Page 26 [26]
7
ERASMI 98
habent Hebræi , certe ab Angelis tradiderunt nobis
Septuaginta , idque hactenus conftanter fequitur Ec¬
clefia, haudquaquam opinor faétura , ni judicaflet neu¬
tram leCtionem cum impietate conjunétam efle , quod
tu magnopere, & fine fine contendis : nifi forte impium
non elt palam ac ferio mentiri de Chrifto , eaque pu¬
blice in divino cultu ac Templis canere, quæ Pro¬
pheticæ intelligentiæ , quæ divinis Litteris ( quæ tibi
nefcio cur ubique peculiari -vocabulo dicantur elo¬
quia) è afeperes repugnant. Si tam conftaret quam
tu conftanter affeveras , apud Hebrzos nihil alud
accipi pole, quam Deum, tamen fi quid novaflet
Spiritus Sanctus, five per Interpretes Septuaginta,
ut plerisque vifum et, five per Ecclefiam : quic¬
quid id erat , non arbitror cuiquam Chriſtiano con¬
tumeliofe rejiciendum , quod nec ipſe Hieronymus au¬
fus eft facere , duobus tantum verbis indicans , quid
legerent Hebrai, non damnans quod vertiflent Septua¬
ginta. È y f
At conftat, inquis, quod Pawl#s fic adduxerit. Pri
mum apud me certe non conftat , hanc Epiftolam à
Panlo {criptam Hebraice , etiamfi plerique id opinen¬
tur. Deinde fi nufquam Pazlzs fequitur Editionem Se¬
ptuaginta , donabo fortaflis non videri probabile hîc
volufle fequi. Quod fi compertum eft, ut eft, cum
alus locis frequenter uti ca, prodigiofum non fit, fi
idem hic feciflet ,prælertim cumin Actis Apoftolorum
cum Hebræis agens Efase locum non juxta Hebraicam
veritatem, fed juxta Septuaginta Editionem adducat,
Vade ad populum ilum , & dic ad eos , aure audietis
mon intelligetis, &c. Sed hoc mox propius, & fuo loco
diligentius excutiemus. Interim quod inftitueram per¬
fequar. Nihil video caufæ, Faber eruditiffime, eur mi¬
hi impingendum putaris, quod utramque lectionem
recenfeo, neutra rejecta ; nihil enim aliud hic de no¬
bis queri potes, Et favebam & faveo tue, Hieronymi¬
gue lententiæ, fed mihi tum non cft vifum , fic alteram
recipere, ut alteram velut impiam & hæreticam repu¬
diarem , que talis non eft vifa facrofan&is Ecclefia
Doétoribus , & in primis Azgu/tino , qui hunc locum
non vereturad hunc interpretari modum, Nam ipfius
verba fubfcribam , fi forte requiris: Quandoquidem &
Angeli funt opera manunm Dei, etiam iper Angelos confti¬
tatum accipimas unicenitam Filiam, quem minutum panlo
minus ab Angelis per humilitatem carnalis generationis at¬
que paffionis andivimus & credimus. Tmo nec ipfe Hiero¬
nymus (cujus unius auctoritate niteris) cum alias fre¬
quenter, tum quartum ediflerens Caput Epiftolæ ad Ga¬
latas, dubitat hanc fequi leétionem, ita {cribens : Quod
autem ait: Sicut Angelum, ficut Chriftum Jefus fuice¬
piftis me, & Angelo Chriftum oftendit efe majorem , quem
ſecundum diſpenſationen corporis minorem Pſalmiſta cantave¬
rat, dicens : Minuifticum paulo minus ab Angelis. Proin¬
de Hieronymi auĉtoritas ejusdem autoritate poterat re¬
felli, qui tribus verbis duntaxat annotavit apud Hebra:¬
oshaberi # Deo „idque in co opere, de quo doéti vehe¬
menter addubitant, num ejus fic cui inſcribitur. At idem
in his libris , de quibus nullus ambigit quin ipfius fint,
eam lectionem amplectitur , quam ta ut Chrifto indi¬
gnam jubes explodi. Ut fileam interim quod mea ad¬
ducens , pro co, quod modeftius feripferam , viderur
idem manere forupus , tu recitas idem manet fcrapes,
quafi nihil interfit inter dubitantem, inquirentemque,
& afleverantem, inter veftigatorem , & dogmatiftem.
Ego delectum leétionis fuo cujusque judicio relin¬
quens, aperio difficultatem, quæ videbatur obftare in¬
telligentiæ, Nam cum utique verum fit quod legimus,
Chriffam diminutum , aut fecundum divinam naturam
imminutus intelligatur oportet, aut fecundum huma¬
nam. Si fecundum divinam , non fuit ullo pa&o inde
diminutus, in quo {emper fuit æqualis : fi juxta huma¬
nam aflumtam , opinor non mediocre intervallum
effe inter Angelicam felicitatem,& humana vita cala¬
mitatem. Neque enim arbitror, ob id tantum.dici de¬
jetum, quod humanamnaturam allumferit, fed quod
aliquanto cepiofius difleremus. Quanquam funt hic &
| alia abs te dicta, ut mihi videtur, parum attente que
tamen non fit operæ pretium diligentius refellere: velut
illud, quod fic mecum agis, quafi ego fenferim feru¬
pum in hoc efle fitum , 4 Deo legendum fit, an ab An¬
gelis: cum palamexplicem , in hoc effe fcrupum , quo¬
modo Filius Dei dici poffit pazlulum imminuins à Deo,
cum humane natura , cujus aflumtione diminutus
dicitur , ad divinam affumentem nulla fit proportio:
aut quomodo paulalum imminutus ab Angelis, cum non
mediocte fit intervallum inter Angelos immortales, &
carnem morti obnoxiam , juxta quam Chriftas dicitur
cxinanifle fe.
Deinde quod adducis , Quis enim in nubibus aquabi¬
tur Domino 5 aut quis erit fimilis Deo in filiis Deit, non
hoc docet, quod tu parum dialeétice colligis, Ange.
los effe multo inferiores Deo. Nequeenim quisquis æ=¬
qualis aut fimilis negatur, is protinus cft multo inferior.
Quandoquidem ficri poteft, ut primo proximus fit, qui
tamen aliquanto fit impar: veluti qui triginta natus fit
annos , non eit quidem aqualis annos nato triginta
unum, nec tamen multo eit minor. Unde liquer &
illud quam abfurde colligas : Dilucidum igitar eft, in¬
quis , von idem effe , five legatur , paulo minus a Deo,
aut ab Angelis. Nam hujusmodi flofculis omnis tuus
featet {ermo. Neque enim fimpliciter dictum eft mihi
nihil interefle , utro modo legatur, fed nihil interefle,
quod attinet ad paululum fiye parlo minus. Que fententia
fi minus ubi probabatur, erat folidioribus argumentis
refellenda, priusquam tanta cum au&orirate adverfam
nos ferres fententiam. Quanquam hujusmodi permulta
mihi diflimulanda funt, ne cui vel moleftus fim loqua=
citate , vel argutior videar quam candidior.
Verùm hic obiter me flagellas , fortaffis non omnino
fine caufa , fed tamen paulo fuperciliofius , mi Jacobe;
fiquidem {criptis refpondet animus. Refutas enim ac
rejicis velut impium , quod dixerim , aliquid intelligi
pofle de homine aflumto , quod que in Chriſtum
Deum & hominem competunt, non oporteat de alte.
ra natura enuntiari. Quo quidem in loco multa repe¬
tis de fumma unitate hypoitaftos Fefe Chriffi. Adduci
Erafmo, ut me putes adco ftupidum , aut indoétum,
ut nunquam legerim apud Theologos, Fefum Chriftam
unam elle Perfonam,eundem Deum & hominem: &
quanquam quædam in illum competunt ratione divi¬
næ naturæ , quædam humanæ, tamen utroque nomi¬
ne de illo prædicari, propter hypoftafeos unitatem,
(fi ita permittis me loqui) adeo utere&e Deus dicatur
flevifle, doluifle, ac mortuus efle, & Dominus gloria
crucifixus, rurfus homo dicatur equalis Deo Patri.
Hee fi me non docuiflent facri Doctores Hieronymus
Hilarius, Ambrofius » Auguſtinus, certe ex tertio Leto
Theolopicarum Sententiarum, quibus nihil ef vulga¬
tius, didicifle poteram , mifi forte credis & has mihi
Dunquam lectas. Itaque vehementer ineruditum me
judicas, fi credishoc me latuiffe , quod neminem fugit,
qui vel primoribus labris prima T'heologie rudimen=
ta attigerit. Rurfum vehementer impium , fi cum id
{ciam, exiftimes me velle dirimere Perfone five hypo¬
ftafis, qua eft Chriftus 7efes, unitatem. Quod fi neu¬
trum horum arbitraris, quid eft quod t
agis difputatione, & verbis pene tragicis infe@aris?
Refutamus , INquis, & rurfum aliquanto pot. Si
igitur in illo Pfalmorum loco filium hominis & id
quod ipfum refert, intelliseremus de homine affum¬
to , & non de hypoftafi contra confuetudinem di¬
vinarum Scripturarum, & intelligentiam Spiritus , it¬
rationabiliter faceremus, quod nequaquam eft admit¬
tendum. Non dubito quin tibi recognofcenti minus
placeant ifta, quam ca {cribenti pridem calor qui.
dam & fervor animi commendabat. Nam more ho¬
minum fit, ut quae commentanti veniunt in mentem,
am prolixa