telona Apoftolus? An non Ambrofius ex Gentili judice, A
fan&tiffimus Epifcopus ? An non Auguftinus ex inflato
Rbhetore, Dottor Ecclefia? AnnonFrancifcus, ex avaro
negotiatore, paupertatis profeffor ? cumque his nnumera¬
bilesalii,an nonfeliciflime tranfplantari funt in Chriftum È
| Secus decurfus aquarum. | Tranlplantatum, inquam, non
inambitionis & atrogantie {eopulis, nonin fluidis ac fine
fine fitientibus arenis avaritiz, noninhibidiniscceno, non
indefidiæ paludibus, fed juxta aquas, atque eas quidem non
pigras, fed decurrentes ac vivas, quæ in convallibus, ac
locishumilioribus manere folitæ,omnia læta quadam uber¬
tate reddunt luxuriantia. Nihil gignit hac humus, quod |
nonarcano quodam alatur, ac vegeteturfucco. Czeterum |
arboribus pomiferis plurimo opus eft humore. Unde
Grammaticis quoque vitum eft, pomaa potu diéta, quod ma¬
gnam vim humoris combibant. Atque hunc quidem hu¬
morem attraétum undique radix per occultiflinios meatus
in univerfam transfundit arborem , donec erumpant fron¬
des, deinde fiuétuum fpes flores, poftremo fœtus illi gra¬
tiffimi, pariter ac faluberrimi. Quod vides truncum foli¬
dum, & nullisetiam ventorum turbinibus expugnabilem S
Quod ramos late porreétos, quod amabili frondium vran
comantemarborem, quod fragrantiflimis piéturatam flori- |
|
bus, quod fuaviflimo proventu fructuum onuftam , tantam |
\ritambitiofus, fibi quarit libidinofus, fibi malusomnisfru¬
|Gtum adfert, fi quid tamen adfert. Huic arbori gignere , da¬
| reeft. Nequeveroquemlibet dabitfructum. Sunt enim &
arbores male, quarum fructus guitatus mortem adfert ;
cujufmodi forborum genera quaedam. Sunt rurfus qui per
\inanem gloriam aliena fibi vindicant. Verum hæc arbor
ſuum dabit frutlum, idett, verum ac genuinum, qui fuc¬
cum illum radicis altorem odore, faporequereferat. Sicar¬
nalis eftarbor,carnalesadducit fructus: fin {piritualis , fpiri¬
tuales foetus edit. Vis audire diverfarumarborum diverfos
item fruétus? Fruéus, inguit, ſpiritus ſunt , gaudium , Pax»
patientiabenignitas, bonitas, longanimitassmanfuetudo, fides,
modeftia , continentia, caftitas. Nunc contra male arboris
fructusaccipe? Mdanifefta autem ſunt opera carnis, que funt,
fornicatio, immunditia, impudicitia, luxuria, idolorumcultus,
veneficia,imimicitia,contentionessamulationessireyixadifenfio¬
nesyfettay invidia, bomicidia,ebrietates,comefationes, & his fi¬
milia. Audis nimium foecundam arborem, fed fructu mor¬
\tifero. Defructucognofcitur arbor, bona fit, an mala. Ut
radix eft mentis , ita {unt fructus operum. Siperverfis opi¬
jnionibus, fimaliscupiditatibus fucrit corrupta mens, hu¬
|Juímodi loquitur, hujufmodi facit, cujufmodi modo com¬
(memoravit Paulus. Cor tuum radix eft arboris hujus. E
[corde prodeunt cogitationes malæ, furta, homicidia, blaf¬
miniftrat. Nihileft hominis mente occultius : & tamenex/|
hoc ceu fonte, fcatent omnes illæ dotes, quas in piisvide¬
mus hominibus. Verum ca radix diu plurimo Divinæ gra¬
ti fuccoirrigetur oportet. Proinde qui litteras profitentur |
Hebraicas negant effe decurfus, fed °22 paige, quod pelagus
interpretantur , quæ vox propemodum valeat , quafi dicas |
gurgitem, & immenfam aquarum profunditatem. Nam no¬
{træ quidem arbores non raro fitut immodica humoris co- |
pia fuffocentur. At rationalis arbor, quam hic defcribit |
Propheta, quo copiofinsexpleturac proluitur a coelefti il-|
lo fiuvio , qui lætificat civitatem Dei , hoc lætior ac magis |
frugifcra redditur. In Chriftum totus hic Auviusinundavit, |
ideoque & floruit felicifime , & copiofifimum attulit fru¬
dum. Largiter hinc hauferat Paulus Apoftolus, & idcir-|
co plus fruftus produxit unus, quamaliguot Apoſtoli cæ¬
teri. Sunt menfuræ donorum Spiritus. Eft & modus fru¬
&uum. Omneshinc hauriantoportet, qui cupiant vivæ ar¬
bores effe in Chrifto, qui virentes, qui floride , qui frugi¬
feræ. Nonex Platonicis, aut Ariftotelicis litteris} non e
Rhetorum aut Poetarum libris hauritur hic fuccus. Ex il¬
lo fonte trahatur oportet, quem vidit Joannes fcatentem
de throno Dei & Agni. Jam video quofdam effe,qui lignum |
interpretentur crucem Chrifti, flumen baptifmum, quod}
perfacrofan&am illius mortem, E myftici lavacri munus
vivatac vegetetur,, torque coeleftibus dotibus floreat Ec¬
clelia. Quapropter & eleganterincrucislaudem myfticam,
hymnum canit chorus Ecclefiafticus : Crux fidelis inter!
omaes arbor nna nobilis: Nulla taiem [ylva profert, fronde, |
fore, germine. Tot in univerfoterrarum orbe Chriftianas
Eccichas, tot Martyrum agmina, tot Monachorum exa¬
mina, tet Virginum choros , tot Confefforum turmas,
tot Sacramenta, tot Charifmata nobis hac arbor peperit.
Verum fi Chriftum in cruce mortuum arborem accipis,
& aquas decurrentes, baptifmum: nimirum, non aque
foecunditatem largiuntur arbori, fed arbor aquis. [ Quod
frattum fuum dabit in tempore ſuo. ] Neque enim fieri
poterat, ut infrugifera foret arbor , ab co plantata agri¬
cola, fic pofita , fic irrigata. Vera pietas numquam eft otio¬
fa. Erumpitaliquando, & bonum fuum aliis quogue com¬
municat , vel dum fanéta predicatione Chriftum inferit
animis fidelium &cinfidelium, vel dum bono odore vita il¬
Jeétat ad ftudium pietatis. Hunc fruétum parturiebat Pau¬
lus{cribensad Romanos : Ut aliquem frudtum habeam € in
vobis, quemadmodum incateris gentibus, Ex de vite exem¬
plo meminit idem : Bosus, inquiens, odor fumus Deo in
omni loco. unc fructum eluriebat Jefus, cum ait Apofto¬
lis : Ego alivm cibum habeo manducare , quem vos nefeitis.
Huncardebat amatrix illamyftica, inepithalamio cumin¬
quit: Adfcendam in palmam, & apprebendam fruflus cus.
Dat igitur hac arborfruétum, non folum gignit. Siqui¬
dem vera caritas totam fefe effunditin ufusalienos , aliorum
ipfervitcommodisnonfuis. Avarusfibi frudtificat , fibi pa¬
‘lens eft, contagiofum eft, venenumeft. Difficillimum eft
{cum malishaberecommercium , ut non fias deterior. Con¬
| tra piorum inceffus, vultus, oratio, facta fructum habent fa¬
jlutarem, ut quifquis cum hisegeritconfuetudinem, me¬
\lior indies evadat, nifi plane fit deploratus. Dabitergo fru¬
étum, fed hoc habetcum malis arboribus commune. At
fuum dabit, hoceft, peculiarem, & dabit in tempore ſuo,
\nonquodfibi quifque praferipfit, fed quod Deo vifum fue¬
prit. Quidam maturius, quidam ferius dederunt fruétum
|fuum. Sunt quorum religio jam in ipfis infantiæ crepundiis
eluxit. Sunt quorum pietatem non nifi mors illuftravit.
Quorum de numero eft PaulusilleEremita, Prius eftarde¬
eſſe, deinde germinare. ‘Tu modo curautirrigua, ut plu¬
timo fucco vegeta fitarbor tua. Noli defruétu follicitus ef
fe. Ipfeerumpet fuo tempore, cum Deovidebitur. Idem
fructum eliciet {uo calore, qui radicem aluit fuo fucco. At¬
que haétenus quee dicta funt, tametfi belle quadrant, &
|inomnes pios, quiad Chriftiexemplum abftinentab omni¬
| bus inquinamentis hujus mundi, qui toto pećtore meditan¬
|tur in lege Domini, ut cognofcant illius voluntatem , ut
| faciant, non ea que dictat animi cupiditas, fed que jubet
| divina lex: ac deinde fecretis divine gratia muneribus irri¬
| gati, virent innocentia, germinant affectu caritatis , florent
exfpeétationebonorumoperum , fruétum adferunt in glo¬
jam Dei, inproximorum falutem , ipfi jam quoque devi¬
[operum fructibus perfruuntur, bon confcientiæ gaudio
| jugiter felices: tamen aptius in Ecclefiatticum Doétorem,
{hoc eft, Epifcopum, competere, mihi videntur. Nam
|Juzta Paulum, præcipuum ac peculiare munus Epifcopo¬
\rumeft, docere plebem Chriftianam, nec docere Plato¬
nem, aut Ariftotelem, aut Scholafticas queeftionum argu¬
tias, fed Chrifti doétrinam, fimplicifimi fimpliciffimam.
Quo magis admirandum eft, nonnullos hujus tempeftatis
Epifcopos , hanc pulcerrimam omnium fun&ionem in
quofdam rejicere, quos ipfi quoque defpeétui ac ludibrio
habent, &contumeliæ caula fratres appellant. Nec hoc
|contenti, quod huic erat proximum, Sacramentorum ad¬
| miniftrationem conductitiis quibufdam , ac pene dixerim
faĉtitiis Epifcopis delegant, caufarum cognitionem, & pe¬
cuniarum rationes, rem omnium fordidiflimam, & velin¬
fimiscommittendam , fibi fervant, perinde quafi nihil aliud
fit magno Epifcopo dignum. Videamusigitur, quibus co¬
loribus Chrifti Doctorem depingat hic Propheta: Beatus,
inquit , ille meus & perfectus, quem erudiendo populo de¬
ftinavit Deus, primum nullis pettiferis opinionibus fit in¬
fetus, oportet. Nam id eft non abire inconcilio impio¬
rum. Quibene docebit, qui male fenferit? Dcinde, pro~¬
culeffe oportet ab omni vitiorum contagio, & ufqueadeo
vacareculpa, ut ab omni fpecie quoque mali fitalienus,
hoceft, adeointegrumefle, ut & famam pudeat in hunc
quid¬