OCR
1041 re conjunctam. Fa poteſt vel immodica effe. Sic religsonis yocabulum accepit Hilarius, cum queritur fe religionis amore cogi ad irreligiofitatem. Irreligiofitatem appellat audaciam hominum verbis loquendi de rebus ineffabilibus, quam fibi precatur ignofci; quod idem precatur Athanafius , in alios culpam rejiciens, quod omni verbo cogeretur uti, cum Scriptura: Canonicæ vocem hanc ignorarent. Simili religione divus Hieronymus horrut dicere more Gracorum rpeîs vzosocess. Haec religio fuit in cauſa > ut Hilarius annis aliquot veritus fir fcribere adverfus Arianos, Mox exculis diligentius Scripturis, & auétoritate Conciliorum fretus , fortiffime reftitit Arianis, nimirum edoctus quomodo locus ille , quem objiciebant Artani, poffet exponi st cognofeant te folum verum Deum, & quem mififti Fefuma Chrsfium, quemadmodum ante fignificavimus, aufus eft tot voluminibus afferere Chrifum elle verum Deum. Ex meis verbis non poteft alius collii fenfus, nec video quid hic fenfus habeat impietatis. Quod filuit Aslarins s tribuo religioni, hoc eft, tremori loquendi de rebus incomprehenfibilibus : quod fortifime {cripfit adverfus Ariazos , adferibo pietati. Quod autem hic predico de Hilario, mox prædico de cxteris omnibus, prefertim recentioribus, ita loquens: Pofferiores diligentius excuffis Sacris Voluminibus, ac majorum auctoritate freti , non verentur Filiam Dei appellare vcrum Deum, & ad illum fuas preces diriere. Si damnarem quod pofteriores pradicant Fefum Deum, & ad illum preces dirigunt, non adderem, diligentins excuffis Sacris Voluminibys , © majorum auwflorisate freti. Quod autem dixi, zon veremar, pertinet ad tremorem illum religionis, quem excuflit lux Scripturarum, & Conciliorum auctoritas. Sunt & alia innumera, que Prifci non aufi funt definire, fed fuf penſa pronunciatione venerabantur; quod genus eft 5 an Spiritus Sanétus procedat ab utroque , an parvuli effent baptizandi , an his danda Euchariftia. Quin in Symbolo, quod arbitror efe Nicene Synodi, cani 104% vitats fludemus in prafentia. Gam quod Fadei colligunt ne a Chriſtum hbi vendicafe Divinitatem, quod fe vocaret Fi- ae lum Dei, nihil conira me facite Nam non confequi, ut bifunt quicunque fit Filius Dei, idem fit natura Dens, docuitipfe ti Chriftus, offendens & pios homines appellatos filios Dei, par atque adeo Deos efè ditos. Quod fi maxime confequere- queletur, nibil adverfum me fucit, qui fateor plurima effe lo- sere cain Libris Divinis, ez qaibas certo colligimus Chriftum fre eſſe Deum. Porro quod hoc loco, cum att, Ex Deus erat ae a Verbum, Chriftus aperte vocatur Deus, mihi magis viderar certa ratiocinatione colligi, quam appellatione mani(feſta, Docet enim Joannes Verbum Dei fuiſſe ab initio, B |#m0 fine initio, ante conditum mundum, idque Verbums \fuife nature divina, idemaue poftea fattum hominem. Quo= niam autem fic affumpfit quod non erat „ut non defineret efe quod erat, certo colligityr eumdem fuife gersine nature, divine & bumana, atque id ex multis divina Scripiure locis colligi teflatus fum, impius futurus fi quid de hac re dubitarem. Sed evidentins eſt quod Thomas contreîtato latere Chrifti exclamat, Dominus meus & Deus |meus. Hic aliquis tergiverfari poffet , exclamationem efes non alfeverationem de Chrifto. Sed malo locum hanc unum eſſe ex corum numero, in quibas Chriftus manifefie fit ap\pellatus Deus. Nolo enim effe argutus cum offendiculo inGlfrzoru , prafertim cum non difpatetur de Chrifto, fed de lapfa memorie mea, deque infeitia Scrspturarum, Nee aliud eft periculum fi vincat adverfarins , quam ue Exalmus zon legerit aut non meminerit locorum, in quibus Chriftus aperte nominatur Dens. Porro quod ait Paulus in Altis Apofiolicis cap. xx. Attendite vobis & univerfo. gregi, in quo vos Spiritus Sanctus pofuit Epifcopos ad regendum Ecclefiam Dei, quam acquifivit fanguine fuo, poref efe duplex tergiverfaiio. Primum hic Chriftus repeii potefi ex eo quod paulo ante praceſſit: Quod accepi a Domino Jefu exc. ut sntelligamus Ecclefiam Det dici Patris, quafi familiam ejus, quara Chriftus Patri fao fanguine aferuerit. Deinde poteft accipi, nt Pater Filis Deus quidem appellatur , quod poftea probatum fit, & hunc appellandum verum Deum. Nam prima quæftio tantum crat de Filio. His gradibus Deus voluit innotefcere mundo. Primum vetuit ne prædicaretur effe Chriftus. Nec ftatim preedicatus eft aperte Deus. Tandem & Deus verus agnitus elt. Hoc eviéto, fucceffit fimilis quæftio de Spiritu Sancto. Et arbitron pios homines reverenter fenfife de Spiritu, fed religio quædam obftabat, ne proloquerentur, quod nondum fatis Jiqueret e Scripturis. Hæc omnia faciuat ad fidei catholicæ firmitatem, & adverfus temeritatem quorumdam, pronunciantium de rebus divinis, quæ non oportet. Quod hic admoneo, i locis. Etiam atque ctiam te Togo Leétor , nonne mirum telum deprompferunt , quo me convincant de favore in Arianos? obieno Tiem ad eumdem errorem confirmandum y omnes fere 7 puëloritates, in quibus Chrifti divinites manifeſliſſime demonfiratir ita callide detorquet 4 nt manifeſte videatur Arianorum cagfam defendere. Primum quidem Jena cap. in Apologia ad Stunicam, unde firmiſſimum fundamentum & validifima argumenta Auguſtinus fe © 6 ter CONVINGILUT 5 bujuſcemodi tergiverfarionibus © impieranis commentis uiitur à Jam) #qHils ad loca decem , que mihi objicit Stazica» à refert ex Efaie op. Vi: nen : Ecce virgo concipiet & pariet filium & voca in nomen Emanuel , quod eft interpretatum > no Hone eus, Hie vnli Chriftum manifefe vocatum Deum » prafertio cum ita interpretetur Hieronymus 5 narrare A rophetam. Primum nec in verbis Propheta manifeſte Chri{tus appellatur Dens y ſed ex indito tome fignificatar co à nato Deum fore propitium humano generi. A di Deus eſſe dicitur , quibus faves. Quin © Graci aw t4 rant, fi. O6@ y ouv 7475 Mouais y pus aique favensibus fieri capta? e me nl TONYMUS » 44 quod Stuniga del0r) pro ſalute mundi mortens obierit. E Jam antea docui difputationem de locis nihil perti- Refer nere ad Chriſti divinitatem. Nec cam tamen ingreffus 4° $ fum fine præfatione catholici dogmatis, ita loquens: Haudquaquam in dubium vocans an Chriftus efer Deus & homo, quod nobis indubitatiffimum cffe eportust , ctiamfi [femel duntaxat in Sacris Litteris legeretury fed ut fudiofis Leftor inquireret quo) confilio Apoftoli palam ac per= perno tribuant cognomentum Dei Patri, Filio, ac Spiritui Sanio non item: quoniam fenferam nonnullos ofenfos hoc loco, aut quod magis arbitror, anfam hinc arripuife calumnie &c. In pofteriore Editione adjeceram hac verba: Etiamſi compluribus ex locis certo colligitur y Chriſtum fuiſſe Deum , non hominem tantum. Floc sgitur fundamento fixo € inconcuſſo y paucis Stunicæ argu= menta &c. Hoc exordio fum ingreflus eam difputationem. Porro difputationem fuper hac ipfa re cum eo habitam , qui tum Senice ferebat ſuppetias , his verbis clauli: Cuperem in Sacris Litterts Chriftum vel excenties appellatum verum Deum, guanquam hoc nobis non minus perſuaſum eſt y quan fi fexies millies di~ Eus efer. Urinam aque perfuafum efèt Fudais omnibus | Denigue in his ipfis verbis, quæ recitant in hoc.ut doceant quod impie fentiam de Filio, toties declaratur me bene fentire. Y Poftremo nec Ariani negabant Chriftum efe Deum, fed in cognomine & in hemuſ yerbo erat quæftio, de hoc inter nos & Stunicam nulla erat controyerfia , fed tantum de confuetudine Scripturarum. Quid igitur iiti fumma petulantia clamant ?. ex his lo» cis probari veram Chrif Divinitatem? Id femper ingenue fum fallus, faltem ex aliquammultis. Tantum habent acuminis ut non videant iplum difputationis {copum. 3 Vergiverfationes autem , quas illic refero, difputans cum Stanica teftor non efle meas, fed ab Hælreticis pofle objici. Hac cum ipf difputatio per fe Tom. IX, Vvy loqua= F