Page 25 [25]
2s APOLOGIA AD JACOBVM FABRVM a
«liflem potiusab Lugniftino diflentive te, nec dubito quin |A fuJpiciunt ac mirantur duo Predicatori fodalitii Pras
a b Hilario „ ni pars ca Commentarioram intercidiflet. | | tres. Non adducam huc illud è trivio, mzruum mas
Loixifém à Chryfofiomo, dixaflem a Theophylatlo, dixit- lt. Ita comprobatio plus habebit ponderis apud eru=
fem ab omnibus orthodoxis, uno excepto Hieranymo, ditos, ſi comprobatum fit ; iftos:, qui Opus hoc com:
cioque incerto , dixiflem è publica totius Ecclefice probarunt , intellexifle quod probant. Neque enim
Ci onfuetudine tot jam feculorum ufu comprobata, fi arbitror hanc tyrannidem in litterariam etiam politiam
t invidia voluiſlem onerare. Nihil horum. Simpli- efle recipiendam, ut hic, aut ille librum fuo E
ci ter oftendi quemadmodum tua fententia confenti- nunc creta , nunc carbone notet, etiamfi nihil intellis
ret cum Hieronymiana, ita candem abs Thome opinio- gat: nam quid aliud eft auétoritas fine judicio, quam ty¬
me diflentire : cæterum Thome fententiam , Chry/ofloms rannis? Er ramen hic ut Azgaftini tul {tudium non im:
T heophylattique interpretation’ congruere , preter probo, quod favorem promereatar, quifquis quocun¬
quam quod illi fimpliciter ad humanam nathram re- que modo conetur illuftrare facras Litteras: ita tuum
ferre videntur, hic ad corpus aflumtum duntaxat ar- candorem , mi Faber, amo, proboque ; fed miror cur
b.itratur pertinere, Leétori commonftrans, neutri fen- hunc uni Evafmo non preeftiteris , præfertim toties a¬
tentiæ {uos deefe Auctores. Hic vero Thome caulam |p | mico, tum buc provocatus: i
fic agis , ut non putes abfolyendum , nifi perfuaferis, Sed haec pluribus fortafle , quam fat eft. Illud haud
illum fimpliciter errafle , & credidifie fic haberi apud dum fcio, nunquid ad me pertineat, quod ais , falfum
Hcbræos. At mihi videtar Thomas nec tam fupinus & tibi videri, Angelos nullis malis attingi pofle : cum
ofcitans , ut cum ederet Commentarios in hunc locum, & peccato fucrint obnoxii, & peenam horreant Quafi
nec Hieronymianam interpretationem confuluerit, nec vero Chriftam cum impiis Angelis conferam , aut cum
ejufdem in hunc Pfalmum commentationem excuf- malum dico, de peccatis aui peenis fentiam admiffo¬
ferit. Imo vero propius cft, illum hac in parte plus tum. De his malis illic ago, quibus humana natura eft
tribuiffe publica Ecclefiarum omnium confuctudini, & obnoxia: & mihi fatis eft, quod Angelus mori non pos
orthodoxorum Aućtorum tanto confenfui, quam unius teft, fitire non potet, crucifigi non potett. Neque
Hieronymi ex ignota barbaraque lingua annotamento : vero, ut dixi, cum malis Angelis Chri/fum arbitror con¬
præſertim cum is paucis yerbis fic indicaverit quid ha- ferendum , fed cum his potius, quorum felicitas jam
beretur apud Hebraos, ut alteram tamen leétionem in tuto eft , de quibus & abfolure diétum verum arbi¬
nec rejiceret, nec infeétaretur, id quod tu graviter fa- tror , nullis malis attingi poffe. Atque hactenus quidem
cis. Atquiutinam Hieronymi magis placuifictexemplum. | C | non admodum cruenta fuit velitatio , dum nunc impe¬
Etenim fi Hicronymianam modeftiam hic imitari volu- tis, nonnunquam concedis ac parcis adverfario. At ir
illes, rectius tuæ famæ, mi Faber, confuluifies, nechanc | | his quæ fequuntur, nihil inter nos convenit , perftre¬
amic&fuſcitaſſes tragædiam. punt claffica ,crudefcit pugna, omni machinarum ge¬
Quod fi Thomas divinum illud & è cœlo delapfum || |nere premor & urgeor mifer. Quo me vertam? quem
o&aplum Opus vidifiec, forfitan aufus fuiflet publicam Detim aut hominum implorem imbecillis, inermis, &
lectionem immutare: tanto enim apparatu mihi citas hujus militiæ rudis miles , cum tantus ac tam exercita¬
Scriptorem, ut ne quid aliud dicam, recentem, ac fi tus bellator cominus urgeat? Jam non de afini, quod
proferres oraculum è tripode redditum. Ego ut ho- dici {olet , ambra certamen eft, de capite agitur , ferro
minis iftius ftudium infeétari nolim, ita nolim rurfus petuntur vitalia , atque ut aptius dicam, mihi fane weg?
illius auctoritate admodum gravari. Etenim quod at- © upedy dpguG». Ut piaculum admifium infectaris,quod »
tinet ad Operis utilitatem, jam editum erat Bafilea {cripferim : Verùm five legas à Deo, five ab Angelis, dem
Pialterium tribus Linguis, idque fatis, opmor, fe-| | manet {crupus. Quis, inquis, relinquitur ferupus fi con¬
liciter & emendate. Nec eft unde prefidium pe-| | ftat legendum effe « Deo? Si iftud ufque adeo conftat;
tamus, nifi ab his Linguis , fi quid nos in Pfalmis |p | do&iffime Faber, & fi altera leGtio falfa, impia, heere=
torqueat. Nam ut fontes nemo poteſt conremne- tica, & divinge Scripture adverfa, quin hoc perfuades
re, ita Septuaginta Interpretum omnibus ſemper fuit orbi Chriftiano? quin Synodum imploras , ut tantus
graviſſima auctoritas, nec quod Heronymus Latine| | error ex omnibus Ecclefie codicibus aboleatur ? quin
vertit ex Hebraica veritate, rejicit Ecclefia, eriam- Ambrofi, Hilarii, Angeftini, Chryfoftomi, Theophylatki,
fi publicitus non utitur. Quid autem refer, fi poft- & ne perfequar omnes , univerforam orthodoxorum,
hac Pfalterium in fexcentas Linguas transfufum no- uno excepto Hieronymo, vicem deploras » qui per o¬
bis proponas è Etenim quod ad auctoritatem atti- mnem etatem fic legerint , fic feripferint , fic docue=
net, haud ita multum intereft , Svevicum , an Hr- rint? Chris, utais, nec paulam nec multum fuit immi
bernicam, an Gotbicum Pialierium mihi proferas, an nutus ab Angelis, & tamen hæc vox in omnibus Chri¬
Arabicum, Armeniacamve. Ft cam res plurimum {tiani orbis Ecclefiis auditur , heec in {cholis , hee m
habeat fumi, plurimumque oftentationis , vix ullum| -| facris concionibus publicitus refonat. O rem horren¬
hîc fru&um video , nifi forte, ut hoc Volumine di- dam, fi tam cerro verum eft, quam tu firmiterafieveras;
fcamus tot Linguas, prædicaturi Ohrifez apud cas Chriſtum nec paulum , nec mulium ab Angelis fuijfe dimi¬
Wationes. Nam fi ftudemus ut hac ratione inter |Ezzt7. Atqui fi tuam ad{pernatus fententiam huic ad¬
barbaros fpargatur evulgeturque Chriftiana religio, hefiflem, tamen haud merebar objutgari , fi Septuagin=
propius ad rem faciebat >. Buangelicam hiftoriam, ta Interpretum auctoritatem , que Hilario, Ambrofio,
Me Apoitolicas Epiftolas totidem Lingus producere Augaftino , ac pene Doétoribus omnibus olim facros
«quam Pfalterium. Jam de Annotationibus, quas ex fancta fuit, quam ipfi etiam Apoftoli non dedignan¬
( Cabbalifticis , & Talmudicis & Rabbinis Fvdaorum ad- tor aliquoties fequi , & f quid huic addit momenti,
«ducit : primum paucas , deinde plerasque ctiam fri- Editio Chaldaica, fi utriufque erie Græcanici & Ros
gzidas , in prafentia non difputabo pluribus , hoc mani publicum in hac re confenfum fi confuetudinem
jfantam fatebor , mihi quicquid ufquam adhue hau- tot feculorum auctoritate comprobatam , unius MHiero¬
itiri video ex apocryphis Webraorem libris, maxima cx nymi annotationi anteponerem : pudens pon impius vi¬
parte aut iufpectum haberi , aur videri frigidum , nec deri poteram, fi minus aufus fuifem à totius orbis po¬
magnopere facere ad noftrum Chriſtum. Porro. quod pulo pariter ac ſenatu diffentire, unms RER fe
ad eruditionem hominis pertinet, primum quam cutus fuftragium, licet alias graviflimum. Certe noti
Grece Latineque calluerit, ex ipfius Prefationibus fugit Ecclefiafticos pioceres , quid verterit aut admo=
facile deprehendet , quisquis utramque Linguam per- | p| nuerit divus Hieronymus, & tamen tot jam ætatibus dis
didicerit. Jam qualis fit in cæteris , aliis conjeétan- verfam fequuntur leétionem , idque tum pl
dum telinquo. Quorfum igitur attinebat, ut illius tum magno confenfu. Nam quod hunc enarrans P ale
Prafationem tot Linguis legeremus, velut hoc ar-| | mum, cen claffico hortaris ad eluendas è codicibus men¬
umento protinus credituri , illum has callere Lin- das; quid fibi velit non fatis intelligo : neque e
guas? At hoc Opus non probant modos verum etiam | fenuis opinor , lectionem di a librariorum E a