Page 33 [33]
4E
nem © unionen gua creature ad Deum nulla poteft efe ma¬
jor. Si Chriftus nullo modo creatura dicitur, quid agi¬
tur hoc fermone? nifi forte naturam humanam creatu¬
ram efle fateris, Chriftum ut hominem creaturam cfe non
vis? Quod ſi tuo exemplo de verbis cavillandum cft,
quid fentiscam ais, Chriftum unionem habere ad Desm è?
An Chriffas bic tibi naturam humanam fignificat? Er li¬
cebit ita loqui, Dezs Chriftum affum/it? Alioqui quo modo
Chriftus unitur Deo, cum fit ipſe Deus? Et ubi eft in
quo nos ridebas „qui videmur Chrifti nomen pro altera
natura ulurpare? Etiam atque ctiam te rogo, Faber, vi¬
de quantam feneftram aperueris in teiplam , qui fic
odiofe mecum de verbis cavilleris.
Dcinde quid fentis cum ais, Verbum © Filiam Dei
divine efe conditionis, cum conditum efle negent o¬
mnes Chriftiani , certe quatenus eft Verbum & Filius
Dei? Quis enim dixit Filium Dei conditum ? Non
quod interim me fugiat , te conditionem pro ratione
naturaque ufurpafle , fed oftendere volui, quam facile
fit de verbis in alium cavillari, fi tuum mihi placeret
cxemplum. Atque hic rurfum diflecas Filium Dei, &
Deum, quafi Filius Dei Deus nonfit: ut ne quid notem
omninofugiendam amphibologiam, fi ufquam erat fu¬
gienda in hufce verbis, cum ais: Nam creatnra non est,
perinde ac neque Deus. Videris enim dicere, Filium nec
creaturam efle, nec Deum. Quod fi tu more Rheto¬
rum , vel tuo potius , tibi permittis de Deo loqui, cur
nos tam molefte taxas circumfpeétius loquentes te?
Sin à nobis recentium Theologorum anxictatem exi¬
gis , cur tu nec veterum eruditionem, nec recentium
preitasargutiam ? Anignorabas, quam iniquam in fefe
legem ftatuat , qui aliorum cenfor efle velit? Verùm
hujufmodi periequi, nec animus eft, nec ouum. Fateor
Chriflum queedam efle & non efle, cum idem fit Patri
zequalis juxta divinam effentiam , Patre minor juxta na¬
turam humanam. At quod minor eft Patre, aut, fi pa¬
teris fic nos loqui, feipfo, quero utrum finitis partibus
minor eft, an infinitis? Non dices finitis : quod fi infi¬
nitis, non impie dicemus, opinor , Chriftum juxta natu¬
tam aflumtam nullam habere proportionem ad Divini¬
tatem. Quod fievinco, ubi eft quod tu tantopere afle¬
ycras , à folo Patre fuifle diminutum ,atque id fane per¬
pufillum? Nifi forte fophifticis argutiis hîc mecum a¬
éturus cs, ut quemadmodum qui quinque nummos ha¬
bet, is & unum habet: ita qui multum fit diminutus,
idem & paulum diminutus dici poflit. Quod fi libeat
ad itum argutari modum , Chriftus nec exaltatus dicc¬
tur , nec diminutus : quid enim majeftatis accedit ci, qui
femper æqualis eft Patri, aut quid diminui potuit, cu¬
jus Divinitati nihil deceffit , humanitas etiam evecta eft ?
Verùm hee ad vivum exigere , non eft hujus inftituti,
cuin fatis interim habeam, impietatis notam à me depel¬
lere. Porro quantum è tua perpetua difputatione colli¬
gitur, nec tua magni refert, utrum Chriftus Angelis di¬
catur inferior, an hominibus, hoc eft, utrumgue æque
putas impium , quod femper fuerit pro fua dignitate
utrifque pariter adorandus, Sed inferiorem Angelis
quantum ad humanain nataram & affliétionem fece¬
runt , ut ipfe fateris , Arhanafins Chryfoffomas, Theophyla¬
élus, & Axzguftinus , mili forte aliud cenfes imminutum
efle , aliud inferiorem. Sed hos viros , quoniam non pu¬
tafti convitiis infectandos, fic excufas , ut dicas eos Se¬
ptuaginta interpretatione deceptos, & ratosficefieapud
Hebrxos, fimpliciter errafle. Eſto, nefcierint quid le¬
gcerent Hebrei, homines Greci, Latinique : cæterum
quî factum eft ,ut tantam impietatem, quantam vis 11¬
eff in hac interpretatione, non fenferint tant Chriftia¬
ne religionis proceres? Cur unus ego male audio velut
auctor hujus fententiæ, qui eam nec primus protuli, &
tantum recenfeo , nec defendo ? Imo qui diverfe fenten¬
tize magis favere videor , fi fum in alterutram propen¬
fior? An tantum admifi facinus , quod non totus ac pro¬
tinus iverim in tuam fententiam , & altera probata , alte¬
yam explodam atque everberem, ac pene lapidibus in¬
fecter ? Quidenim aliud quam lapides loguitar, juxta
dictum Plantinum „qui iſtiuſmodi verba intonat? Chri¬
42
fo Deoque indignifimum , &e Spiritui adverfantem,
& Prophets -mentem fubruentem. Ac rurfum illud:
| Et fic, quis, qui non litteras fed firun dacuntnr ,exponant
| fideles. Quidigitur? qui fecus exponunt, carne ducun:
) tur, & infideles {unt ? Quis non metuat hee verba potius
quam ullos lapides? Atqui huyufimodi dittis , & his eti¬
am atrocioribus. oneras amicum tuum in hac benevola
tua difputatione , amico animo fufcepta. Quis poftero=
rum mihi vitio vertifler, fi faxis, quibus immerentis ca¬
put impetis, te relapidaflem? & tamen Chinftianze mos
deftize memor admonuifle te fat habui: quanquam, ut
dixi, non fatis intelligo quid {enferis cum ais, Chriffo
Deoque indignifimam. Sı Deum Patrem intelligis , de hoc
non {um loquutus: fin Filium, quomodo conjunétione
ſeparas Deum à Chrifto? Si me ftupidum, fi lapidem, ff
belluam, fi peponem, fi bliteum, fi quidvis aliud facias,
necadmodum commovebor; necadmodum refragabor;
ignofce mihi, unum hoc convitiorum genus ferre non
poflum. Quis enim ferat ea qua feribis in hunc modum?
Et fi tum propter hec, tem propter alia improperia malta;
non negem Chriftum Dominum multum abjettum & diminus=
tam Jadeorum opinione & adverfariù fermone, cui mea fen¬
tentia non pertinaciter haret non tamen itaresin fe habebata
Quocunque animo tu hæc feripferis , quomodo putas
interpretaturos qui legent ? Me amicum , cum jzdeis
male de Chrifto {entientibus conjungis, cum tu interim
Chriſti defenſor {tes inter pios homines, & ais, Chriftunz
meo fermone deje&um ac diminutum , ac fi pertinaci¬
ter heream, videris denuntiare periculum : meque ad¬
verfarium appellas, qui hac in re pro te facicbam , nili
forte Chriffi facies adverfarium, & quo fit odiofius, Sa;
tanam appellabis. Hac, mi Faber, non recenferem, nifi
quo liqueret omnibus quam inyitus ad hanc Apologiam
defcenderim, cujus ingenium a nulla re magis abhor¬
ret , quam ab hujufmodi confli€tationibus. Et addis,
Ecce (4am paffionem vocat exaltationem, non dejettionem, nec
in malam notam humiliationem. Quorfum hæc? (pene do¬
lor antevertens effutierat , {ed reprimam me.) Egon?
dejeétionem aut humiliationem in malam notam Chris
fo tribui, quem ut fontem omnis glorizadoro? Et hus
jufmodi benevolis & candidis diétis tua difputatio re¬
{perfa eft? Quis vero non exofculetur tam amicam cum
amiciffimo confliétationem è Atque haec mea praco¬
nia ne interciderent , mediis commentariis tuis admi¬
“| ſcuiſti, &quaſi id parum effet, ne verbulo quidem: nos
admonendos putatti., ne fi refciflem, in tempore me
purgarem, neu priufquam virus late ferpfiflet , adhibe¬
rem antidotum. Sic enim interpretabuntur pofteri ,
tua fortaffis lecturi. Non hic infeétabor, quam parum
erudite, imo quam impie colligas, Chriffum non fuif¬
fe humiliatum fupplicio crucis, quod corpore cal
tatus fit à terra, hoc eft, in crucem fuffixus, cum
Paulus hanc vocet humiliationem , quemadmodum
ante demonftravimus. Imo Filmus fic humiliatus illu¬
ftravit Patrem, & Pater Viciffim refurreGione illu=
ftravit Filium. Gloriam merebatur humilitas, etiamfi
noftra gloria crux cft Chrifti, nili forte cum Paslas ait:
Propter qaod Deus exaltavit illam , © dedit illi nomen fii¬
pra omne nomen, XC. rurfum illum adegit in crucem, Ve¬
rùm ut ad id,quod coepimus, redeamus: Si Athanafinm,
Chryfofomum, Augu/tinum, imo Doktores omnes excuta¬
tos haberi vis, quod auctoritatem Septuaginta, qui à
Chrifto fuerunt alieni , fequuti fint, cur mibi blafphemiæ
crimen impingitur, qui virorum orthodoxorum fequar
auttoritatem , imo qui illorum fententiam tantum re¬
cenfeam? Si facrilegum eft dicere, diminutum infra ho¬
mines Chriftum, quod hominibus femper fuerit adoran¬
dus, non aberit à facrilegio, Chriffum diminutum dicere
infra Angelos , five ab Angelis (nihil enim hic refert qui¬
bus verbis rem candem explicemus) quod his femper
fuit adorandus. Quod fi pie vereque dicitur ab: An¬
gelis diminutus ob carnis noftra fragilitatem, & hu¬
jus vitæ incommoda, quæ noftra caufa in fe recepit,
quod his nullus Angelorum fit obnoxius , opinor
haudquaquam impie dici, Chrifumad.tempus infra ples
ro{que’, imo omnes homines diminutum, qui plus af:
C 3 dictio
| A
B
©
D
E
bey