Page 42 [42]
OCR
1497: traétum, id amoris in me tui cumulo accrefcat. Brenim quo minus agnofco , que mihi tribuis, co me magis ames neceffe ct. Quare jucundiffima prorfus fuit, ab homine tum amantiffimo, tum integerrimo profeGta laudatio: que, fi vera fuit, pro teftimonio; fin falſa, pro beneficio debeo. Is enim demum beneficium accipit, qui fine caufa laudatur. Nam quod merenti datur, jus eft, non beneficium. Quanquam ego tuam de me predicationem yeriffimam efle percupio , aut ita certe mihi videri, de qua tantum mihi blandior, ut homo ad vitium ufque putidulus, jam propemodum mihi placere coeperim, quod tibi, hoc eft, Rofeio placuerim: cui fi quis faftidium non moverit, is non in poftremis fuerit numerandus. Nitorque adeo mihi captiofo etiam enthymemate imponere. Quid eft, inquam, cur temetipfum abjicias, quum Sixtino videaris effe aliquid? Is quoniam te miratur, aut mentiatur, dut erret neceffe eft. Atqui non mentitur homo fimpliciffimus, non errat doétiffimus , idem judicii vir acerrimi. Sed amat, & cecutiunt amantes. Amat, fed quia peMpexit. Quid enim in me amat Sixtenus, nif literas? quas fi vere in nobis vidit, atque hoc nomine amat, non cæcutit. Sin minus, ne amat quidem, fublato co, ob quod unum crat amaturus. Quod fi nec amat, & falfo laudat, profecto aut affentatur, aut ridet: quæ vitia fi minus in S¿xz¿zi mores quam in Herculem ignavia conyenit, non minus vere quam amanter laudavit. Ita ſum ad mihi blandiendum acutulus. At rurfum nimis impudens videtur, laudes tam amplas agnoícere : nec libet tamen refcribere, & juxta vetus Adagium, Auribus lupum teneo, quem negue uti amittam , neque uti retineam fcio. Si recipio, nimium mihi; fin retello, parum tibi tribuerim. Si recufo, tuæ vel fidei, vel prudentiæ derogo ; fin admitto, mihimet plus fatis arrogo. Si quod datur accipio, non aliorum modo, verum etiam meo ipfius judicio infolentiffimus fuero; fin renuo, aut tuam fapientiam, aut integritatem in manifeftum crimen yocem, ut aut parum per{pexifle, aut parum finceriter quod fenferis, pronunciaffe videaris. In has anguſtias protrufus fum, ut mihi fi Seylam fugero, in Charybdim fit incidendum, videlicet ut aut ridiculus fim ipfe, fi tuas laudes agnovero; aut contumeliofus, fi rejecero. Quamobrem meum quidem, fuaviffime Svxtine, confilium fuerit, ut pofthac Era/mam tuum gut figurate laudes , ftrophas eas, quibus id fieri foleat, non infcite calles, aut certe apud alios. Quum enim mihi me laudas, munus offers, jucundiflimum illud quidem , (quid enim optabilius, quam ab co laudari, quem nemo non laudat?) fed quod neque accipere poflim fine pudore , neque recufare fine contumelia. Apud alios, vel Deum me facias licebit, nullo alterutrius periculo. Non fumus quidem ex co hominum genere, qui fe alunt alieno pede, quam fuo metiri, qui nunquam in femet defcendentes, nec quod in tergo eft mantic, in pectus revocantes, toti ex aliorum fuffragiis pendent, & pavi in morem ad adulantium voces fete dilatant. Quod genus fi maxime fimus, non tamen nocebit laus, quam non fenfero. Deinde five credent apud quos de amiculo buccinaris, melius de me fenfuri funt: five non credent, faltem non erit cur pejus fentiant. Rurfum ad te quod attinet, {i fidem facis, candidus videberis, qui alienis virtutibus neutiquam invideas; fin minus, urbanitas tamen laudabitur , qui malis falfas aliorum virtutes laudare , quam vera infeétari vitia. Hic, ut vides, utrique lucelli eft aliquid, damni nihil. At amicum coram qui laudat, tametfi abundantia quadam amoris id facit, vide tamen quantum incommodi intempeftivo adferat officio. Aut enim ufure fpe foenerare cam laudatiunculam videbitur, ut folent qui laudant, quo mutuo laudentur, aut affentari præfenti, aut ut in optimam pattem accipiatur, amori indulgere fuo. Unde fit, ut aut vana, aut certe vero inferiora narraffe putetur. Tum fi qui laudatur, obticefcat, laudem taA B C E E ERASMI 12 ud exclamant, Adurnum mult fcabant. Verum ego dum hac verbofius profequor, Atricifmi mei fum oblitus. Et quorum, inquis, tandem tam multa? ut intelligas, mi Sixrize,, tuam, ut dixi, laudationem fuiffe quidem jucundiflimam (five enim mereor, quod non opinor, do&iffimi viri teftimonio; five non mereor, amiciflimi hominis amore delector.) Verum ne profanis iftis amufis, id eft, a mufico lado alienis, calumniandi literatos anfam prabeamus , hac feribendi viciffitudine quam maxime certemus, fed hujufmodi ferme argumentis utentes, ut fi quid in evolvendis libris altcerutri novum occurrerit, id communiter impertiamus, aut aliqua de re, que literaria lite fit dignas digladiemur , aut falfis lepidifque fabellis ftudiorum noftrorum triftitiam exhilaremus, quidvis denique nugemur, modo ab hoc ambitiofo nimiumque vulgato {cribendi genere temperemus. Verum heus tu , Sřxtine , ne quid de noftris erres verbis, lauda, imo vel convitiare potius quam fileas. Quod hortaris, ut Mufas meas excitem, AMercariali virga opus efle {cito, ut expergefiant. Et haud {cio letharguine fit, an fomnus: utcunque eft, melius opinor dormiunt, ineptæ funt, ob{trepere , gurulæ , importunæ. Nihil periculofius quam Panem ad canendum provocare ; enecabit, ubi femel coeperit : Non mifura cutem., niſi plena craoris, birudo. Excitavimus nuper, & quidem iratas, è fomno plus quam decenni, compulimufque liberorum regiorum laudes dicere. Dixerunt & invitee, & femifomnes, cantilenam nefcio quam , adeo fomnolentam, ut cuivis fomnum conciliare poffit. Quæ cum mihi vehementer difpliceret, facile illas redormifcere fum paffus. Porro efficere ut intelligant homines, Germanorum ingenia nulla in re /talis efle inferiora, id profecto aut tu, Sixtine , poteris, aut nemo, quem foecundiffima illa illuftrium ingeniorum parens Frżfa , illa inquam Afr ca, quæ femper aliquid hujufmodi novi miraculi parit, tanquam Hannibalem quendam in hoc genuifie videtur , ut elfet qui poffet cum Rezz4zis de dottrine principatu contendere. Sunt omnino in te dotes, Six tine a quibus nihil non exfpectare debeamus ; Ingenium ardens, vividum, folidum, mafculum; Memoria ampla, præfens, prompta; Animus dexter, & ad omnia verfatilis; Lingua vocalis & expedita; Mores iis virtutibus digni, ut non aliis rebus quam literis natus videaris. Adde huc quod non fero (ut plerique} ad hæc ftudia accefleris, fed in ipfo veluti Mufarum remio educatus, pro late meram literaturam imbide Et ea adhuc ætas eft, ut fi nunc demum his efles ftudiis initiandus, tamen ab ingenio ifto flagrantiffimo, ab ifta tam felici memoria, ab ifta tam infatigabili induftria, nihil nifi fummum exfpe&are conveniret. Nunc eo proceffifti, ut plurimos poft te reliqueris, pauciffimis fis fecundus. Quare magno animo accingere, Ssxtine, & vel in zquandis Italorum ingeniis Hannibalem, yel edomandis, quibus heu nimium bona obfidentur literæ, monftris, Æerculem te præfta, nos {peCatores plauforefque erimus. Carmen tuum omnino tale mihi viſum eft, quale meum effe dicebas: præfuli Charnoco tam placuit, quam ipfe es charus. Es autem , mihi crede, Sixtine , unus omnium chariffimus. Bene vale. Oxonie, 28. Oftobris, Anno 1497. EpisroLa XIV. Eraſmus Roterodamus Roberto Pifcatoré, agenti in Italia, Anglo, S. D. Sa nonnihil ad te fcribere, Roberte charifa fime, non quod metuerem, ne quid de tuo in nos amore tanta temporum locorumque disjunétio detriviffet: fed quod in ea fis regione, ubi vel parietes fint tum eruditiores, tum difertiores, quam noftrates funt homines; ut quod hic pulchre expolitum selegans, ve ns
