Page 34 [34]
43
unquam fit pallus, aut perpeti polit. Quorlum vero
pertinet illud, quod ex vibus unum facis , & Athana¬
fum, Chryjoftomzm yac Theophylaĉtum, unius hominis vi¬
ce fupputas? Finge folum Arhanafum hoc dixilie ,
an unius effet levis auctoritas ? Quod fi numero fuf¬
fragiorum pondus accedit, hanc opinionem nemo non
fequitur, uno excepto Hieronymo , quanguam & ipfe fe¬
quitur, videlicet locum hunc fubinde adducens juxta
Editionem Septuaginta. i ae
Tandem defcendis ad illud quod propofita prius dif¬
putationis mez fumma , ftatim in initio labefactatum
oportuit. Proinde mihi videtur, inquam, illud , panlo
mings, quod Greece eft Beggi ti, non ad dignitatis im¬
minute modum efle referendum, fed ad temporis mo¬
dum, quo verfatus eft Chriffus in terris , quafi dicas,
ad breve tempus diminutus eft ab Angelis. Huc vide¬
licet tendebat difputationis mea fumma , ut docerem
Bezyÿs ,quod Interpres reddidit, paslo minus, non ad
humiliationis, fedad temporis modum efle referendum.
Ta f tu non videbas, quid cæcius? fin videbas & dif
fimulabas, quid impudentius? Nam operæ pretium fu¬
erit aliquantifper repetere , quibus rationibus fuperius
mecum egeris: Nam ingenue colligitur, inquis , Filins ho¬
ninis imminutws est infra abjettif[imsos etiam homines, &
abjettifini homines imminuti fant multum ab Angelis, igi¬
zur & filius hominis multo fortins imminutus est ab Ange¬
lis. Si multum „non igitar parum ( funt enim hac pugnantia)
pheta. Nam jaxta Septuaginta Editionem ait: Minuifti eum
paulo minus ab Angelis , gaam etiam approbat interpreta¬
tionem. Et fi muitum imminutus ab Angelis, tanto fortins
mulum a Deo: fubruetur igitur Propheta, quomodocungue
five a Deo, fiveab Angelis interpretemur. Quare hic fer¬
mno feipfum elidit , & falfum effe omni ex parte manifeftat.
Hactenus tua recenfuimus, in quibus ut negligam fer¬
monis ineptias , & prodigiofam balbutiem , cogor non
Dialeéticen modo , in cujus ftudio per omnem vitam
ubi fudatum et, verum etiam fenfum communem de¬
fiderare. Ego colligebam, Chriftum non parum fuife
diminutum , fed, panlifper , hoc est, multum , fed ad breve
tempus, atque ita lectionem utramque conftare, five legas
à Deo, five ab Angelis. Tu ex his novo fyllogifmo ra¬
tiocinaris , me fenfum Prophetæ fubruiffe , utrocun¬
que modo legatur. Quis non miretur acumen iftud
plufquam Chryfppeum ; quis effugiat xeegrivoy raroy),
intento cornu utrinque minantem? quis non fateatur,
iftam opan tot annis in Dialeétices ftudium pulchre
tibi collocatam ? Talibus argumentis doces amicum
impie loquutum.Ob iftam difputationem Deum è coe¬
lo devocabas, ob eandem omnis lucis infufori gratias
agis „in fecula feculorum. Hic iterum atque iterum ap¬
pello confcientiam tuam, ti Faber, cum hæc tecum re¬
cognofcis , ecquid tui te pudet? Si ifta tibi ferio fcripta
funt ,non dicam, ubi eft tua philofophia? cujus fortaf
fe me rudem putas, fed ubi mens hominis? Si joco, dic
mihi per Gratias, ficcine ludis in amicum? Six animo
ad iftum ratiocinaris modum,quid fingi poteft deliran¬
tius? Si me derides, ubi eft illa noftra peramica amici¬
tia? Non eadem, opinor, decent Fabrum & circulato¬
rem. Ufque adeo nihil referre putas quid chartis tuis
illinas? Ufque adeo male fentis de hujus feculi inge¬
niis, ut iftas ineptias vel ferant, vel non fentiant ? Quis
hic non fatebitur , optimo jure tua verba in teipfum re¬
torquenda? Quare hic fermo feipfum elidit , & falfum efe
omni ex parte manifeſtat? Verum interim hoc meo jure
nolim uti: mihi fat eft, te tibi oftendifle, ne pergas
pofthac ad eundem nugari modum: fi tamen hoc nu¬
gari eft, hujufmodi verborum præftigiis amicum im¬
pietatis accufare , & Prophetici fenfus facere fubyerfo¬
rem. Quid autem tibi vis cum ais, jøxta adverfantis,
hoc eft, meam fententiam , Prophetam in hifce verbis,
Minuiſti eum paulo minus ab Angelis, fenfille Chriftum
multum ab Angelis fuiſſe diminutum ? cum palam
eloquar fenfifle , ad breve tempus fuiffe diminutum :
porro multum an parum fuerit imminutus , non hîc
B
D
F
ER as mi 44
agebatur. Negue rurfus fimpliciter tibi donarim,
quod tu ceu confeflum aflumis , abjectiffimos homi¬
nes infra Angelos multum efe diminutos. Nam fieri
poteſt , ut abjectiflimus homo, ut hic accipio abyedtit¬
{imum , fit aliqua ratione major Angelis. x
Jam ipfe finem facturus eram refellendi, fi tu i=
petendi finem facere pofles. Quafi ha&enus parum
ineptieris , pergis ac fubjicis : Et non minus eadem ra¬
tione propria affertiont adverfatur , id quod (abnettit hoc
modo. Ne ab Angelis quidem paululum fuit imminu¬
tus , qui ufque ad famem , ac fitim , ufque ad flagra;
ad crucem , ufque ad mortem denique defcenderit:
Si non ab Angelis paulum quidem fuit diminatus, guomo~
do approbatur in Propheta legendum effe : Minuifti eum
paulo minus ab Angelis ? Pagnant-ne paulo minus, &
non panlo minus? panlslum & non paululam 2 Ut hic ge¬
ftis, ut exfultas, ut tibi places? Quam ridiculum te¬
ipfum præbes dum me derides? Quis negat, paxlam
& non paulum inter fe pugnare? [tac opmor, non vi¬
difles, nifi tot annos verfatus efles in Arifforele, quod
vel ceco, ut ajunt, fit perfpicuum. Atqui non pu¬
gnant alicubi panlulum & dip: non pugnant dia & non
multum. Neque enim hæc conjungo , Chriftus paulu¬
lum fuit diminutas, & non paululum fuit diminatus , {ed
Chriltus multum fuit diminutus ab Angelis y at non din:
aut Chriftus paulifper fuit imminutus pre Angelis, at nor
paululum. Hoc erat tibi refellendum priufquam iftam
inires ovationem , ne quis Gracum illud poflet obji»
cere , wes À vixns exwusoy, At tu perinde quah tibi
debellatum effet , incipis lafcivire facetiis, homo fefti¬
vus ac falfus : Verm id, inquis, bens tribuerim , filinns
hominis non paulum fuiſſe diminutum ab Angelis , quando¬
quidem ab Angelis nullo patto diminutus fait, At non fen¬
tis interim , dum maxime negare vis filium hominis
fuifle diminutum ab Angelis , te fateri diminutum ab
Angelis, Si dixiſles, fikas hominis non fait diminutus pars¬
lam ab Angelis, fortafle confiftere poterat , non omnino
feiffe diminutum: verum cum ais, #07 paulum diminatus
est, propofitionem reddis affirmativam , quod negatio
non , nihil agat in preedicatum , diminutus est , fed in
adverbium , paulam. Neque enim refert hic quo lo¬
co fit negatio , fed quo referatur. Quod fi contendis
ad utrumque referri, reclamabunt tibi omnes qui La»
tine intelligunt, nifi forte cum dico, Perras non parans
te amat , accipi poffit, te nec multum nec parum à Pea
tro diligi : aut fi dicam, bic non multum dedit, accipi
queat, nihil dedifle. Secus effet fi diceres, Chriftus ne
panlulum quidem fuit imminutas: negares enimullo mo¬
do fuiflé imminutum, Vides quam circumfpeétum efle
oporteat, qui paret alterum irridere, multo magis qui
paret impietatis criminari, Verùm his tricis omiffis re¬
deamus ad id quod fero tandem incipis convellere , ni¬
mirum illud quod ſcripſeram , Beg-yv rs ad temporis
modum referendum, quo Christus verfatus eft in terris
ufque ad refurreétionem. Ac primum vide, mi Faber,
quam nec hic quicquam affeverem, fed veluti tentang
ac veftigans loquar. Proinde mihi videtur , inguam.
Quam opinionem (ut dixi) demiror cur tantopere pu¬
taris impugnandam , cum adeo non officiat tua fenten¬
tie, ut adjuyet etiam, nifi forte libuit tibi tota hac dif.
putatione nufquam a me non diffentire. Siquidem ut
Jam eviceris legendum efle palo minus a Deo, non ab
Angelis, altera te circumftat difficultas, & nihilo fecius
in vado heres, quomodo paulum defcendiffe dici queat,
qui Deus ad humanam naturam, & ad humane natura
injurias, & fi mavis Hilarii verbum , contumelias de¬
fcenderit. Quæ difficultas fi tibi non eft animadverfà,
acumeniftud tuum folitum inte defidero : fi diffimulas,
ingenuitatem requiro. Impius tibi videor, fi (crupum
hunc indico, fi excutiendum propono? qui nif tollitur
nec tua ftabit interpretatio. Tot teftibus, tot argumens
tis docui, non paulum fed multum fuiffe diminutum.
At finge me præfidiis omnibus nudatum, uno tantum
telo tecum agere, quod ipfe Paulus mihi porrigit, di.
Cens , exinanivit femetipfum: quo te vertes? qua techna
elaberis? An ficinterpretaberis, exinanivit, id eft Paulu¬