quoque fit praeftaturus quee pollicitus eft de fupremo judi¬
clo, de pramiis piorum, de poenis impiorum, Ac juxta
communem quidem fenfum fortale humilius videri poflit
Chriftum arbori comparari, cum vulgo ftupidos homines,
ac vix homines, truncos & caudices appellemus. Verum
in myfticis litteris magna hujus Symboli dignitas. In Pa¬
radilo collocatur omne lignum fpecie pulcrum , & ufui ac¬
commodum: Stat in medio Paradifi lignum vitæ, arbor
ſcientiæ boni & mali. Hujus radix irrigatur felici illo flu¬
mine , quod in quatuor amnes diféctum irrigat faciem
univerf&e terre. Multa funt arbores adfpeéta jucunde ,|
foetufalutares&utiles, fedunaeftvita, fita non poft de¬
curfusaquarum veluticæteræ, fed fecus decurfus, hoc eft ,
juxta fontem , & caput omnium fluminum ceeleftis fapien¬
tiæ. Et quodnam hoc lignum Paradifi ? Salomon inter¬
pretatur æternam fapicntiam , quae eft ipfe Chriftus : Z¬
gnum, inquit, ef vite omnibus amplettentibus eam. Ab hac
arbore virorem ac fruétum habent ceerera quoque omnes.
Vidit hanc anborem myfteriorum confeius Joannesin Apo¬
calypfi. Ex oftendit,inquicns, mihi fumen ague viva ſplea¬
didum , tamquam cryftallum, egrediens dethrono Dei» Agni,
er inmedio platee ejus, ex utraque parte fluminis Fire
Dita, que fecit fructus duodecies 5 fingulis menfibus redd 15)
frudum ſium, & folia arboris illius funt ad fanitarem Gen-|
tium. Juxtalitteram, qui poteft una arbor in utraque par-|
te fluminisftare , nifi forte tanta, ut radice utramque mar-)
ginem compleCtatur? Verum arbor una unum fignificat|
Chriftum. Unicuseft flius, unica eft fapientia: Multi-|
plex eft hujus mundi fapientia , divina fimpliciffima eft.
Arbor autem vocatus eft Chriftus juxta myfterium affüm |
pti corporis humani, cui plantari, fuit ex virgine nafci: irri¬
gari, impleridivina graua: fruétum ferre, gloria relurre¬
étionis adimmortalitatis {pem colligere fideliam multitu-|
dinem. Quin & alias divina fapientia comparatur arbori,
nune cedro in Libano, nune terebintho porrigenti ramos |
fuos, nunc palma cxaltate in Cades. E terra nafcitur
omnisarbos, € minimo femine ad maximam molem affur¬
git, amat inmiguum , & quod accepit in radice , reddit in
fruétu: multam ex fe prabet commoditatem mortalibus:
trunco licetinniti: adfpectus ameenitas pafcit oculos: fion-|
des & rami late pañli tempeïant æftum, & umbram min
flrant feflis: fractus alit & faginat. Horum fingula pul- |
cre quadrant in Chriſtum. Quin & in Euangelio ipfe fe
vitem vocat, & patrem agricolam , difcipulos palmites. |
Rurfum, ubi Judai calumniarentur,eum in nomine Beel-|
zebub ejicere Damonia ; femet ipfum arborem vocat: |
Aut facite, inquiens, arborem bonam,& fructus ejusbonos ¢|
ant facite arborem malam, & fruttus cjus malos. De fructu |
enimarbor cognofcitur. Fatebantur optimum effe fractum
ejicere Demonia, & tamen illud Beelzebub tribuebant,|
cujus fruétus peffimi fmt oportet, cum ipſe fit peftimus. |
Iterum crucem bajulans, innocentiam fuam fub arboris ty¬
po demonttrat : Si in viridi, inquit, gro hoc facinnt, in
arido quid fiet? Lignum aridum quoniam jam vitiis com-|
putruit, a divina gratia fucco deftitutum , nec umbra |
gratum, nec ad{pectu jucundum, nec fructu commodum |
eft, incendio deftinatur. At Chriftus lignum fuit non fyl-}
veftre,necquovis loco temere natum, ſed plantatum aPa¬
tre, a quo juxta vocem Buangelicam,, quidquid plantarum
non fuerit,eradicabitur, & in ignem mittetur, & planta¬
tumin Paradifo juxta fontem, unde derivantur omnia do- |
nacceleftia. Nec otiofediétum eft: dedit fruétum,cum|
alias arbores legamus fructum facere > non dare. Noz poteſt)
arbor bona fructus malos facere. Item Eſaias - Exſpeétavi ut |
faceret uvas, & fecit labruſcas. Hæcaurem dedit, Non fo¬
lum produxit. Aliis {fui foetus decidunt, Aliis a
tur, aut decerpuntur. In Chrifto {pontaneum & difpen¬
fationis fuit, non cafus neque neceflitatis, quidquid actum
eft. Rationalis arbor eft , dedit quibus voluit, quomodoj
voluit, & in tempore fuo, id eft, in tempore quod ipfe fibi)
preferipferat. In tempore fuo docuit regnum coelorum.
Suo temporc, & fua fponte teneri, judicari » occidi voluit.
Suoarbitraturefurrexit, defcendit ad inferos, adfcendit
in cœlum, mifitSpiritum Sanétum, inquocoaluerunt per}
univerfum terrarum orbem tot fidelium Ecclefiæ. Verum |
excutiendum eft, quo pacto quadretillud in perſonam
Chrifti, quod dicitur, mẹditatus in lege Domini dic ac no¬
À |éte: deinde veluti premium honeftorum laborum acce¬
pile, juxta fimilitudinem arborisfrugiferæ. Nififorte fic
accipimus Chriftum meditatum in lege Domini, quemad¬
modumlegimus cumdem apud Lucam profecife atate, gra
ta & fapientia , coram Deo, € coram bominibus. Et fime¬
ditaturin lege, qui diligenter obfervat legem, nemini po¬
tius tribuendum eft hoc laudis, quam Chrifto, qui folus
hominum nufquam deflexita lege Domini. Ergo cumta¬
(lisfit arbor,nonfolum fru@usnon gignitacerbos, autno=
|xios, fed ipfequi genuit, porrexit omnibus fructus fuos fa¬
eee equibus adeo nihil periit, ut nec folium ullum
defluat ideft, ne verbum quidem irritum fuerit , aut futu¬
rum fit > quod ab illo fit profeétum. Horum foliorum fem¬
iper virentium umbra fpem noftram alit, his animum jam
æftu feculi laborantem refocillamus ə Certi futurum, ut
omnia cætera quoque quæ fecerit , feliciter eveniant iis
qui in illo permanterint, Ilud adjiciendum juxta fenfum
allegoricum. Decurfusaquarum non abfurde pofle intelli¬
gifacrum illumamnem, quo renafcimur in Chrifto : per
hunc enim in illum transferimur > ut fimus &ipfi lignum
frugiferum, perpetuoque virens.
Nuncad tropologiam redeamus. Poterat craffis aliqui¬
bus in mentem venire, qui fibi omnibus hujus vitæ volu¬
ptatibusinterdixerit, qui honoresad{pernatus fit, qui re¬
nunciarit ommibus affectibus, quinaturam ipfam Religio¬
pevicerit, qui cum paucis fentiens, uni Divine legis me¬
ditationi dediderit fele, eum & infuavem quamdam agere
C vitam, & veluti fupervacaneum hominisidolum 5 potius
quam hominem, nec fibi, nealiiseffeufii. Sic enim audi¬
mus& hodie loquentes quofdam in cos, qui Chriftianam
vitam meditantur: Somnium hominis, quid agit? quid fa¬
pit? quid poteft? cui prodeft. Sed audi felicitatem hujus
contempti, audi premium , quod mundus fuis non poteft
Jargini. Cum cæteri qui terrenis , fluxifque rebus addixe¬
runt animum, & in vitiis fuis computrefcunt, & miferis il¬
lis fuis curis exrabeſcunt, Jamque non folum inutiles, fed
etiam peſtilentes, æterno paranturincendio: interim bea=
a hic meus, velutarbor juxta profluentem in irriguo po¬
fita loco, læto quodam bene fibiconfciæ mentis fameeque
ilhbateevirore , perpetuo Aorebit > ac felicibus gratiæ cœ¬
leftis incrementis indies in majus ac meliusaugefcet, do¬
nec occurreritinvirum perfeétum, in menfuram plenitu¬
jdinis Chrifti. Neque vero crediderim temere diétum li¬
gnum , potius quam arborem, ut intelligas hic laudari, non
|temporarias inftabilium animorum herbas, quæ fimul at¬
(que tentationum ingruerit 1igor, confeflim emoriuntur ,
\non'arundinem vento agitatam, non fruticem quovis fle¬
xilem , & humi repentem , fed folidum ac firmum pia vite
|propofitum, quod tam alte aétis nitatur radicibus, ut ne
jmortis quidem pavor hominem poflit amentis ereétze fta¬
itudimovere. Qua de caufa & in Hebraicis manfionibus
| palmeta Martyribustribuuntur, quod hac arbor & perpe¬
tuo vireat, & omnium fola impofito onere, furfum nita¬
p |tu & fruétum ferat longe fuavifimum. Lignum autem,
“lut distum eft, non quodlibet neque fortuito natum, fed
|plantatann. Etunde plantatum? nifia Patreagricola, qui,
[nili traxerit nemini licet ad Chriftum pervenire. Ab co n
inguam, plantatum, qui Chriftum ipfum plantaverat, in
quo nos juxta Paulum fumus complantati. Quamquam ut
indicavit divus Hieronymus pro 4 fathul, quod Septua~
ginta yerterunt wedurevuévey , hocelt, plantatum, Aquila
vertit tran[plantatum. Quod ipfum belle quadrat > velin
Chriftum a ceelointerram demiffum, vel in nosinnovita=
tem vita per Chriftum perductos. Tranfplantatum a Gen¬
tilitare ad fidem, a Judaifmo ad Euangelium, alittera ad
F fpiritum » afervitute legisad libertatem gratiz, a mundo
adregnum ccelorum, avitiis ad innocentiam „ab Ægypto
| in terram laéte & melle manantem, a tumultu ad pacem,
‘afeculi negotiisad ftudium pictatis tradu&um. Quod ma¬
le plantatum eratin Adam, feliciter tranfplantatum eftin
Chrifto: quod erat intrugiferum natura, cœpit efe frugi¬
ferum per gratiam. Redduntur enim meliores arbores in
ae tranflate folum, cultuguedifcunt mitefcere > &fyl¬
veftreexuunt ingenium. An non Paulus lignum fuit feli¬
citer tranfplantatum, eperfecutore factus Apoftolus? An
Inon lignum bene tranfplantatum Cyprianus, ex Mago
DE An non Matthæus lignum tranfplantatum, ex
Tom. V,