OCR Output

liceret efe quictum, nec ullus effet infaniendi modus
aut finis, tandem inter Epifcopos agitatum de implo¬
rando Cæfaris præfidio adverfus Donatiftarum intolera¬
bilem improbitatem. Manfuetioribus, inter quos fuit;
divus Auguftinus, non placuit imploratio profane pote¬
datis ad negotium Ecclefiafticum, exiltimantibus non
decere Epifcopos aliis armis uti, quam verbo Dei, pre¬
cibus, &, {i malum foret infanabile,anathemate, hoc
eft, feparatione a communione. Hoc tum erat extre¬
mum Ecclefiæ fupplicium, & ficut apud Jureconfultos
civilis mors dicitur exfilium, ita apud Apoftolos & ho¬
rum fucceltores pocna capitis erat ab Ecclefie conlor¬
tio fubmovifle. Ad hanc fententiam non folum invita:
bant exempla Chrifi, Apoftolorum, & Martyrum, ve¬
rum etiam metus propellebat, confiderantes fore peri¬
culum, ut, fi ageretur terroribus, pro Hærericis fictos
haberent Chriftianos, majore Chriftiani gregis perni)
cie, Verum ubi viciflet aliorum fententia, refque bene
ceflifer maltis hac feveritate corre&is, qui vel inviti
manferant in ca faGtione, vel ambigui, velerrore mo¬
do fedu&i, fortiter probavit Augujtinus quod prius im¬
probaverat, Sed tamen adverfus tam furiofos latrones
ac ficarios verius quam Hæreticos lex meo judicio ni- |

quam attingeret, nec quemquam facultatibus excute¬

cum his, qui forte dixerunt Monachorum Ordines non
elle necefarios Ecclefiæ aut in concionibus Chrifi Spi¬
ritum invocari decentius quam Virginem matrem, aut
ſe dubitare an horum temporum confeffio fit inftitura
ab ipfo Chrifo, & an Sacerdotum colibatus fit juris
divini, confer lenitatem Cæfareæ conftitutionis vix
impetratæ a Theodofio , & confer atrocitatem fuppli¬
ciorum, quibus nunc agitur cum idiotis, etiam in qua¬
lemeunque induétis errorem , defiderabis plane in non¬
nullis exemplum Hicelefiafticee manfuecudinis, Sed po¬
ftea, inquiunt, lex non fine caufa lata eft feverior.

remedium Chriftianorum peccata meruiffe: & parrici«
darum fuppliciis indoleſco, tamen hunc dolorem publi¬
cæ tranquillitatis refpećtu confolor. Eodem modo fum
affectus erga illos, qui, quoniam fanari non poflunt ,
neceflario tolluntur, ne plures trahant in luem. Quic¬
quid agit legum fortafle neceflaria feveritas, certe Sa¬
cerdotum & Monachorum eft ftudere fanandis potius
quam ex{tinguendis. Principum conftitutiones nun¬
quam improbavi , quanguam êc ipfos oportet legum
rigorem ad Chriftiana moderationis lenitatem quate¬
nus licet defleétere. Multum enim intereſſe debet in¬
rimum intereft inter profanum Principem & Ecclefia¬
fticum. Poftremo nonnihil intereſt inter Prafulem au¬

ret, fed tantum Ecclefiarum heereticarum facultates ad
Orthodoxorum Ecclefias transferret, ad quas qui tran-)
fire vellet, & iis quas prius habuerat, Sc 1is quas inve¬
niebat, uti frui poffet, tanta manfuetudine, ut nec
Clericis & Epifcopis refipifcentibus fuus honos adime¬
retur, tandem & mul&a ceteris indi€ta non admodum
gravi, qui cum effent pauci, nollent refipifcere. Et
adeo nihil tentatum eft de occidendis tam immanibus
belluis, ut cum prius Editum Macedonii, ni fallor,
prælidis fic ambiguis verbis effet propofitum, ut Hæ¬
reticis videretur minari necem, ni refipifcerent, Au¬
gufizus illum diligenter admonuerit, ne quemquam in¬
terficeret, cum hoc jus nec ex conftitutionibus Cæfa¬

étoritate publica præditum, & Monachum aut Theo¬
logum, quorum eft cum omni manfuetudine docere.
Quale ef autem, olim nullis Theologiæ Scholis infti¬
tutis, folo Dei verbo feliciter pugnatum effe cum Hæ¬
reticis, nunc cum orbis celebribus Academiis fit ple¬
nus, articulis & fafciculis rem tantum geri? Quid au¬
tem reprehendi poteft in Paraphrafi , nifi quod non me¬
minerit de conftitutione Monarcharum pofterioribus
annis inventa? id non licuit,, co quodillic Evangeliftam
facio loquentem , qui conftitutionem illam non nove¬
rat, nifi debui fic illum inducere loquentem, Ufque
ad annos octingentos Chriflus neminem Heæreticum

rum ambiguitatem explicuiffet. Idem admonet preter
alios Dulcicium tribunum, ne quem capite pleétat. Ex
his fatis liquet quantum illorum animus abhorruerit
ab hac confifcationum, carcerum, fuppliciorum, in¬
cendiorum fævitia, que nunc quibufdam & nimium
& lola placet, præſertim ex eorum numero, qui perfe¬
étionem Chriftianæ pietatis profitentur, quorum omne)
ftudium efe decebat mederi potius quam interimere,|
& legum feveritatem interceſſione ſua mitigare. Nunc
etiam ultra Principum Edi&um fævitur ab iftis cle¬
mentiæ magiftris. Cæfaris Editum habet, legitime
convittis, quam hoc interdum fiat legitime, mea nihil
refert, tamen multis incognitum non eft. Nam hocho¬
minum genus fere nullis legibus paret, nec Ecclefiafti¬
cis, nec profanis, fed quicquid volunt fanétum eft.
Mihi nulla placuit unguam hærefis, nec ulli unquam fa¬
vi, faveo, fauturufve {um Heretico, nifi fpe medican¬
di, ne quis me fufpicetur haec mea caufa dicere. Nul¬
Jum abftraétum ab EccleGe caulis ‘adjunxi mihi, fed
ipfe conftantiffime perfiftens in Ecclefia confortio , non¬
nullos ad illius focietatem revocavi. "Tantum loquor
de quorumdam feevitia, quos oportebat efle mitiffimos,
ctiamfi Principes terrerent gladio, fique Epifcopi pro
ſua auctoritaté poteftatem ad improborum terrorem
exererent. Nunc contra fit , ut illorum fævitiæ Mo¬
nachorum ac Præfulum auctoritas cogatur frenum im¬
ponere. Eoque hujus negotii principatus fummis Ec¬
clefiæ proceribus delegari folet, ne iftis liceat, quic¬
quid liber. Quid autem quorumdam feditiofis apud po¬
pulum vociferationibus fævitiaque profcétum fit, res
ipfa loquitur, Fortaffis e longinqua regione nonnun¬
quam feribunt Principi quod volunt. Ille refcribit, Si
fic haber res, fumatur fupplicium. Hoc refcripto non
liberantur , fed onerantur illorum conſcientiæ. Præ¬
terca cum judex laicus pronunciat ex illorum relatio¬
ne, non ex cognitione caufæ, totum judicii pondus
in ipfos recidit, Jam mihi confer Epifcopos Ecclefiæ

exurantur. Inepte nimirum imaginantur fermonem
hunc a me dici his temporibus, cum dicatur ab Evan¬
gclifta prifcis Ecclefiæ temporibus. Neque Chrifus il¬
lic agit de gladio Principum, cum Ecclefia tot a Chri¬
\ffo palo feculis egerit fub Principibus Ethnicis, fed de
ftudio loquitur Apoftolico cum manfuetudine pertra¬
hendi omnes ad falutem , exemplo fummi Paftoris ,
qui vencrat non ad perdendas animas, fed ad fervan¬
das. Ita fit, ut hæc mea interpretatio non officiat Prin¬
cipum conftitutioni. Nam illa docet manfuetudinem
Eyangelicam, non adimit Principi jus gladii. Illa pre¬
fcribit quid illi congrueret tempori, non quid in fine
feculorum exaétura effet hominum improbitas. Non¬

jad exemplum. Atque ut profani judicis eft eximere
gladium interdum, quo unius interitu fervet multos:
ita quoties error, aut cafus, aut ætas excufat crimen,
& {pes eft corre&ionis, debet meminife Chriftiane
clementia. Quin & illud infpiciendum, an Monarche
jus habeant 5 ob quodvis deli&um, capitis poenam in¬
dicere. Tum illud etiam videndum, an Principes vo¬
luerint ob quemvis errorem, qui videri poteft hæreti¬
cus, hominem tradi flammis. Etenim fi certus eft er¬
ror, nihil hic opus eft Theologis, cum tantum fitco¬

fed Romane Sedis potiffimum de articulis fidei dubiis
judicare. Multo durius eft ob articulos non folum du¬
bios & controverfos, verum etiam leviculos hominem
flammis tradere. Sed multo duriflimum ob titulos, quos
ipfi fuo arbitrio confingunt fubinde novos, hoc elt
contra Dottores Scholafticos, hoc eft fufpectum, hoc
{candalodes, hoc contra laudabilem confuetudinem, hoc
male fonans ut jacet, hoc impertinenter dictum, & hu¬
Jufmodi innumeros, ut nihil fit, quod non aliqua pa¬
teat calumniæ , fi malevolus acceflerit animus: & in¬
term tamen difputant, an Ecclefia poffit condere no¬

gignant