Page 68 [68]
finem exhibueris non diferepantem ab initio. Rurfus ad
juftum : Multa, inguit, reétefecifti, verum ne fidas,
fabindicansillum cafurum, mifi per finem, candem ad¬
hibeat curam. Videsut alterius quidem focordiam , alte¬
rius vero defperationem futtulerit. Nihil horum audivit
Ozias, ideoque per confidentiam decidit ruina pericu¬
lofa &infanabili. Neque enim quivis lapfus eandem ad¬
fert ruinam , fed quædam peccata condemnationi tantum
obnoxia funt, quædam graviffimo fupplicio puniuntur.
Proinde Paulus increpans cos, quiin communibus coenis
non exfpećtabant fratres, ita loquitur: Hoc denuntians
non lando. Vides peccatum intra reprehenfionem con¬
fiftere, necaliudhabere premium, quam probrum ob¬
jurgationis. At ubi de inceftoloquitur, non itidem fa¬
cit. Sed quo pato? Si quis templum Dei violat, perdet
bunc Deus. Hic non elt probrum aut reprehenfio: fed
poena graviflima. Novit & Solomon peccatorum diferi¬
men, quifurtum cumadulterio conferens fic alicubi lo¬
quitur: Noz efi mirum fi quis deprehendatur in furto: Fu¬
ratur enim . ut animam expleat efurientem 3 ſed adulter,
ob inopiam fenfus exitium anima fus conciliat. Et illud,
inquit, peccatumeft, fedalteram minus, alterum ma¬
jus, quod alteri preebuerit occafionem peccandi, fames,
alteri omnis adempta fit excufatio. Verum hic quoque,
dixeritaliquis, compellitur naturali concupifcentia. At
non permittit elabiuxor quæ illi forte obtigit, fed inítat
cripiens illi veniam. Ob id enim matrimonium & hujus
legitimus ufus permittitur , ne quid horum excufare pof¬
fitmaritus. Hancob caufam data eft illi mulier adjutrix,
ut effervefcentem naturam coérceat,, utconcupifcentia
fluétus feder. Iraque quemadmodum gubernator in por¬
tu faciens naufragium, haud quaquam ullam impetraret
veniam, fic necis cui quum per conjugium concelum
fitquo lapfum effugiat, tamen aliena perfodit matrimo¬
nia;aur qui quameungue foeminam curiofisafpicit oculis,
habere quicquam poffet quo femet excufet , nec apud
homines necapud Deum, etiamfi decies millies allega¬
rit naturæ voluptatem. Imo quæ poffit illic efe voluptas,
ubi metus, ubi difcrimen, ubi periculum , ubi tanto¬
rum malorum exfpegtatio, ubi tribunalia, ubi accufa¬
tiones, ubi judicisira, ubigladius & carnifex, ubi ba¬
rathrum, ac deportatio? Omnia pavet metuitque qui
taliseft, umbras, parietes, ipfoslapides, tanquam vo¬
cem emittentes,omnia obferyat, omneshabet fufpectos,
famulos, vicinos, amicos, hoftes, eos qui norunt omnia,
eos quinihilnorunt. Quin potius fi voles , tollantur hæc
omnia, ponamus nulli notum effe flagitium, præter¬
quam ipfiuni, &mulieri, quam adulteravit, quomodo
feret confcientiam redarguentem , acerbam & amaru¬
lentam accufatricem ubigue fecum ferens? Quemadmo¬
dum enim feipfum nemo poteft effugere, ita nec illam
ejus curiæ fententiam ; hoc enim tribunal non pecunia
corrumpitur, nonadulationibusacquicfeit, co quod di¬
yinumeft, &a Deonoftrisimpofitum mentibus. Vere
adulter perinopiam fenfus exitium fuæ ipfius animæ con¬
ciliat. Tametfi ne fur quidem immunis eft a fupplicio,
qui dat quidem poenam, fed minorem. Nec enim ju¬
dicia in diverfum ordinem extrudunt eaquæ comparan¬
tur, fed permittentia fuo quæque mancre loco, dimi¬
nutionem inducunt aut exfuperantiam.
Fortafle nonintelligis quod diétum eft, itaque necefle
eftidem explanatius dicere. Bonum eft conjugium, fed
melior eft virginitas, nec quoniam melior eft virginitas,
ideo malum eft conjugium, fed illud quidem inferius,
alioqui bonum & iplum. Similiter & hic. Malum eft
furtum, fed adulterio minus, quanquam & ipfum eft
malum. Vides peccatorum differentias? Confideremus
itaque quale peccatum hic peccaverit. Elatum eft, in¬
quit, cor illins. Periculofum yuluus : eftenim arrogan¬
tia malorum omnium fons. Et ut compendio difcas
morbi malitiam, illud audi , cætera quidem peccata
circa noftram yerfantur naturam, at fuperbia virtutem
incorpoream e fublimi detraxit ac dejecit, co quod
Diabolum quum Diabolusnon effet, ut hoc ellet effecit,
nimirum Diabolus. Quod fi teftemadducam Efatamita
de illo loquentem , Ta cælum dfcendam , C ero fimilis
altiffimo , qui non libenter recipiunt allegorias, ca¬
A lomniabuntur noftram teftimontum: Sin vero Paulum
illi adhibuerimus accufatorem, nemo jam habiturus eft
quod contradicat. Quid igitur ait Paulus’ Timotheo feri¬
bens, quod qui nuper profeffus cft Euangelium, eum
non oportet ad fummam Epifcopi dignitatem evchi, ita
ferme loquitur, Naz neophytum , ne inflatus incidat in
condemnationem, & in laqueum Diaboli, neeadem, in¬
quit, peccans cum illo, eadem cum illo patiatur. Hoc
vero non hinc folum eft perfpicuum, verum etiam ex
hisqua fceleftusille Damon confuluithomini, qui pri¬
| mus omnium factus eft. Quemadmodum bonis hic mos
‘eft, per quee ipfi facti funt boni, ad eadem exhortari
proximos: ita & malis hic eft mos, per quæ ipfi facti
B funt improbi, eadem vicinis invehere. Nam unahiec
eft illorum malitiæ fpecies, ut folatium cxiftiment fui
fupplicii, fialiosin exitium attraxerint. Quid igitur Dia¬
bolus? Suafit dem, ut conciperet cogitationem ſua
conditione majorem, fibique cum Deo fperaret æqua¬
[litatem : Si enim, inquit, hæc res me cœlo expulit,
| multo magis eadem hunc ejiciet c paradifo. Quapropter.
|X Sirach dixit, Deus fuperbis refiftit , non dixit, Deus
[fuperbos dimittit, & in peccatis deferit, fuoquenudat
auxilio, ſed adverſatur , inquit , non quod inftruéta
lacie aut pugna Deo fit opus adverfus fuperbum. Quid
[enim cfe poffit füperbo infirmius? Nam ut qui orbatus
¡eſt oculis, omnium oppofitus eft injuriæ , ita & fuper¬
C busqui non videt Dominum ; Nam fuperbia, utinguit
Scriptura, eft non noffe Dominum: etiamab homini¬
bus facile fuperatur, pofteaquam excidit ab illiusluce.
Quod fi etiam validus ac potens effet fuperbus, nihil
opus effet Deo exercituadverfus illum, quandoquidem
& voluntas illi fufficiecbat ad invertenda omnia, multo
da fufficeret ad tollendos illos. Cur igitur refiftit ?
Quo vehemens odium declaret ergafuperbum. Itaque
fuperbiam effe yulnus periculofum , tam ex his quæ dixi¬
(mus, tum ex aliis perfpicuum eft,
Quod fi vultis, etiam caufam ipfam unde vulnushoc
‘accidit , difcamus. Siquidem hic Scriptura moseft, fi
| quando parat accufare quempiam , nonmodo peccatum
p|illius narrare, verum etiam docere nos qua fuerit pec¬
cati caufa. Id autemee facit, ùt qui fani funt, cosred¬
dat tutiores cautiorefque, ne in eadem incidant mala.
Similiter & medici ad zgrotantes ingreffi, antequam
curent morbum, inquirunt veftigantque unde morbus
| fitinfiétus, utaborigine coërceant malum: propterea
| quod qui manente radice ramos tantum exfecat, nihil
aliud quam inanem fùmit operam. Ubi igitur Scriptura
|& peccatum & peccati caufam cloquitur ? Reprehendit
‘eos qui præceflerunt diluvium, ob inconceffas mixtu¬
ras. Atque audi quomodo caufam exprimat: Qanz vi¬
diſſent filii Dei filias hominum efe formofas, acceperunt illas
fbi in uxores. Quid igitur? Num pulchritudo caufa eft
E (peccati? Abfit. Eft enim divinæ fapientiæ opus, opus
autem Deinunquam pofiit effe caufa peccati. Sed videre
(fuit cauſa peccati è Neid quidem. Nam & hoc naturæ
lopus eft. Sed quidtandem: Malevidere, nam hoc eft
\depravatee yoluntatis. Eoque fapiens quidam admonet
dicens 5 ve cognoftas pulchritudizem alienam. Non dixit ,
ne videas. Id cnim nonnunquam fit ultro, fed ne co¬
gnofcas, inquit, illud tollens ne ftudio animadyertamus ,
ne curiofeintueare, nevitiofæ contemplationi immore¬
ris, quæ ab animo corrupto & concupifcentia profici¬
fcitur. Sed quid, inquietaliquis, hinc mali poflit oriri?
Ex hoc, inquit, amor velut ignis excitatur. Utenim
ignis, ubi foenumaliquodautculmumarripuerit, nihil
| moratur, fed fimul ut attigit materiam , lucidam ac¬
| cendit flammam : Itidem & ignis concupifcentia quae
eſt in nobis, fimul'atgue per oculorum intuitum elegan¬
{tem ac venuftamattigeris formam, protinus exuritani¬
mum. Proinde ne {peétes temporariam illam, que ex
lafpeëtu proficifcitur, voluptatem, fed perpetuum dolo¬
\rem confidera, qui nafcitur ex concupifcentia. Nam
illa infli&to vulnere plerumque celeriteravolat at vulnus
non avolat, fed plerumque manet & interficit. Et
quemadmodum Cerva confixa jaculo in vitali corporis
parte, etiamfi venatorum effugiat manus, nibil inde
E lucri. Sic & anima accepto concupifcentiæ jaculoe
lafci=