OCR
1057 ADVERSUS MONACHOS gignant cos in ipfa cognitione, nonnunquam & poft, A ediram fententiam. Res agitur per relatores, deputatos, ac judices Monachos, nec fincere nec legitima juris forma, pronunciant in carcere tres Priores, Monachis duobus teltibus, & apparatur rogus. Hæc nefeit Princeps, cujus lex pretexitur, privato quorumdam odio ferviens, cum in publicam utilitatem fit edita, Hee quoniam fieri compertum eft, admonendi erant Principes; quæ tamen admonitio nec Hæreticos veros & infanabiles fublevare, nec finceros inguilitores gravare deber. Conſtitutio, quæ in Codice libro primo, titulo de Hæreticis Manichais & Samaritanis y tertur octava, folos libros & chartas jubet exuri, doćtores tantum capite plecti, difcipulis decem librarum a ri muléta dicitur: eos vero, qui non folum audiunt illos, verum etiam contemptis Principum legibus libros illorum apud fe fervant , manifeftum hwreſeos favorem pre fe ferentes in exfilium deportari jubet. Net hec tamen conftitutio ferit quoflibet Hereticos, fed nominatim Adanicheos, Apollinariffas , & Sumaritanos, qui manifeftam docebant blafphemiam. Hujufmodi fere {funt quæ præcedunt codem titulo, quæ jubent inquifitionem etiam ufque ad capitis pænam extendi, | fed exprimunt certas hærefes. Similiter eodem libro,| tutulo de fumma Trinitate Xe. Arianos exprimit. At hi fpoliabant Dei Filium, & multo magis Spiritum San-! iB QUOSDAM HISPANOS. 1058 | putant hunc fermonem tantum ad Apoftolicam ditiojnem pertinere , qua doétrina potiflimum conftat & jauctoritate fpirituali : alii detorquent etiam ad Magiftratus profanos. Sed longe aliud eft tra¢tare Philofo\phiam Evangelicam, aliud difputare, quid Deus per[mitrat Principibus, quibus ĉc ipfis juxta fuum ordijnem utitur juititize miniftris, interdum & per impios Monarchas caltigans populum fuum. Joannes Chryfofio(mus, vir & pius & Scripturarum divinarum peritifimus, in caput Marhei xiri. Homilia xevir. fimpliciter interpretatur Domini parabolam hoc docerc, ne trucidentur Hæretici, & bujus fententiæ varias adfert cauſas. Cærterum ne quis fuſpicarétur Hæreticis prorfus impunitatem his verbis dari, fic moderatur fuam interpretationem : Mon probibet, inquit, ereticorum conciliabula diffipare, ora obftraere, & audaciam loquen(di concidere, verum interficere verat ac trucidare. Reli| qua qui volet petat ex coloco, quem indicavi, Thes| phylafus in camdem ferme fententiam: Servi, inquit, | Angeli, qui indignantur efe harefes vel malitiam in ani\ man & volnnt evellere € exfcindere ex hac vita Hare(ticos & mala cogitantes , Deus anem non permittit Ha¡reticos bellis conſumi y ne fimul patiantur confumanturque |& juſii, & cætera. Divus Hieronymus evulfionem ziza(niorum interpretatur amputationem Hxrericorum ab \ Eccleſia : Ne forte, inquiens, coligentes zizania eradi= È, ee) . | p n A le e étum , yeritate divine nature. Quemadmodum Apolli- C cetis fimul e> frumentum. Datur locus pænitentix, & zarife verum hominem negabant, detrahentes illi me- | |monemur ne cito amputemus fratrem. Quia fieri poliorem hominis portionem, nimirum animam huma-/ [teſt , ut ille qui hodie noxio depravatus elt dogmanam. Donarianifuriofi latrones ciant, non folum peltilentiffimi {chifmatici. Non hic agebatur, an hic confeffio fiz inftituta a Chriſto, an conttitutio hominis pura obliget ad crimen, an Symbolum fic fruftulatim editum ab Apoftolis, an Apoltoli calluerint Linguam Grecam, {ed de majeftate Chrifi, deque fumma Chriftianitatis. Jam per Pontificum conftitutiones, que funt in Decretalibus lib. v. tit. de Hereticis, & in ſexto eodem numero ac titulo, conviéti, & in errore perfiften: tes, aut in herefim abjuratam relapfi, tantum jubentur tradi curice feculari, quanquam hic glofflematogra-| p phi de fuo adjecerunt, #¢ comburantur. Quando Pelagianis aut Fovinianis ex Cefarum Editis ditta cit mul@a? Nunc ad ignem pertrabitur qui dubitet an Romanus Pontifex jus habeat in Purgatorium. Pc olim in | do Epifcoporum Heeretici citati reddebant fue doctri- | nw rationem , convictis libera erat optio, utrum mallent | ipfi in fuum dogma pronunciare anathema, an fimul cum dogmate feriri anathemate, hoc eft,a communione feparari. Nam hæc tum erat pœna Ecclefix graviſlima. Berengario, qui non de confeffionis origine , neque de Purgatorio poftulatus erat, fed de veritate corporis Chrifli, ne tum quidem vis eft adhibita, cum femel dimiſſus in eumdem errorem efer relapfus. Nunc interdum Monachi vanum fpargunt rumorem , Mox veluti fufpectum pertrahunt in carcerem , ibi difputant fuo mose, notantur articuli, & parantur fafciculi. Verum hæc extra caufam diflerta funt, mihi quidem non necellario, fed aliis fortaffe non inutiliter. Cætera petantur ex co loco, quem indicavi. a Sed age fingat aliquis , quod fecus habet, mihi non probari legem de occidendis Hæreticis : quid hoc, ad fanétam inquifitionem ? An etate Athanafit, Hieronymi, Auguſiizi non Crat fancta inquifitio, oun nondum efèt ulla conititutio de Hæreticis exurendis? Porro cum in Prologis, quibus præfatus fum in Paraphrafes , tefter me Veterum Commentarios fequi , convenicbat infpicere, quid illi fuper hunc locum differuiflent. Bt fi comperiffent meam Paraphrafim cum illorum fententia congruere, decebat, aut mihi cum illis dare veniam, fi minus probaffent, aut illos mecum a mnare. Non pigebit igitur referre,quos Pen as res hic fequutus fim. Sed illud prius admione o r orem, hune Evangelii locum ab aliis aliter accipi; quidam enim vellere zizania interpretantur occidere , qui dam anathemate fubmovere aconfortio piorum. Rurfus alii zizaniorum nomine intelligunt quofvis facinorofos, alii tantum Hæreticos & Pieudapoftolos, Demum alii | | F | | te, cras refipifcat, & defendere incipiat veritatem. Atqui hîc quoniam perfpicuum crat, Paulum fecus & \docuiffe & feciſſe; docet enim nec cibum capiendum ¡cum fratre fornicatore & avaro, & ipfe nonnullos tra\didit Satanæ : fic temperat interpretationem , ut in japertis erroribus nolit cito fieri refectionem , in amibi[guis nunquam, fed Domino refervandam ejufmodi (dogmatum cognitionem: Tater triticum, inquit, € zizaniam, quod nos appellamus lolium, quamdiu in herba eft, & nondum culmus venit ad (picam > grandis fi litudo ef, & in difcernendo, aut nulla, aut perdifi lis diftantia. Pracepit ergo Dominus, ne, sbi quid ambiganm eft, cito fententiam proferamus, fed Deo judici terminam refervemus yut, cum dies judicit venerit, ille non infpicionem criminis, fed manifefium reatum de fanttorum cat ejiciat. Hactenus Hieronymus. Hoc commentum in præfentia recito tantum, nec probans, nec damnans. Ad hoc lane valet, ut pudefiant quidam , qui nondum leéto libro , nec intellecta fententia, ftatim vociferantur apud populum ; hærefes, hæreles, hærefes, {= \ Quid hic attinet referre quid fentiant Remigii, An| felmi, & Bedda? Divum Auguſtinum proferam fontem |& parentem omnis Scholaftice Mheologiæ, qua fe \pracipue jactant qui fufcitant has tragoedias. Is cum fuam hac de re fententiam aliis compluribus locis declararit, in libello, cui titulus de Queftiombus Evangeee in Adatthanm, cap. xi. & x11. multis verbis diferit / de fenfu hujus parabolæ, illud addens aliorum commenItis, quod hæc parabola non folum pertincar ad Hære= (ticos, verum etiam ad omnes, qui male vivendo ſcanldalo fant Ecclefiæ. Adjicit & illud, quod ditum Domi(ni, ne forte cradicetis & triticum, non folum refertur a cos qui pie fentiunt & vivunt, fed ad cos ipfos qui |converfi ad meliora, ex zizaniis triticum fieri poffunt. (Ered enim quodam modo bonum, qui malum tolMit e medio, qui bonus erat futurus. De occidendis ‘autem malis jta loquitur: Won ait, in tempore meffis di cam vobis, colligite primum zizania, fed dicam, ingsits mefloribus. Unde intelligitur colligeadorum zizaniorum ad comburendum alia efe miniferie, nec quemquam Ecclefie lium debere arbitrari ad fè hoc officiuns pertinere. Er aliquanto poft, de pio, cui obrepit cogitatio de tollendis Hereticis, agens, ita fubjicit : Poreft & fuboriri voluntas, ut tales homines de rebus humanis auferat, fi aliquam temporis habeat facultatem: fed wirum facere debeat, jufitiam Dei confulit, uirum hoc eì precipiat vel permittat, € hoc oficium eſſe hominum velit, Finc ef Tom. IX. Xxx quod