Page 68 [68]
OCR
finem exhibueris non diferepantem ab initio. Rurfus ad juftum : Multa, inguit, reétefecifti, verum ne fidas, fabindicansillum cafurum, mifi per finem, candem adhibeat curam. Videsut alterius quidem focordiam , alterius vero defperationem futtulerit. Nihil horum audivit Ozias, ideoque per confidentiam decidit ruina periculofa &infanabili. Neque enim quivis lapfus eandem adfert ruinam , fed quædam peccata condemnationi tantum obnoxia funt, quædam graviffimo fupplicio puniuntur. Proinde Paulus increpans cos, quiin communibus coenis non exfpećtabant fratres, ita loquitur: Hoc denuntians non lando. Vides peccatum intra reprehenfionem confiftere, necaliudhabere premium, quam probrum objurgationis. At ubi de inceftoloquitur, non itidem facit. Sed quo pato? Si quis templum Dei violat, perdet bunc Deus. Hic non elt probrum aut reprehenfio: fed poena graviflima. Novit & Solomon peccatorum diferimen, quifurtum cumadulterio conferens fic alicubi loquitur: Noz efi mirum fi quis deprehendatur in furto: Furatur enim . ut animam expleat efurientem 3 ſed adulter, ob inopiam fenfus exitium anima fus conciliat. Et illud, inquit, peccatumeft, fedalteram minus, alterum majus, quod alteri preebuerit occafionem peccandi, fames, alteri omnis adempta fit excufatio. Verum hic quoque, dixeritaliquis, compellitur naturali concupifcentia. At non permittit elabiuxor quæ illi forte obtigit, fed inítat cripiens illi veniam. Ob id enim matrimonium & hujus legitimus ufus permittitur , ne quid horum excufare poffitmaritus. Hancob caufam data eft illi mulier adjutrix, ut effervefcentem naturam coérceat,, utconcupifcentia fluétus feder. Iraque quemadmodum gubernator in portu faciens naufragium, haud quaquam ullam impetraret veniam, fic necis cui quum per conjugium concelum fitquo lapfum effugiat, tamen aliena perfodit matrimonia;aur qui quameungue foeminam curiofisafpicit oculis, habere quicquam poffet quo femet excufet , nec apud homines necapud Deum, etiamfi decies millies allegarit naturæ voluptatem. Imo quæ poffit illic efe voluptas, ubi metus, ubi difcrimen, ubi periculum , ubi tantorum malorum exfpegtatio, ubi tribunalia, ubi accufationes, ubi judicisira, ubigladius & carnifex, ubi barathrum, ac deportatio? Omnia pavet metuitque qui taliseft, umbras, parietes, ipfoslapides, tanquam vocem emittentes,omnia obferyat, omneshabet fufpectos, famulos, vicinos, amicos, hoftes, eos qui norunt omnia, eos quinihilnorunt. Quin potius fi voles , tollantur hæc omnia, ponamus nulli notum effe flagitium, præterquam ipfiuni, &mulieri, quam adulteravit, quomodo feret confcientiam redarguentem , acerbam & amarulentam accufatricem ubigue fecum ferens? Quemadmodum enim feipfum nemo poteft effugere, ita nec illam ejus curiæ fententiam ; hoc enim tribunal non pecunia corrumpitur, nonadulationibusacquicfeit, co quod diyinumeft, &a Deonoftrisimpofitum mentibus. Vere adulter perinopiam fenfus exitium fuæ ipfius animæ conciliat. Tametfi ne fur quidem immunis eft a fupplicio, qui dat quidem poenam, fed minorem. Nec enim judicia in diverfum ordinem extrudunt eaquæ comparantur, fed permittentia fuo quæque mancre loco, diminutionem inducunt aut exfuperantiam. Fortafle nonintelligis quod diétum eft, itaque necefle eftidem explanatius dicere. Bonum eft conjugium, fed melior eft virginitas, nec quoniam melior eft virginitas, ideo malum eft conjugium, fed illud quidem inferius, alioqui bonum & iplum. Similiter & hic. Malum eft furtum, fed adulterio minus, quanquam & ipfum eft malum. Vides peccatorum differentias? Confideremus itaque quale peccatum hic peccaverit. Elatum eft, inquit, cor illins. Periculofum yuluus : eftenim arrogantia malorum omnium fons. Et ut compendio difcas morbi malitiam, illud audi , cætera quidem peccata circa noftram yerfantur naturam, at fuperbia virtutem incorpoream e fublimi detraxit ac dejecit, co quod Diabolum quum Diabolusnon effet, ut hoc ellet effecit, nimirum Diabolus. Quod fi teftemadducam Efatamita de illo loquentem , Ta cælum dfcendam , C ero fimilis altiffimo , qui non libenter recipiunt allegorias, caA lomniabuntur noftram teftimontum: Sin vero Paulum illi adhibuerimus accufatorem, nemo jam habiturus eft quod contradicat. Quid igitur ait Paulus’ Timotheo feribens, quod qui nuper profeffus cft Euangelium, eum non oportet ad fummam Epifcopi dignitatem evchi, ita ferme loquitur, Naz neophytum , ne inflatus incidat in condemnationem, & in laqueum Diaboli, neeadem, inquit, peccans cum illo, eadem cum illo patiatur. Hoc vero non hinc folum eft perfpicuum, verum etiam ex hisqua fceleftusille Damon confuluithomini, qui pri| mus omnium factus eft. Quemadmodum bonis hic mos ‘eft, per quee ipfi facti funt boni, ad eadem exhortari proximos: ita & malis hic eft mos, per quæ ipfi facti B funt improbi, eadem vicinis invehere. Nam unahiec eft illorum malitiæ fpecies, ut folatium cxiftiment fui fupplicii, fialiosin exitium attraxerint. Quid igitur Diabolus? Suafit dem, ut conciperet cogitationem ſua conditione majorem, fibique cum Deo fperaret æqua[litatem : Si enim, inquit, hæc res me cœlo expulit, | multo magis eadem hunc ejiciet c paradifo. Quapropter. |X Sirach dixit, Deus fuperbis refiftit , non dixit, Deus [fuperbos dimittit, & in peccatis deferit, fuoquenudat auxilio, ſed adverſatur , inquit , non quod inftruéta lacie aut pugna Deo fit opus adverfus fuperbum. Quid [enim cfe poffit füperbo infirmius? Nam ut qui orbatus ¡eſt oculis, omnium oppofitus eft injuriæ , ita & fuperC busqui non videt Dominum ; Nam fuperbia, utinguit Scriptura, eft non noffe Dominum: etiamab hominibus facile fuperatur, pofteaquam excidit ab illiusluce. Quod fi etiam validus ac potens effet fuperbus, nihil opus effet Deo exercituadverfus illum, quandoquidem & voluntas illi fufficiecbat ad invertenda omnia, multo da fufficeret ad tollendos illos. Cur igitur refiftit ? Quo vehemens odium declaret ergafuperbum. Itaque fuperbiam effe yulnus periculofum , tam ex his quæ dixi(mus, tum ex aliis perfpicuum eft, Quod fi vultis, etiam caufam ipfam unde vulnushoc ‘accidit , difcamus. Siquidem hic Scriptura moseft, fi | quando parat accufare quempiam , nonmodo peccatum p|illius narrare, verum etiam docere nos qua fuerit peccati caufa. Id autemee facit, ùt qui fani funt, cosreddat tutiores cautiorefque, ne in eadem incidant mala. Similiter & medici ad zgrotantes ingreffi, antequam curent morbum, inquirunt veftigantque unde morbus | fitinfiétus, utaborigine coërceant malum: propterea | quod qui manente radice ramos tantum exfecat, nihil aliud quam inanem fùmit operam. Ubi igitur Scriptura |& peccatum & peccati caufam cloquitur ? Reprehendit ‘eos qui præceflerunt diluvium, ob inconceffas mixturas. Atque audi quomodo caufam exprimat: Qanz vidiſſent filii Dei filias hominum efe formofas, acceperunt illas fbi in uxores. Quid igitur? Num pulchritudo caufa eft E (peccati? Abfit. Eft enim divinæ fapientiæ opus, opus autem Deinunquam pofiit effe caufa peccati. Sed videre (fuit cauſa peccati è Neid quidem. Nam & hoc naturæ lopus eft. Sed quidtandem: Malevidere, nam hoc eft \depravatee yoluntatis. Eoque fapiens quidam admonet dicens 5 ve cognoftas pulchritudizem alienam. Non dixit , ne videas. Id cnim nonnunquam fit ultro, fed ne cognofcas, inquit, illud tollens ne ftudio animadyertamus , ne curiofeintueare, nevitiofæ contemplationi immoreris, quæ ab animo corrupto & concupifcentia proficifcitur. Sed quid, inquietaliquis, hinc mali poflit oriri? Ex hoc, inquit, amor velut ignis excitatur. Utenim ignis, ubi foenumaliquodautculmumarripuerit, nihil | moratur, fed fimul ut attigit materiam , lucidam ac| cendit flammam : Itidem & ignis concupifcentia quae eſt in nobis, fimul'atgue per oculorum intuitum elegan{tem ac venuftamattigeris formam, protinus exuritanimum. Proinde ne {peétes temporariam illam, que ex lafpeëtu proficifcitur, voluptatem, fed perpetuum dolo\rem confidera, qui nafcitur ex concupifcentia. Nam illa infli&to vulnere plerumque celeriteravolat at vulnus non avolat, fed plerumque manet & interficit. Et quemadmodum Cerva confixa jaculo in vitali corporis parte, etiamfi venatorum effugiat manus, nibil inde E lucri. Sic & anima accepto concupifcentiæ jaculoe lafci=
