Page 70 [70]
OCR
— XI BREVE NEGRE Ka} cvvayaCE s È STAT LE yO TONTAS Tèc OPLIEPEIS xal YP Lares TS AQS g ETUVOù dù emo Ria wy da: dia QUT, ev BAe THS Is SIA STA yo yeppamioi dia 5 ? \ II 5 an n «8 Tpo@yzx. Ka) od Bybacey yi Ida, Sda ax sn ei ev rois riyegzonim Isda: ex of yao tkeAeuoerou 7Y8xpdvev T8 Danouérs dstfos. Ka) melas atts eis BylActu, ele, Mopevbtwres , apt eLerdeare mep) 18 medis’ emav dÙ elpnre , dmayyeiAaTé oi s dms Ke yo ¿Ma mpasnuvicw ora. Oi dè dascavtes 78 Baci y AES 9 35 Filium fuam primogenitum | se xpwrorexey. Grecus articulus favere videtur Helvidianis, qui fic additur , quafi diftinguat hunc filium a cæteris , fed magis accipiendus interpretative, pro co quod eft qui eft primogenitus : ut intelligas eundem illum filium , de quo prius eft locutus, & quem è Spiritu dixit conceptum. Eadem de caufa addidit ass, id eft, fax». Alioqui quæ muNer pavit alienum filium ? ut interim Gleam de myſterio, quod fubeft in votabulo primogeniti. Cæterum quod ait , donec pepevit, Latinius erat, donec peperiffet. Ex his quoque verbis Helvidiani venantur erroris fui patrocinium, haud animadyertentes Hebræi fermonis proprietatem. Ad eundem modum legis de corvo emiflo Genefis cap. v111. qui egrediebatur , & non revertebatur donec ficcarentui aquie fuper terram : cum fignificet ayem nunquam fuiffe reyerfam. Quanquam hac de re fuperius item nonnihil attigimus. Porro quum extra controverfiam fit hic éyfrwcisy verecundiæ caufa pofitum pro coiit cum ea, coaétum ac frigidum eft quod quidam commenti funt , ante partum non cognovit quantæ dignitatis eflet, poft partum yilis miraculis cognovit illam effe toto mundo fuperiorem. TA Um ergo natus effet | Græci codices autem habent, non ( ergo. T$ dì ‘Iuré yemnttwros, id eft, Nato antem Jefa, atque ita legit Chryfoftomus, quanquam refragantibus antiquis exemplaribus Latinis, Neque magni refert ad fententiam. e 2 In Bethlehem Gude | Fudea \egendum arbitror, non Fude, fuffragantibus yeruftiffimis exemplaribus noftris. Siquidem Juda hominis nomen eft , Judæa regionis, ‘Ey Bate Ts "Iedalas. Czxterum ob{curi viculi nomen , quo magis agnofceretur , addito regionis yocabulo illuftrayit. Eft enim Bethlehem oppidulum fitum in tibu Juda, unde Judæa di&a eft , haud procul ab Hievofolymis. Solemus autem regionis nomen addere , etiam difcernendi gratia , velut Antiochiam Palæftinw , quod altera fit ejufdem nominis in AGa, id quod hic quoque locum habet. Siquidem.alteram effe Bethlehem in Galilæa, indicat liber Jofuc, quemadmodum auétor eft Hieronymus in fuis Commentariis; ac rurfus enarrans quintum Michææ caput. Scribit enim hunc in modum: Palchre autem dicitur in Bethlehem Juda, ad diftinétionem ejus Bethlehem, que in Galilea fita efi : ficat in codem Fefø volumine reperi. Confimiliter deprayatum eft quod paulo poft fequitur: Jn Bethlehem Fude pro Fudee. Hieronymus tamen arbitratur librariorum errore fatum, quod fcriptum fit Judee pio Fuda : cum in Michæa legatur Fda, fus hoc argumento , quod non fit altera Bethlehem aliarum gentium, fedin Judæa duæ fint, altera in tribu Juda,altera in Galilæa. Confentiunt quidem exemplaria, quæ viderim, tum Græcorum tum Latinorum cum opinione Hieronymi: licet argumentum illius refelli poterat , quod ille Judæam pro univerfa regione accipît, que duodecim tribus complectitur : cum Judea proprie dicenda fit pars Juda & Benjamin. dat, Judeam non ufurpari, nifi pro univerfa Judaorum regione, * is protinus ex ipfus Matthæi refelletur auétoritate , qui paulo poſt {cribit in hunc modum : Cum andiffer Archelaum regnare in Fudan , loco Herodis patris ſui , timuit illuc abire; fed craculo admonitus in fomnis , fecelfit in partes Galilee. Nam qui confifet, eum fugiffe e Judea , & Galilwam adifle, fi & Galilæa Judea pars eft. Etenim , fi Hieronymo creditur , gentium Galilæa erat in forte tribus Neptalim , altera in tribu Zabulon. Cæterum quod Origenes libro epi épx dv quarto fic dividit totam gentem ab Hieroboam filio Nabath fectam in duas partes, utdecem tribus , quibus ipfe imperabat, dicerentur Ifrac) , cæteræ vero duæ Benjamitica, & ea quæ ex regio genere David duxit originem fit Juda : quibus femper junéta fuit tribus Levitica , unde facerdotes legebantur : quicquid autem locorum hæc natio acceperat a Deo, communi yocabulo dici Judæam : ut in genere verum fir, certe non yidetur perpetuo verum. Sed hæc ad ſenſum Evangeliſtæ perpuſillum habent momenti. Proinde five Juda legamus, five Judæzæ, non eft quod aliquis digladietur , cum fenſus ſit idem : & conftet olim etiam Judææ feriptum fuiffe in ynlgas exemplaribus. Certe in vaticinio Prophetæ, quod mox aducetur, Juda legitur, non Judea, magno confenfu codicum, tum Græcorum, tum Latinorum, Ad hæc Hebræis peculiare et, hominis vocabulum pfurpare pro gente feu loco, Cxterum on? Da Bethlehem Hebræis fanat domum panis , a on? panis,& DI domus. “WM Judeeus confitens: quo nomine nunc indigni fant , qui Chriftum pertinaciffime pernegant. Bethlehem ab Hieronymo in Idcis Hebraicis , civitas dicitur David ,, qua cadem diéta eft Ephrata, Abeft ab Ælia fex M. P. ad plagam meridianam. Idem enarrans v. Michaw caput, paryum viculum appellat, fed ad reliquarum civitatum comparationem, Nam & Luce capite {fecundo mbais dicitur. Addam & illud : Si Hieronymus vidiffer Hebraicum Eyangelium , ut creditur a Matthæo fcriptum , non Opinaretur hic corupte legi Fudaa pro Fauda, fed ex illius auctoPitan CAB 12 primogenitum , & appellavit nomen ejus Jesum, 1 Quum autem natus effet Jeſus 2 in Bethleem civjtate Judææ , temporibus Herodis regis y ecce magi ab oriente acceflerunt Hierofolyma. Dicentes, ubi eft ille 3 qui natus rex Judaorum ? vidimus enim illius ftellam in oriente, + & acceffimus s ut adoremus eum. Auditis autem his Herodes rex, turbatus eft, & tota Hierofolymorum #7bs cum illo. Et convocatis omnibus 6 pontificibus & feribis populi , percontatus cft eos ubi Chriftus nafceretur. At illi dixerunt ci, in Bethleem Judææ : fic enim fcriptum eft per Prophetam. 7 Et tu Beth ritate plane pronunciaret. Porro quod magi nominantur : nemo maleficas artes , quas vulgo magicas dicimus, fomniet. Siquidem uos Graci fophos aut philofophos , Chaldæi #4g0s vocant, ur teue & divus Hieronymus in Danielem. Illud minutius , quod mapevyevero , id eft , accefferunt , vertit venerunt : Venerunt Hierojolymam , dicentes, Nomen urbis apud Græcos fere neutro genere pronunciatur ‘Iepersavue & Zóavuæ : populus iple Hiero{olymi dicuntur , mafculino genere, numero multitudinis, quemadmodum & Solymi. Semel duntaxat, quod equidem meminerim , Hierofolymam lego , idque apud Cornelium Tacitum libro Augulte hiftorie xx1. Solymos, inquit, carminibus Homeri celebratam gentem, conditam urbem Hierofolymam nomine fuo feciffe, plurimi auétores confentiunt. Verum haud fcio an hic appofitiye ufirparit Hierofolymam , quemadmodum Juvenalis in Satyris : Interpres legum Solymarum. Suetonius in Tito Vefpafiano: Cuma Hierofolymorum oppugnatione, &c. Quanquam autem hoc levius effe duco, quam ut ea gratia quifquam cum alio digladietur , tamen quoniam ita reperio fcriptum ab ipfis , ut opinor, Evan» geliftis, quomodo fæpius obvium eft apud probatos auctores, præfertim apud Tacitum eo, quem modo citayimus, libro, nos fequi maluimus. Nonnunquam placuit periphrafis , utpote mollior, ac dilucidior, ficuti mox: Et tora Hierofolymorum urbs. 3 Qui natus eſt | o rexbets , non yewséeis. Participium eta verbo ríx7@, pario, quaſi dicas partus eft. Nos vim articuli cupientes exprimere , vertimus: Ubi eft ille qui natus fuit, vel efl, rex Fudeorum è Et rurfum în ftella appofuit articulum , airs roy &sipa. Ut certam ftellam intelligas, & non quamlibet, fed eximiam. 4 Et vènimus } Venimus prima acuta pronunciandum eft, utpote præteriti temporis 7Adouev. Quod ego minutius effe ducerem quam ut admoneretur, nifi paffim audirem multos in hoc & am|bigere & errare. Proinde nos vertimus acceffinius. Ad hac: 5 Venimus adorare | Grecantce dixit magis quam Latine , venimus ut adoremus , fiye ad adorandum. Minutius & illud , quod éxsous patticipium preteriti temporis vertit #wdiens. Reétius erat, cum audiſſet, live ut nos vertimus , auditis antem his Herodes. Ad hae , quod bic in pronominis cafu variant Græca exemplaria, dum in nonnullis lesitur rperxw$ez add, in aliis mporkwÿoat aüréy , non elt quod‘quenquam moveat, quod yerbum mpecxustiy apud Grecos au&ores utrique cafui junétum reperiatur. Id exemplis quoque docerem, ni per fe clarum effet. Praterea quod omnis Hierofolyma poétice magis quam hiftorice , pro tota dixerit Hierofolyma : nec id citra yitium amphibologix , quafi plures fint Hicrofolymæ. Rurſum quod fecit in ¿z#7as , idem fecit in cueyeydr. Verum hac quoniam levicula fant , & ad fenfim non ita multum habent momenti, non eft animus paf fim admonere. 6 Principes facerdotum) &oxispeîs, id et, primarios facerdotes, quos alias fæpe vertit pontifices : & nos alicubi fequuti fümus, quod vereremur ne non ferrent aures Chriftianorum , fi dixiflem , portifices maximos, more Latinorum. Alioqui princeps facerdotum effe poffit, qui ipfe non fit facerdos. 7 Et tu DA Teftimonium hoc fumptum ef ex Michææ capite quinto. Divus Hieronymus ingenue fatetur , id quod refertur a Matthæo, neque cum editione Septuaginta , neque cum Hebraica veritate per omnia convenire : five quia -voluerit Evangelifta ftudiofe referre , ficut ab illis fuit refponfum , ut oftenderet Scribarum 6 Pharifeorum in Divina Scriptura neglisentiam = fiye juxta quorundam opinionem , quod ipfi Evangeliftæ teftimonia hujufinodi non e libris deprompferint , fed memorizx fidentes, ita ut fit, lapfi fint : quandoquidem deprehenditur aliquoties in fenfibus quoque nonnulla diverfitas , ut verba prudentes neglexerint, Atque bic fane, ne quis offendi poflit infirmior , aut etiam | | morofior, non gravabor ipſa Hieronymi yerba ſubſcribere ex hujus loci Commentariis: Quod, inquit, teflimonium nec Hebraico , nec Septuaginta Interpretibus convenire , me quoque tacente perfpicuam eft, &S) arbitror Matthaum volentem arguere Scribarum & Sacerdotum erga Divina Scripture leétionem negligentiam, fic etiam poſuiſſe, ut ab eis dictum eſt. Sunt autem qai afferunt, in omnibus pene teftimoniis , que de veteri Teftamento fumuntur , iftiufmodi ineffe errorem ,ut ant ordo mutetur, ant verba , ES ine rerdum fenfus quogue ipfe diverfus fit , vel Apoftolis, vel Evangeliftis, non ex libro carpentibus teftimonia, fed memoria credentibus , que nonnunquam fallitur. Hactenus Hieronymi verba recenfuimus. Apparet autem hoç loco yirum eruditiffimum magnis fuifle contritum anguftiis , unde vix explicare {efe potuerit. Nam prior illa ratio , quam fuo nomine refert » ut cum {an@iffimi viri pace dixerim , coaĉtior videtur & affeGation Primum enim id quod fequitur , Sic enim ſcribtum eft per Prophetam , non minus | commode poteſt ad Evangeliſtæ quam ad Phariſæovum perſonam referri, Deinde nufquam reperire licet , Phariſæos & Scribas in hoc notatos , quod Legem ignorarent, fed quod ambitione & aya~ I mu b 05
