Page 69 [69]
OCR
2 S ¡UG / vol A rein ee ; 1 Vere i AMES mo moge ENTE, Eupovsyn, 0 ESI Helepunvevoue yov, peb uiv d Oeds. Areyephels dè d 'Iwrpo dò 18 d5 € 2 5D TVS 5 EWolyoey ws Tposeratey avrà 6 "Ayleros Kupis’ xal 7 \ 2a e oo EN Toperace tiv yuvaine ovr, Ka) sx Eyivurzey KUTAY ARTE, CORE 2 5 ERS Z etene Tov yov aris Tov mpwroroKoy 4 na) tnoAece \ y pay È LEE e 5 To ovo durè TH IONN. TE dè Inok yewnbévrtos èy \ ~ 2 2 € e 4 DI A Bib rcey THs Isdæloas, ey rutpars “Hpuds rf Basinéus, F ar Ss PARE ¡ds wy dad dvar NE mapeyévovro tis ‘TeporoXupo. Aéyovres 5 78 ¿siv ó Ten bels Bacireds táv Isdæiwy ; eldox prata ae A 2 y MAY y Ag AUTE rdv cistpa èv th cvaroAR 5 xo) HAbomer mpocKy26 De Spirit faneto] èx Tlvedpcrds èss dyis, Id cl, e Spivitu fančto eff, five, ut nos vertimus, 4 Spiritu fantto profettum eff: ut auctorem indicet præpofitio. Jam diximus, quod recentiores aliquot Theologi ingens myfterium fubefle volunt in hifce prepofitionibus ex & de: cum apud Gracos cadem fit prepofitio, apud nos diverfa, tantum quia libuit Interpreti, qui frequenter affectat yarietatem, ubi nihi opus. 27 Pariet autem filium ] Annotayit Chryfoftomus , non effe ditum , pariet tibi filium, quemadmodum folet dici patribus: & tamen di&um eft , vocabis nomen ejus Jeſum : quod auétoritas imponendi nominis foleat effe penes maritum. Id tamerfì videtur a fufcepto negotio alienius, tamen admonere vifam eft, quod ad tuendam leđionis integritatem pertinere videretur. 28 Et vocabis nomen ejus Fefum ] Vel hic refelli poteft Judæorum noſtræ tempeſtatis væfania , qui volunt Chrifto diverfim fuiſſe nomen a nomine ducis Joſue, & Jofue facerdotis, Cal eft enim YY, five additis duabus litteris Van 8 He MW He breis fonare falutem. Et Angelus vocabuli rationem exponens, Ipfe enim , inquit, falvam facier populum fuum. Id quod anno | tavit & Hieronymus. Et divus Chryoftomus homilia prima teftatur in ipfo ftatim Evangelii frontifpicio , Liber generationis Feſu Chrifli filii David, ftudio ab Evangelifta additum Chriſti cogno: men, ut eo difcerneretur a duce Jofue. Rurfunz additum , fili David, quod ille Joſue de tribu Dayid non fuerit Porro fi nomen erat diyerfum , quorfùm attinent hæ notæ > nonien a nomine fecernentes ? Cæterum Latinius erat > 4 peccatis fuis, quam eorum. Verum Interpres , opinor , vitavit amphibologiam : fed dum yitat hoc incommodum, in aliud incidit incommodum. Nede yero periculum erat ne quis acciperet Jefum liberafle fuos Juæos a fuis ipfius peccatis. Medium erat a peccatis ipforum. 29 Per prophetam dicentem | Sermo Græcus bifariam accipi poteft. Altero modo fic, Ut impleretur, quod di&um erata Domino, qui locutus eft per Prophetam. Altero fic, Ut impleretur , quod diétum erat a Domino per os Prophete , cujus hac {unt verba. Hac amphibologia Gracis hinc nafcitur , quod utraque prapolitio vm & did, idet, a& per , eundem nominis cafum adfcifcunt. 7> paély umd 7H Kupis , dice tH [lpoPrre Aéyovras. Verum poſterior ſenſus mihi magis probatur , quod videam hanc fermonis figuram folennem efle Sacris Litteris , quoties aliena verba recitant. Id quod Latini faciunt per, inguit, & inguam. Jam yerbum impleretur, pro perficeretur, ut ignotum eft Latinis auribus, nifi cum fentimus addi quod deerat rei confummande , ita ex Hebrai fermonis proprietate religum eft. Quod genus permulta licebit in Apoftolorum litteris animadvertere. 30 Ecce virgo) "Ids + 7250805. Apud Prophetam Hebreum nomen eft, non mana bethula ; quod proprie yirginem fignifi cat, & intactam yiro, fed aby alma five alama, quod puellam five adolefcentulam fignificat. Hoc etatis eft nomen, illud integritatis. Cæterum Hieronymus negat ufquam inveniri in veteri Teſtamento yocabulum a/a ,' niſi de virgine. Certe Genefis capite xxry. Rebeccam adhuc virginem 4/34 vocat. Et DenteroB: C E nomii capite xxrs. Lex punit raptorem alma, id eft >, puella, baud dubium quin de virgine fentiens; quem locum adducit & Origenes adyerfus Celfim. ` Proinde Septuaginta vocem hanc interpretati funt 4 wepbéves, idelt, virgo, cateris licet omnibus puelJam interpretantibus. Quanquam apud Hebraos vox eft anceps , ut que tum puellam fignificet, tum abfconditam, quod D2 alam Hebiæis fonet abjcondiz. Unde quod in titulo noni Pfalmipofitum et MO , pro quo cateri Interpretes tranftulerunt, pro adolefcentia, Septuaginta trantulerunt , pro abfconditis: ut alma non folum yirginem fignificet , fed wor’ imiran virginem abfconditam , & a yirorum confpeétu feclufam. Qui mos & hodie fere manet Italis. Quin & Punica lingua , quam nonnulli volunt ab Hebræis oram, alma virgo dicitur, Nam quod adjecit HieroAymus , Latinis quoque quod fan&tum fit almum dici > Joco verius quam ferio locutus videtur. Neque enim {i in tot millibus vocum una aut altera cafù conyeniat , continuo videri debet linguarum commercio fuiſſe fatum. Neque tamen 4074 vocabulum competit in quamvis virginem , potelt enim & anus effe, fed in cam yirginem duntaxat, que puella fir,, & jam nubilis, ac nondum nupta, hoc eft, cognita viro. Verum fi cum contentiofis agatur, quantumvis conftet alma fignificare virginem, non tamen eyincemus ex his verbis virginem fuiſſe qua conceperit. Sic enim de infantula liceat loqui , hæc pariet liberos , at non protinus pariet infantula. Veram cum ceu novum fignum polliceatur Deus, quid noyi fuerat, fi qua prius crat virgo, poftea congrefla viro conciperet ac pareret, id quod eft omnium commune ? Poftremo nec illud arbiror negligendum, non di&um cfe fimpliciter maæpdévos, {ed à mapléres : ut non de quayis virgine poflit accipi, quod nihil eat monftri, fed certa quepiam : ut infignis virgo denotetur , que fit paritura. Proinde vertendum erat cGe virgo illa concipier. Ad quem modum nos locis aliquot articuli vini expreffimus. Et it apud Hebreos hoc loco præpofitum articuli vim habet, F quod in illa conceptum eft, 26 a Spiritu fanéto pros fectum eft. 27 Pariet autem filium, 28 & vocabis nomen ejus Jefum. Is enim falvum faciet populum fuum a peccatis fuis. Potro totum hoc faétum cft , ut perficerctur id quod diétum fuerat a Domino per 29 Prophetam ita loquentem. 30 Ecce Virgo 31 crit pregnans, & pariet filium, & 32 vocabunt nomen ejus Emmanuel : quod, fi quis interpretetur; {onat , nobifcum Deus, 33 Excitatus aus tem Jofcph a fomno, fecit ut injunxerat fibiAngelus Domini: 34 & adjunxit fibi uxorem fuam. Et non 31 In utero habebit | èy yaspt ker, pro eo quod eft, gravida , ſive prægnans erit Nam apud Efaiam cap. vrr. unde locus hic citatus et, mY habetur, quod divus Hieronymus concipiet yextit , cum tamen Hebraa vox hic videatur effe prefentis temporis. Caterum divus Hieronymus hunc enarrans locum legit. fe videtur yes præfentis temporis, non fģe futuri : quafi Propheta ceu rem futuram prædixerit, & ob id feriplerit accipiet , Evangelifta refpexerit ad id quod jam erat faum , eaque gratia feriplerit habet. Quod verbum tametfi præfentis fit temporis, tamen refpondet verbo præteriti temporis, Neque enim aliud pollet ; habet in utero quam concepit. Oftendit Hieronymus fimile quiddam fa&um a Paulo, qui cum adducat teftimonium Pfalmi fexage{imi feptimi z Adfcendens in altum , captivam duxit captivitatem , accipiet dona in hominibus > accipiet futuri temporis -verbum 5 verterit in dedit. Atqui haud ſcio an hic locum habeat illa Hievonymi excufatio , quod que Propheta prædixerat fitur: ə hic narrat facta , cum Mattheus ipſum Prophetam adducat fuis verbis loquentem : Uz impleretur , inquit , quod diflum fuerat a Domino per Prophetam ita loquentem. Poltremo fi Evangelifta narrat id quod geftum eft, non dicendum erat Habet in utero, fed habuit. Jam enim Maria defierat effè gravida. Hi nodi non video qui poflint explicari, nifi fuccurrat Hebræi fermonis proprietas , quem quifquis ignorat, multis in locis aut hereat, aut impingat neceffe eft, Hic quoque locus argumentum præbet, hanc editionem „qua vulgo utimur , tum nec in ufu fuiffe Hieronymo , nec ab illo caftigatam. Nam fi ufus fuiffet , legilfet & hic paber : fi caltigatfet, haberemus quod ille probat, ac fequitur. Verum , uc pace Hieronymi dicam, cur magis refpexit huc in babebie quam in pariet, ubi tempus futurum relinquitur ? Aut quid peractum eft Paulo, poftea quam mutavit accipiet in dedit , cum duxit prete? riti temporis verbum maneat? Nam fi Prophete:feribentis tempus refpicias, nondum Chriftus adfcenderat in altum, neque captivam duxerat captivitatem. Hæc attingere viſum eft ; quo præberem eruditis ac ftudiofis qualemcunque veftisandi occafionem. Sed interim in mentem venit, hunc quoque locum depravate legi in Commentariis hujus loci. Nam {ciolus aliquis, audiens fieri mentionem fituri, mutavit accepit in accipiet. Accipiet dona in hominibus , quam & juxta Septuaginta fit YAwCev , & juxta veritatem Hebraicam fimiliter verterit Hieronymus. Nec aliter citat hunc locum Epift. ad Ephefios capite quarto. Non animadvertit autem rationem futuri temporis , non efle in voce verbi » fedin te. Nam qui accepit elargienda nondum elargitus eft, ut qux concepit , nondum ` peperit. Similis error quendam impulit ; ut hoc loco mibi gravem moveret tragoediami Non grayabor autem & hoc indicare le&ori pio, locum hunc in Commentariis Hieřonymi, in omnibus que viderim exemplaribus, haberi deprayatum , etiam in hac, quantum licuît , claboratiflîma editione Bafilienfi. Leétio reftituetur ad hunc modum : Sed Propheta quia futura pradicit:, fignificat quid futurum fit» C feribit accipiet. Evangeliſta, quia non de futuro , ſed de preterito narrat hifloriam ; mutavit accipiet, EF pofuit habet. Qui enim habet , nequaquam accepturus eff, Certe ex hac clauſula , Qui enim habet; nequaquam accepturus efl , palam eft Hieronymum legifle habet; hon abebit. Idem mendum effe videtur in Commientarii} quibus enarrat feptimum caput Efaie, 32 Et vocabitur nomen ejus | xartrsow „Side, vocabunt , non vocabitur. Atque ita fcriptum comperitur in antiquiffimis fimul & emendatiflimis Latinorum exemplaribus. Quin & Hicronymus Commentatiorum in Efaiam libro tertio & illud adnotavit, Evangeliftam nonnihil immutafle de verbis hüjus prophe= tie : quippe qui pro Mp), quod Hebræis fonat EF vocabis in mafculino, five vocabit in fæminino > Ut referawr ad ipfam que peperit virginem, vocabune mutarit. Nam vocabunt legit & Origenes, teftimonio hoc utens adverfüs Celfum. “Et Chryfoftomus clariffime teltatur vocabuns elle legendum, homilia quiota: Sez vocabunt , inguit , ponens multiradinis numero Masthaus tefpexie populi perfonam , cujus illa vox eft , nobiftum Deus , nimivinn ſibi gratulantis de:tali parsa. Qua de re nonnihil etiam meminit Theophylaétus Bulgarienfis Epifcopus , Græcus Interpres etiamfi recentior, haud ad{pernandus tamen, Emanuel autem Hebrwis fo: nat Yobifcum Deus, Nam IDP nobiſcum 52S Dens, IBY nos difcum Deus. Cxteram, quod eft interpretatum, quoniam inufitatior eft fermo , nec amphibologia carens , nos periphrafi ma. luimus reddere, Quod fi quis interpretetur , fonat nobifeuns Deus. 33 Exſurgens autem Joſeph | dteyepbets, id elt, experrestus , five expergefattas , aut excitatus. Quanquam hujus yerbi uù ad tria folet accommodari, ad eum qui ſursît , qui reyiyiſcit, 6 qui expergiftitur. fi cr È 34 Er accepit conjugem | Hoc eft, adjunxit fibi. Pugnat enim maparnubdrey cum co quod elt droateni, id elt , reicere. Sic enim ufus eft & divus Paulus feribens ad Rotnanos : 73) di godes Eyre wiser mporrowedyers, id elt , eun qui infirmus ofl file ne rejicite , fed adniittite, & adjungite vobis. 35 Filiam 21 25
