Page 72 [72]
17
18
19
a
iy È va NNEGUE L
r ~ > 1 TRA > \ N
dios, 78 earoricar aro. O dè èyepdelo mapeante roj
, y \ 4 > © a 1
moidiov no tiv piero ars wurde, xa) aveywpycey ele
Aiyvaroy. Ka) fy à
two the renevtis “Heda iva
TaAnowbi rd nhy dmo rg Kupis dia TS IIpoOiTE) Aéy/ov¬
Tos. BE Alyvarrs txotaera, roy Do) us. Tore Heads idov
ort veel hy Varo tray Boya Bucy Mo ; 44) dmo¬
seinas avere mæwras Teo matdacs tse èn By
stu xal
èn AQL Torç pias UTs, card diet8o , xx) xaTwTEpH y
nore Fy pay ov iupiGace mapa Ty payer. Tore éwan¬
poby ro pybev vero “Tepe
ee , 4 \
is TS IIpoOnT8, Aspovtes® Davy
è Raiti Soto \ Vide watches \
EV POMA HKSTUY 5 pyys Læ KAU pos zai odupwos TORUS 5
5 x 2 /
PayzgA xAgisca to rex
2 d
Divers or x
va ario: no) du Fiere rapandi¬
Terevticavtos dì 78 ‘Hpods, ids
ve ai
Ni 7 p 2 > SA)
“Ayyeros Kupis x Tait ‘“lwon® èv Aiyu¬
Trw, Atyav. “Eyepbele wapana€e ro maidiov nal tiv pn¬
¿ 28 pisa asi Ai , Vhr
Tepe wuss, xe) mopeds elo yy Iopanr rebyyxaos yore oi
CAMS
Cuaëvres Tv Luxu 78 raids. (O dè éyephels mapéha¬
\ 7 \ / ES 3 S a
Be TO mæidiov xai rey EPA LUTE y xal yarbev tis yny
2 f. A a : 7 , 5 Lao
lopaya. Auscas dì ri Apyénaoc Pucinever ëm) tho Is¬
datas dvr) Huds v2 mapas avr, ¿OC tuer dea
Sem: xenorictels de xar væg 5 vexe pire eis TH
Een THs TaAiAales.
4 Bactrcia ray Spavay. Ovros yée si 0 pnbels dawo H¬
I UM
A |cum Maria matre ejus, & proftrati adoraverunt il*
lum: & apertis thefauris fuis obtulerunt illi mupe¬
ra, aurum, & thus, & myrrhani. Et 1t oraculo
admoniti in‘fomnis ne reverterentur ad Herodem ,
8 |per aliam viam reverfi funt in regionem fuam. Di¬
greflis autem illis} ecce Angelus Domini 12 apparet
in ſomnis Joſeph , dicens : Surge , & affume pues
rum ac matrem illius; & fuge in Ægyptum : &
eſto illic donce dixero tibi : futurum eft enim ut
Herodes quaerat puerum ad perdenduni eum. Ile
yero excitatus aflumpfit puerum & matrem ejus no¬
Gu, & feceffit in Agyptum. Et fuit illic ufque ad
obitum Herodis : ut perficeretur quod dictum fue
p rat a Domino per Prophetam , dicentem : 13 Ex A8¬
gypto vocavi filium mcum. Tum ubi Herodes vidit
fibi illufum fuiffe a magis, indignatus eft vehemen¬
ter: ac 14 miflis farellitibus interfecit omnes pueros
qui erant in Bethleem & 15 in omnibus finibus Beth¬
leemiticis, quotquot éffent 16 bimuli, & minores,
juxta tempus quod exacte cognoyerat ex magis.
Tunc perteétum eit qugd dictum fuerat ab Hiere¬
mia Propheta, quum ait : 17 Vox in Rhama audi¬
ta eft, lamentatio & ploratus & fletus multus , Ra¬
y |chel plorans filios fuos, & noluit confolationem ad¬
jmittere, propterea quod non fint. Creterum defun¬
[to Herode, ecce Angelus Domini in fomnis appa¬
[ret Joſeph in Ægypto , dicens: Surge, & aflume
aot 7 D Vase 5 nea 2
Gos TB Tlpe@yts 4 Ayovtos. Davy Portas è TA Epy Ud »
< / SMES A We = \
Eroimacare tav cdèy KUpis , eJfelas moeîre vas piss
; Bey >
Autos dé 6 Iwavyys et
ey aria
€ TO ENduo HUTS cero Tpi= |
P A \ 4 A \ \ > ~ GEE
ov rounds, zal Covyy depuarivyy mepl Tiv 000% aura |
1
mais et, fed medios diminutiuum, quafi dicas prellum : quem¬
admodum & fuperius, Diligenter interrogate de puero, mepi T3
madig. At paulo fuperius , precedebat eos, rpoïyer. Quod ita|
eft precedere quempiam , ut fit ceu dux vie. Praterea, gaudio|
magno, yapèy usyan, id et, gaudium magnum , Atticorum mo¬
re di&um eft , quod tamen Latine vertit Interpres. Etiamfi Te¬
rentius dixit , folidum gaudere gaudium , & Virgilius, furere
Surorem. Item quod intrantes domum, pro ingrefi domum, tà¬
Sorres eis Tay oixiay Nam quod mecóvres , id eft, profirati, ver¬
tt procidentes , prope coactus fecit, & mollius et. Hæc & id
genus minutula multa {ciens prxtereo, ne Leétori fim faſtidio.
11 reſponſo accepto] Dicat aliquis ; Quid refporifuîn ef his,
qui nihil interrogaverant? zparuot dicuntur oracula, quæ reddun¬
tur a Numine aliquo, fed petentibus aut confulentibus. Unde
te deftituti du&tu ftellæ , defiderarunt aliquod fignum divinæ vo¬
luntatis. Deinde, ne redirent, Græce eft, ua dvaxduras , id
eſt , 7e reflecterent,, fi libeat fuperftitiofe vertere. Verbum
aptum ac peculiare facientibus iter navigio aut equis. Ac mox:
12 Apparuit in fomnis | Qzivstræi xar dyag; idet, apparet
per omnium, verbo præfentis temporis: quanquam Interpres La¬
tine ac probe vertit, Rurfusillud, Surge EF accipe, Eyeplels mu¬
pornos, id eft, Experrettus adjunge tibi, five affume comitem: Ac
mox, O d: yepleis, At ille experretius five excitatus, Quan¬
quam ante jam admonuimus hanc yocem communem effe exper¬
gifcenti, furgenti, & reyivifcenti.
13 Ex Æzypto vocavi filium meum) Ex hoc teſtimonio , quod
Matthæus adduxit ex Ofex cap. undecimo, Julianus anfam arri¬
puit calumniandi Chriftianos, quod Evangelifta violente detorferit ad
Chriftum, quod di&um fit de Iffaële, nimirum fequutus editionem
Septuaginta , qui locum hunc tranftulerunt in hune modum : Quia
parvulus Ifrail ; F ego dilexi eum , EF ex Ægypto vocavi filios
ejus. Sicut vocavi eos ; ita abierunt a facie mea. Ipfi Baalim im¬
molabant, €F fculptilibus adolebant incenfum. Cæterum juxta
fidem Hebraicam divus Hieronymus ita tranftulit : Quia puer
Ifraël , EF dilexi eum, EF ex Ægypto vocavi filinta meum. Voca¬
verunt eos, fic abierunt a facie eorum, Baalim immolabant , E&F
fimulacris facrificabant. Verum hifce de rebus, neque enim nos
in præfentia hoc agimus, Hieronymys copiofe diferit, bunc enar¬
vans locum : idemque proprium fuper hujufmodi queeftionibus tra¬
Gatum edidit: nec præteriit locum hunc in libro a4 Pammachium
deoptimogenere interpretandi. Idem indicat, poffe videri fumptum
e libris Numerorum capite vigefimo quarto , dicente Baalam :
Deus ex Ægypto vocavit eum , gloria ejus quafi glorja unicornis.
14 Ert mittens] xai &rossiras, idet, mifis carnificibus,
aut miniftris, aut fatellitibus. Neque enim alioqui recipit Latini
fermonis confuetudo, Quanquam Gracis éaiséArew dicitur abfo¬
lute, qui mittit epiffolam , & dmostaarciy , qui mittit mandatum
aut 2420047.
15 Et in omnibus finibus ejus | Tois óplois artis Ejus, non
refert Herodem, fed Bethlehem : id quod in Gracis indubitatum
eft. Eam ambiguitatem quo nos effugeremus, vertimus 4% omni¬
bus finibus Bethleþemiticis,
16 A bimatu &F infra | doo durs xai rarwrepo, id eft,
omnes qui bimuli effent, aut minores. Nam disri; Græcis duorum
annorum fpatium ek. Rurfam , jupi Eure, quod fupra yertit di
ligenter didicit , hic tranſtulit exqusfierat.
17 Vou in Rama andita eft \ Teftimonium defumptum eft ex
C puerum & matrem ejus, & vade in terram Ifrael :
lille furgens aflumpfit puerum 18 & matrem illius, &
|venit in terram Ifrael. Verum quum audiffet Arche¬
| laum
Hieremiæ cap. trigefimo primo. Quanquam Eyangelifta nec juxta
Hebræum retulit, nec juxta Septuaginta editionem. Quemadmo¬
dum clare fatetur Hieronymus , prophetiam ediflerens, ne qu
mihi fuccenfeat. Siquidem juxta Septuaginta fic legimus : az
ey A a=
rapanrnbavel
üri š% sicín Ad hunc quidem modum habet editio Aldina, tam¬
etfi non omnino refpondet ad ea, quæ refert Hieronymus : nifi
quod fafpicor in Latinorum codicibus hac pleraque fuiſſe deprava¬
ta. Siquidem hic-quæ tribuuntur Septuaginta, magis cong,
cum his quæ Hieronymus vertit ex Hebraica veritate, nili fori
| haec librarioram incuria confufà fuerunt: Vox in Rama audit
lamentatio, RS fletus, EF luétus, Rachel plorantis filios [nos
noluit conquieftere, quiampon funt. Juxta Hebraicam
ita vertit Hieronymus : Vox in excelfo audita eft , lamentationis ,
EF fletus, EF luctus, Rachel plorantis filias fuos, EF noluit confo¬
lari fuper filiis fuis , quia non funt. Hieronymus admonet hic
Rachel pofitum non pro muliere, fed pro loco ipſo, quod Rachel
enixa Benjamin , fepulta fuerit juxta Bethlehem, Itaque propter
corpufculi hofpitium locus nomen accepit fepultw. Præterea Ra¬
ma non effe yocabulumloci, quemadmodum yidetur : fed 127
Rama Hebreis excelfum fonat , ut claram ac longe lateque fo¬
nantem plorantis vocem intelligas. Proinde mirum eft Inter¬
pretem, quifquis fuit, Græcum, nam Matthæus Hebraice feri¬
pfifle creditur , reliquie vocem Hebraicam mJ, nifi forte pro
&y ‘Pand gusiodn Spivs , xal xòaviug, zat dðvpug , Pa
Honraboweyy (Tt Tay yay AUTAS, Xa SL H
loci vocabulo tranftulit. Nam eft omnino hujus nominis locus in
tribu Benjamin, juxta Gabaa.
18 Ploratus © ululatus ] Pro duobus, quæ nos legimus, Græ¬
ci codices habent tria, Spives, xæ? ~Aauluds, ui édupuds, ideft,
lamentatio, ac ploratus, ac fletus, Ac totidem recenfet Hiero¬
nymius, idque juxta auctoritatem tum Septuaginta, tum Hebrai¬
cae veritatis, tametfi inCommentario non recenfet nifi duo. Sunt
autem nominandi cafu pofita, cum per genitivum verterint &
Septuaginta, & divus Hieronymus. Cæterum quod fequitur, 70¬
lit confolari , vel amphibologie vitande gratia potius vertendum
erat, voluit confolationem admittere. Quia non funt: Hoc fubito
yidetur ad Rachelis perfonam referri, noluit hoc nomine confo¬
lationem admittere , quafi non effent ii qui mortui fünt, quum
ad meliorem yitam profecerint. Tale quiddam admonet Hilarius
in Canone, Simile quiddam & Theophyla&tus. Mihi fimplicius
videtur, ut intelligamus non effe di&os, qui perierunt. Siquidem
his verbis, zoz ſunt, Propheta yoluit explicare dolorem Rachelis
inconfolabilem; & Herodis immaniflimam crudelitatem, Offen¬
dit Hilarium quod non effe dicantur , qui pro Chrifto trucidan¬
tur, Illud leviculum, quod ids Quiverat, id eft, ecce apparet,
verterit , ecce apparuit, mutato verbi tempore. Cum præfentis
abufus aptus fit rem ceu jam geratur narranti. Nam de hoc
éyepleis mapdrwbe fuperius admonuimus. Rur/um audiens, “Ans¬
cas dèt, pro, Cum andiffet autem: id quod paflim negligit Inter¬
pres, nec id tamen perpetuo, ut intelligas fædvgiwy fuifle potius ,
quam judicium aut infcitiam. Illud reéte mutavit ,, quod regna¬
vet , 371 Baciaever: quod Grecus Interpres Hebraice magis quam
Grace dixit, quod regnat. Cæterum Herodes hic pater fuit Ar¬
chelai, quo Lugdunum relegato per Tiberium Cæfarem , ſub
tutus eft in regnum frater hujus Herodes, a quo fuit irriſus Chri¬
\ftus , filius illus, fub quo fugit in Bgyptum, Ita Hieronymus,
Quamquam Jofephus, quem citat Hieronymus, diverfa refert: fì¬
qui¬
E
6
7
n
D