Page 71 [71]
OCR
13 SECUNDUM , > 7, È EINES NI AGIO SE Wr Aws emopevoncay' no) idg d C ,0ÿ eidov èv 17 cuarto | A! z RN ATTI an Dates 3° Nitin FPORYEY OSD 5, Cac AN. Ls trio 3 nv To moim ve > 1 x \ 4 TS SO Sa \ fa dior. davies è TOM dsp 2 pa) ape wed RE 3 f È \ Tpi Ka} enbortes eis THY oia. y Upa 70 mardión \ à pera Magia Tis. po Fe 7 7 S UTE y no) meoovres mpoceniyyCoy COMI) nal volk anes re Sno avpss, cvrar 5 mpodiVeyhav ars döpa y HAUT, a) Alava , xa) cpspvavi, Ka) Xpamiadénres tar buwe us) oiv aide dior rpg “Hpaday., IE ganne óda AVENTA: Eic TV par ara. Aayopradiray dè avrà » ids “Agyyenos Kupis Doivercr nor væg TO. larg a Ayw Eyephels Tapdnate tÒ modioy xa} Th AT) OITS y 40) Devye ele Aiyvarvov’ xo) lobe EXE! ews av clare gol: VÉANSE yae Hpadns Cyreiv Tò masdiay 5 Avaritia corcupti, videntes non viderent. Etenim Jurifperitus rogatus a Chrifto , Quid legeret de magno mandato è refpondet incontanter : Diliges Dominum Deam tunm, &c. & ille approbato illius refponfo: Hoc fuc , inquit, EF viues. Porto Sadduceis di-| um eſt: Erratis, zon intelligentes Scripturas. Âxbitrorautem eundem| eſſe locum, qui narratur Lucæ decimo, Matthæi vigefimo {cune | do, & Marci duodecimo : apud Lucam furifperitus interroganti Domino refpondet, apud Matthæum Dominus refpondet, a admodum & apud Marcum. Sed ipſe Marcus præbet anfam fol. | vendæ diflonantiæ ; apud hune Mim Scriba repetit & approbans| Domini refponfum velut intérprétatur. Apud Mattheum vero fit| mentio Pharifeorum, qui per Legifpevitum proponunt queftionem.| Jana altera defenfio,, quamı aliorum nomine gecenſet Hieronymus | aliquanto etiam eft durior: videlicet menaoria lapfos Eyangeliftas ,! C fæpenuniero diffentire yerbis ab Hebræo , nonnunguam & fenfibus. Et hanc fententiam ita refert aliorum titulo. » ut tamen non! infeétettr yelut impiam. Notavit hune locum idem Hieronymus) in libello ad Pammachium de Optimo genere interpretandi , palam oftendens Evangeliftam non folum verbis diffidere a Prophe-| tæ verbis, verum ctiam fenfum prorfùs effe contrarium, Nam! quod eft in Hebræo , Parvulus es in millibus Juda, X Septuagin-| ta yerterunt ; Modicus es ut fis in millibus Fuda, Evanselifta dixit, | Nequaquam minima es in millibus Fuda. ‘Et tamen Prophete fenfum magis approbare videtur Hieronymus , oftendens eum con-| fentire cum verbis divi Pauli, Blegit infirma mundi Deus, nt confundat fortia. Atque hune locum ita claudit Hieronymus : Hac replico, non ut Evangeliftas arguain falfitazis , hoc quippe impiorum efl, Celfi, Porphyrii, Juliani , fed ut reprebenfores meos arSuam imperitia , C9 impetrem ab eis veniam , ut concedant mihi in fimplici epiftola , quod in Scripturis Santtis , velint , nolint , ApoSolis conceffuri funt. Hactenus Hieronymus, Certe Hieronymus JD non id poftulat fibi concedi, ut fenfum reddat contrarium » fed ut aliis verbis candém efferat fententiam. At in Ev ngelifta fatetur fenfum prorfus effe pugnantem cum fenfu Prophetæ, Quod fi conceditur Evangelitæ, multo magis isnoſcendum ſit Hieronymo. At falfitatis crimen abominatur in Eyangeliftis, 73 evmpiney DATA qaaa non item. Neque enim continuo forte yacillet totius Scriptu-| re Sacre auctoritas, ficubi varient „ vel in verbis, vel in fenfu,! modo fumma conftet earum rerum, de quibus agitur, & unde car) do pendet noftræ falutis. Ut enim Spiritus ille divinus, mentium Apoftolicarum moderator , paflus eft fuos ignorare quedam , & labi errareque alicubi judicio five affectu > non folum nullo in-| commodo Evangelii, fed bunc etiam ipfum errorem vertit in adjumentum noftræ fidei : ita fieri potuit, ut fic temperarit organum Apoftolice memorie, ut etiani fi quid humano more fugit ſet, id non ſolum hon deroget fidei divinæ Scripture, verum etiam fidem arroget apud' cos, qui alioqui de compofito {criptum ca: lumniari poterant. Quod genus fit, fi nomen pro nomine ſit | F, pofitum , id quod alicubi factum fatetur Hieronymus : aut fi quid} non fuo narretur ordine, in quo fæpenumero torquentur veteres Interpretes, Et Hieronymus in præfatione Commentariorum , quos {cripfit in Mattheum , teftatur Marcum ca, que audivit a Petro, juxta fidem geſtorum retulifle potius quam ordine. Spiritus ille cæleftis torum hoc falutis noftræ miyfterium arcanis confiliis & abftrafis humano ingenio rationibus moderatus eft. Neque nollie facultatis st, neque Chriftianæ modeftiæ, quibus modis fuum negorium temperarit præfcribere. Solus Chriftus didtus eft veritas, unus ille caruit omni errore. Adfuit Spiritus divinus & divo Cypriano, ut eft probabile, & tamen quædam illius rejiciuntur ab Orthodoxis : adfuit & Hieronymo , rejiciuntur & hujus nonnulla : adfuit Auguftino , atque ipfe quedam fia recantavit. Prima quidem au&oritas debetur Apoftolis & Evangelittis : ſed fieri potuit, ut Chriftus occulto nobis confilio quiddam humanum in bis quoque refidere voluerit , peifpiciens hoc ipſum ad humani generis reftiwtionem conducere. Poterat {ios femel omni ignorantia, omni liberare errore , at juxta Auguſtinum > & poft acceptum Spiritum Santum deliquit Petrus > & ita deliquit, ut a Paulo meruerit acriter objurgari, Diffentit a Barnaba Paulus, uod fieri non potuit, nifi alterutro errante. Quod fi prorfus exiinet labetactari Scriptura: totius auétoritatem, fi vel leviflimus eiror ufquam infit, certe plufquam probabile ett, in omnibus Ge emplaribus , quibus nunc utitur Ecclefia Catholica > nullum efle tam emendatum, cui non yel'cafùs’, vel ftudium alicujus, mendi nonnihil adfperferit. Jam fi placer ſuperior ratiocinatio, aut hoc plane negandum eft , aut labafcet univerfa fides divine: Seripure. Atque hee dixerim, optime Leétor, non quod hujus fententi® velim vel au&tor efle, vel patronus, fed fi qui forte funt, qui putent hujufmod nodos, quos aliquot ne&it Hieronymus, ex-| plicavi non pofle , ne protinus fic interpretentur, ob unum aut, alteram verbulum labefa&andam totius $ pturæ Sacræ auétoritatem, iniquiores erga facros Libros, quam erga profanos. Gra-| vis auctor eft Suetonius , etiamfi in uno, aut altero loco lapſus TL 4 | leem terra Juda, nequaquam minima és inter prin. cipes. Juda.: ex te enim. mihi. proditurus-cft dux; g qui gubcrnaturus efè populum: meum Iſiacl. Tum Herodes, clam accerfitis magis , accurate perquifiVit ab.illis quo tempore ftella.apparuiflet. Ex juf fis ire in Bethleem,, dixit: Profeéti illuc > 9 accurate inquirite de pucro : ubi vero: inveneritis z re~ nunciate mihi, ut & ego veniam & adorem illum. At illi audito rege profeti funt: & ecce ftella, quam viderant in, oriente, preecedebat illos; donec progrefla ftaret fupra Locum, in quocrat puer. Quum autem. vidiffent ttellam , gavifi funt gaudio magno valde. Et ingreſſi domum, 10 invenerunt puerum cum effe comperiatur, Quod fuffugium fi non recipitur , equidera malo credere, velapud Hebreos, vel'apud nos locum eflè deprayatum, aut fi quid mutatum eft, diyino confilio, mutatum in melius? aut denique Scripturam quidem effe finceram , fed noftram imbecillitatem non aflequi myfterium. Mud repetam, * fi Hieronymo fuiffet Evangelium Matthæi {criptum Hebraice , hoc fane loco teftimonium illins adduxiffer. Quanquam autem impudens. videri poflit, fi nos conemur explicare nodum , quem Hieronymus ipfe non explicatsexplicaturus haudl dubie, fi potuiffer: tamen illud fecum perpendat velim Le&or pius ac dilizens , num hae ratione poft ex his anguftiis emergi, ut dicamus, fubito in medio ſermone perfoham commutatam, quod alias quogue fa&um animadyertimus in Sacris Litteris. Imaginemurgue Propheta verba fic recitari 5 yela Phavifeis., vel ab eee ut de fuo nonnihil admifceat ; quod tamen haudquaquam adverfetur fenfui prophetie, Siquidem cum Propheta fentiret antea Bethlehem humilem contemptamque fuifle præ cæteris fudæ civitatibus, tamen fururum, ut, ejuſmodi partu edito , vet omnes felicitate celebritateque : quod a Propheta di€um erat, racuit Evangelifta, quod fenfit, explicuit 3 non ad id tempus refpiciens , quo hæc feriplit Propheta, fedad fùa tempora , quibus edito Jefu defiit effe minima Bethlehem , ac maxima coepit effe. Perinde quali dixifer: Quod olim pradicum eft a Vate, fore ut ex omnium minima fieres omnium maxima, id jam contigit. Adjiciam & illud, quo Leétori copiofiorem commentandi materia fuppeditem, Haud {Cio an per hyperbolen di@um accipi poffit : Nequaquam minima es in principibus Juda, ut, quam vehementer humilem intelligi yoluit , nesaret vel minimam effe inter principes , perinde ac fî extrema inote hominem negemus effe in hominum numero: & quemadmodum Paulus fupra modum contempta vocat ea que non funs: Subindicat & tale quiddam divus Hieronymus Michææ locum enarrans: Hs tantis , inquit , mülibus comparata , VIS parvus es viz calus. Hæc yifum eft in medium afferre , partim quo liberum fit Leétori fequi , quod maxime probandum exiftimarit > partim ut ex his aliquid. forte ficcurrat melius, ut folent alia ex aliisin mentem venire ftudiofîs, Septuaginta verterunt ad hune modum : Kai cd Balaci oixos Edppadà Gdiyosds ci 76 cai di Né isda, ex of por égeNebrerasy 78 elvai ele pare 7$ ‘Iopeza , id ell > Ex tw ethlehem domus Ephrata , nequaquam minima es, ut fis in millibus Juda. Ex te mihi egredietur , ut fit in principem Iſraël; etiamfi in Aldina editione deeft Reise, aut Sdauds, fi yera refert Hieronymus. Hebraica hunc in modum tranftulit Hieronymus < Ei tu Bethlehem Ephratha , parvulus in millibus es Juda: ex te mihi egredietur , qui fit dominator in Ifraël. Caterim quod Las tine diciturparvulus, Hebreis PYY non fimpliciter parvulum fignificat, ſed adule/centulum & juvenculum. Unde & in Pfalmo i Adulefcentulus fum ego, EF contemptus: Pro adulefcentulo et DYS. Ad hæc notat Hieronymus eandem civitatulam Bethlehem, que fita eft in regione Ephrata , nunc vendicari forti Juda: , nune SiMeonis, nunc Benjamin. Porro Ephrata AMS Hebreis fonat furorem , five xaparopépo», id eft, frugiferam , autore Hieronymo. Illa quoniam Jeyicula funt , fatis eft indicafle , quod iz Principibus dixit , pro izter principes , & exiet, pro exzbit. Item pro dix, ele jy&ucvos , participium ejus verbi ; unde dedu&tum eft nvepay , quod principem ac duétorem fignificat 3 ac modo verterat préncipem. Unde forte melius yertiflet , extbiz qui dux ſit populo meo. 8 Qui regat bopulum meum | ders élurus eft, five reger ; futuri temporis ; emplaribus vetuſtis , nominati eo quod exhibuit Joannes Coletus, Id fignificat non fimpliciter regere , {ed pzfcere , ut aliquoties tranftulit , & regere quomodo paktor gregem, Quanquam Græca Yox non refpondet Hebraicæ,quæ hoc loco dominatum magis fignificat. Ceterum in Pfalmo, Quare fremuerunt gentes : Reges cos in Virga , momayeis , quod verterunt Septuaginta ; refpondet Hebraicæ, quæ elt Dy DA; 'de quononnihil annotavit & Hilarius = Tomei s id eſt, qui re: ſuffragantibus & Latinis ex Pfalmum hune enarrans. 9 Interrogate diligenter | dupiGds, id ett , exabte, quod abfolutam quandam fignificat diligentiam. Inde verbum &xp1$6%,, quo mox ufus eft: ixoSazy 742 adr, id eft , diligenter didicit ab illis. Id fignificat accurate exaétaque cura quippiam agere, ubi quis omnibus nervis incumbit. ec eft, interrogate ; fed exquirite, five examinare y ègerávære. Quin & illud parum commode reddidit , tempus fiele que apparuit eis , rev pores TS Qewopes dsépos ; que apparuilfet, five apparuerat. Nos, fee dilucidior effèt fermo, vertimus hunc in modum , quo tem| bare ſtella apparuiſſer. Nec additur apud Græcos eis, Caterum pronomen Interpres addidit, quo dilucidior effet narratio. 10 Invenerant puerum) Minutula funt & illa, quod Grace non wus d |
