hune Evangelii locum ab aliis aliter accipi; qui¬
dam enim vellere zizania interpretantur occidere , qui
dam anathemate fubmovere aconfortio piorum. Rurfus
alii zizaniorum nomine intelligunt quofvis facinorofos,
alii tantum Hæreticos & Pieudapoftolos, Demum alii

|

|

F

|
|

te, cras refipifcat, & defendere incipiat veritatem.
Atqui hîc quoniam perfpicuum crat, Paulum fecus &
\docuiffe & feciſſe; docet enim nec cibum capiendum
¡cum fratre fornicatore & avaro, & ipfe nonnullos tra¬
\didit Satanæ : fic temperat interpretationem , ut in
japertis erroribus nolit cito fieri refectionem , in amibi¬
[guis nunquam, fed Domino refervandam ejufmodi
(dogmatum cognitionem: Tater triticum, inquit, € zi¬
zaniam, quod nos appellamus lolium, quamdiu in herba
eft, & nondum culmus venit ad (picam > grandis fi
litudo ef, & in difcernendo, aut nulla, aut perdifi
lis diftantia. Pracepit ergo Dominus, ne, sbi quid ambi¬
ganm eft, cito fententiam proferamus, fed Deo judici ter¬
minam refervemus yut, cum dies judicit venerit, ille non
infpicionem criminis, fed manifefium reatum de fanttorum
cat ejiciat. Hactenus Hieronymus. Hoc commentum
in præfentia recito tantum, nec probans, nec dam¬
nans. Ad hoc lane valet, ut pudefiant quidam , qui non¬
dum leéto libro , nec intellecta fententia, ftatim voci¬
ferantur apud populum ; hærefes, hæreles, hærefes,

{=

\ Quid hic attinet referre quid fentiant Remigii, An¬
| felmi, & Bedda? Divum Auguſtinum proferam fontem
|& parentem omnis Scholaftice Mheologiæ, qua fe
\pracipue jactant qui fufcitant has tragoedias. Is cum
fuam hac de re fententiam aliis compluribus locis de¬

clararit, in libello, cui titulus de Queftiombus Evange¬
ee in Adatthanm, cap. xi. & x11. multis verbis diferit
/ de fenfu hujus parabolæ, illud addens aliorum commen¬
Itis, quod hæc parabola non folum pertincar ad Hære=
(ticos, verum etiam ad omnes, qui male vivendo ſcan¬
ldalo fant Ecclefiæ. Adjicit & illud, quod ditum Domi¬
(ni, ne forte cradicetis & triticum, non folum refertur
a cos qui pie fentiunt & vivunt, fed ad cos ipfos qui
|converfi ad meliora, ex zizaniis triticum fieri poffunt.
(Ered enim quodam modo bonum, qui malum tol¬
Mit e medio, qui bonus erat futurus. De occidendis
‘autem malis jta loquitur: Won ait, in tempore meffis di
cam vobis, colligite primum zizania, fed dicam, ingsits
mefloribus. Unde intelligitur colligeadorum zizaniorum ad
comburendum alia efe miniferie, nec quemquam Ecclefie
lium debere arbitrari ad fè hoc officiuns pertinere. Er ali¬

quanto poft, de pio, cui obrepit cogitatio de tollen¬
dis Hereticis, agens, ita fubjicit : Poreft & fuboriri vo¬
luntas, ut tales homines de rebus humanis auferat, fi ali¬
quam temporis habeat facultatem: fed wirum facere de¬
beat, jufitiam Dei confulit, uirum hoc eì precipiat vel
permittat, € hoc oficium eſſe hominum velit, Finc ef
Tom. IX. Xxx quod