Page 48 [48]
67 JOANNIS CHRYSO
ti difcruciatus animo. Dicam & aliud quoddam præter
hæc malum. Non poteratalium videre Lazarum. Nam
nos etiamfi innumera patiamur mala, habemus tamen
ad illum fpectantes unde fufficientem accipiamus confo¬
lationem , magnumque feramus moleftiæ delinimen¬
tum. Nam malorum noftrorum reperire confortes five
in Aétis, five in diétis, multum adfert folatii lugenti¬
bus. Ille veroneminem alium habebat ad quem refpice¬
rat de quoquam, qui majorum iplius tate, tam acer¬
ba fuftinuiffet. Hoc autem fatis eft ad inducendam ani¬
, mocaliginem. Poflum &aliud hisommibusaddere, vi¬
delicet, quod nede refurreétione quidem quicquam po¬
tuerit philofophari, fed hujus vite res credebat hujus
Vitee fine terminari. Erat enimex eorum numero, qui
gratiam Euangelii præceferunt. Quod fi nunc histem¬
poribųs poft tantam Dei cognitionem , poft egregias
refurrećtionis {pes, poft illic repofita peccantibus fup¬
plicia, poft parata iis qui recte vixerunt bona, adeode¬
Jegtis animis ac miferisfunt nonnulli , utnehorum qui¬
dem exfpeétatione corrigantur, quidtandem eft puran¬
dum illiaccidiffe, etiam hac deftituto ancora? Namille
talenibil unquam philofophari potuit, eoqued nondum
adyeniffet tempus ejufmodi dogmatum.
$ : Adhæc & aliud quiddam acceflit, quod & fama ipfius
apud homines imprudentes traduceretur. Solet enim
hominum vulgus ubi quos viderint infame perpetuoque
morbo & extremisagentes malis, nec opinionem de eis
habere bonam, fedex ipfa calamitate æftimare vitam,
& omnino judicare illos ob malitianá fic affligi, aliaque
multa hujus generis inter fe loquuntur , ftulte quidem
ili, loquunturtamen. Hic f Deo carus effet, nequa¬
quam ipfum in hujufmodi malis effe pateretur. Hoc &
Fob.4. in Fob &in Pawlovenitufu. Nam & illi dicebant: Noz¬
ne frequenter tibi dictum eff in labore , vim autem verbo¬
rum tuorum quis fiftinebit £ Si enim tu confolatus faifes
multos, genibafgue infirmis addidifes fiduciam, nunc vero
pervenit in te labor, tu vere curafti. Nonne tuus labor eft?
Siquid tibi, inquit, bonærei geftum fuiffet , haud qua¬
quam ifta patereris , fed peccatorum & iniquitatis luis
pænas.Et hoceratquodmaxime mordebatanimum Zob.
Ac de Palo barbari hoc ipfum dicebant : quum enim
viderent viperam pendentem de manuillius, nihil boni
de illo fafpicabantur,fed exiftimabant eum hominem effe
de numero cofum , qui extrema perpetrarunt ſcelera. Id
4.28, perſpicuum eftex his quædicebant: 4220, inquiunt,
a mari fervatum , ultio non paffe eft vivere. Hoc autem
non mediocriter nos quoque conturbare confuevit. At¬
tamen quum fluctus eflent tam multi viciffimque alii fu¬
per alios, illum impeterent, non tamen demerfum eft
navigium, fed perinde ut fi in fornace pofitus veluti per¬
petuo rore refocillaretur , ita philofophabatur. Non'di¬
cebat apud fefe quicquam tale, qualevulgus dicere vēri¬
fimile eft: Ife dives fi mortuus illic punitur datque penas,
unum fattum eff unum , fi vero illic iifdem potitur honori¬
bus, duo fatta (unt nibil. An non hæc per fora circum¬
fertis vos vulgares veftrum plerique, ex circenfibus pa¬
ganorumque theatris in Ecclefiam importantes. Pudet
me quidem ac rubore fuffundor, qui talia verba in me¬
dium proferam, nifi quod neceffe efthæc dicere , ut vos
arifu, probro, noxiifque verbis liberemini. Hæc multi
frequenter dicunt ridentes, verum hoc quoque Diabo¬
licæverfutiæ eft, loco dićtorum civilium & urbanorum
perniciofa invitam noftram inducere dogmata. Hæc fi¬
nesine &in offcinisfori, &in ædibus plerique circum¬
ferunt, quæ res extremæ eft diffidentiæ , maximeque
ridicula, animique puerilis. Nam dicere num hinc pro¬
feétimali puniuntur, nec hoc vehementer habere per¬
fuafum, quod omnino puniendi funt , diffidentium eft ac
dubitantium. Illud vero quamvis hoc evenerit,, quem¬
admodum etiam eventurum cft , putare malos æquale
premium cum juftisreportare, extreme dementix eft.
Quid ais dic mihi? Si dives illuc profetas punitur, unum
fatum efi unum? & quomodo iftuc poflit confiftere ?
Quot enim annis visillum hic pecuniisfuiffe fruitum ? vis
ponamus centum? Ego vero etiam ducentospono, po¬
STOMI DE LAZARO 68
|ne ficii non potuit (Dies enim, inquit, annorum nofiro¬
prun in ipfis fepruaginta anni, fi autera in potentatibus otto¬
|ginta) attamen ponanturmille, numpotes, quefote,
vitam oftendere quæ finem non habeat, ac terminum
nefciat, qualis eft illic juftorum? Age igitur, cedo , fi
qui in annis centum , vidiflet per unam noctem fuaye
fomnium, multifque deliciis per fomnum fruitus effet,
centum annis puniretur, num is de hoc dicere poffet,
unum unum, & unicam noétem qua fomniavit centum
annis equiparare? Di&u abfurdum. Hoe jam & de fu¬
tura vita cogita. Nam quod eft fomnium unum ad annos
centum; hoc eftpræfens vita ad vitam futuram , imo po¬
B |tiusmultominus. Quodeftexigua gutta ad pelagus im¬
menfum, hoc funt anni mille ad futuram illam truitio¬
nem. Er quid tandem queat aliquis amplius dicere, nifi
quod terminum non habet, & finem nefcit , quantumque
intereſt inter ſomnia &res veras, tantum intereſt inter
hujus vitæ ftatum & illius. Quin & alioqui antequam illic
puniantur, jamnuncquiimprobeaguntatque in peccatis
vivunt, puniuntur. Nec enim mihidixeris illum menfa
fumptuofa frui, veftibuscircumdarifericis, mancipio¬
rum greges cireumferre ,alios fubmovere in foro, fed ex¬
plica mihi iftius confcientiam, & videbisintus gravem
peccatorum tumultum,jugem metum,tempeftatem,tur¬
bationem: videbis velut in curia mentem ad thronum
con{cientiz confcendiffe regalem, &tanquam judicem
quempiam fedentem,& cogitationes loco carnificum ad¬
hibentem , in eculeo fufpendentem , lateraque conſcien¬
tia radentem ungulis pro commiffis, vehementer incla¬
mantem, quum nemo {ciat, nifi quod folus Deus hee
videre noverit. Etenim qui committit adulterium ,
etiamfi millies fuerit dives, etiamfi nullum habeat ac¬
cufatorem, non definit tamen intus feipfum accufare ,
& voluptas quidem temporaria eft, dolor vero perpe¬
tuus, timorundiqueac tremor, fufpicio & anxietas, an¬
gulos metuit, umbrasipfas formidat, fuos ipfius famu¬
los, confcios, infcios, illam ipfam quam corrupit, &
virum quem affecit contumelia : obambulat amarum
accufatorem cireumferens con{cientiam, quum fit ſuo
D |ipfius judicio damnatus , nec vel ad breve tempus poflit
refpirare. Nam & inleéto, &in menfa, &inforo, &
in domo, & interdiu, & noétu, & in ipfis frequenter
fomniis hac iniquitatis fimulachra videt, ipfiufque Caiz
vitam vivit, gemens ac tremens fuper terram , quum
nemo {ciat, intustamen habetignemimplicitum. Idem
patiuntur & quirapinam exercent, & quifraudelucrum
faciunt, hoc &ebriof, in fumma, quotquot in peccatis
vivunt. Neque enim ulla ratione judicium illud poteft
corrumpi muneribus. Imo etiam fi non affequamur vir¬
tutem, fectemur tamen, dolemus co quod non affequi¬
mur: etf potiamur malitiæ voto, tamen ceffante vo¬
luptate quam ex peccato percipimus, fentimus dolorem.
Itaque ne dixerimusde divitibus hic improbe viventibus,
& de juftis illic felicitate fruentibus, quod unum fit
unum, fed quod duo fint nihil. Quandoquidem juftis,
& ca quæ illic fant, & ea quæ hîe funt multam præbent
voluptatem : quivero fibi per fraudem quænon oporte¬
bat ufurparunt, tum illic puniuntur, tum hic difcru¬
ciantur ex{pe€tatione fupplicii illic futuri, deinde mala
quam ab omnibusferunt opinione, preeterea quodipfum
etiam peccatum animam ipforum corrumpit. Denique
poftquam hinc profeéti funt intolerabilia perpetiuntur
fupplicia. Rurfum jufti etiam fi hic innumera perpeti¬
antur acerba, quoniam bona fpes alit illos, habentque
voluptatem firmam ,. ftabilem & immobilem , etiam
poft hæc innumera illos manentbona, quemadmodum
& Lazaro accidit. Nec enim ifthuc mihi dixeris, erat
ulcerofus, verum illud confidera , quod quovis auro pre¬
tiofiorem intus habet animam, imo verius nonanimam
tantum, verum ctiam corpus ipfius. Virtus enim cor¬
porisnon eft obefitas, bonaque habitudo, fed tantosac
tales ferre cruciatus. Nonenim fi quisin corpore geftet
talia vulnera ,abominandus eft , verum fi quis in animo
innumera habens ulcera, nullam illorum cyram agat,
isabominanduseft, qualis erat illedives, intustotys ul¬
cerofùs. Et quemadmodum canes hujus Jingebant vul¬
nera y
G