119
cis aut Platonicis enthymematis, fed fimilibus expli¬
cat, corpus humo conditum femini comparans: fege¬
temaut arborem enatam, typum adducenscorporis glo¬
rificati. Jam fupervacuum fit referre, quoties ab ath¬
letis ac militibus ducit fimilitudinem, a ftadiis , apu¬
gilibus, abello. Ejufdem Epiftolæcapitenono, quot
fimilibus eamdem inculcat fententiam, pro officioim¬
penfo deberi gratiam? Quis militat [iis ftipendits um¬
quam quis plantat vineam-, © de fruihibusejus non edit?
quis pafcit gregem y © de lathe gregis non vefcitur Item
non alligabisos bovi trituranti. Acrurfumi Si vos vobis
fpiritualia (eminavimus, magnumeft, fi nos carnalia ve¬
qua qui in fa¬
crariooperantur, de facrario cibums habent® Ex, qui alta¬
ri adfifftunt , immolatorum participes ſunt. Verum hæc
fortaffe prolixius perfequimur , quam methodi ratio
ferat. Proinde ut curfum inftitutum abfolvamus : Chri¬
ftus aliquoties fallit fuos ad rempusallegoriarum &ni¬
gmatibus, quopoftaltiusinhareat , quod volebat in¬
telligi: veluti cum Matth. capite decimo fexto, mo¬
net cavendum a fermento Pharifæorum : illis de pani¬
hypocrifi loqueretur.
Rurfum, cum apud Lucam, divenditatunica, ju¬
bet emi gladium: cumque refpondentibus duosadefle
gladios , ait, fufficit : per occafionem animum addit Pe¬
tro, ut gladio rem aggrederetur , cum hoc ageret
Chriſtus, ut hunc afeGum, vi tuendi fefe adverfus
perfecutiones , penitus ac radicitusexanimis fuorum
evelleret.
Item cum apud Joannem, admirantibus ingentem
templi ftru&uram, ait: Selvitetemplum hoc, &> in tri¬
duo excitabo illud : nec Apoftoli fenferuntillum de cor¬
pore fuo loqui, occidendo, & intriduum revicturo.
Adhac cum ait apudeumdem : Modicum © non vi¬
debitis, © iterum modicum videbitisme: velutiper
enigma fignificavit, fe breyimoriturum, fed mox a
refurreétione femet illis exhibiturum uſque ad diem
adfcenfionis : fic haud{cio, quoconfilio vifum eft æ¬
terna fapientie adumbratis fimulacris, &infinuare fe
piis mentibus, & profanis, ut itadicam, imponere.
Quot feculis exfpećtant Hebræi fuum illum toties pro¬
miffum Meffiam ? quid autem exfpećtabat vulgus ?
Eximium quémpiam Regem, qui late proferret ditio¬
opibus bearet genus fuum, qui Gentes a Mofaicalege
alienas, igni ferroque popularetur. Sed, 6 vanamac
delufamiftorum exfpeétationem ! Venit Chriftus, hu¬
militatis ac paupertatis exemplum : venit tyrannidis
mundanæ contemnendæ magiſter : venit adhortator
ac dux ad tollendam crucem. Proinde delufi craflz
mentis imaginatione , quanto ftudio exfpećtaverant
venturum, tanto odio venientem averfati funt. Apud
Matthaum vero ; quot parabolis regnum coelorum
nobis adumbrat ? feminantis varie, rurfumfeminan¬
tisbonum femen, granifinapis: fermentiexigui, in
ingentem farinæ maflam abditi: thefauri inagro de¬
fofli, infignis margarite. Ad bunc ordinem referri
poterat, quod Paulus Chriftum femper imitans, omnia
trahita communi ſenſuad fenfum penitiorem , quifem¬
per eft veriffimus, atque ctiamfaluberrimus, ac latif¬
fime patens. Juxta vulgarem opinionem Judæuseft,
qui præputii pelliculam habet amputatam. Juxta
Pauli interpretationem Judæus eft, qui mentem ha¬
bet a terrenis cupiditatibus repurgatam : contra
preeputiatus eft , quifquis crafhs affeétibus duci¬
tur. Juxta popularem fententiam Abrahæ filii funt,
guibus ab Abraham genus ducitur; juxta Chriftum
ac Paulum filii Abrahæ funt , qui pietatem ac fidem
lita, nifiqui vitæ innocentia Deo cognatus eft. Jufti¬
tia vulgodicitur, ubiquis legum præfcripta fervavit :
apud Deum juftitia non eft, nifi legis obfervationem
animi puritasfinceritafquecommendetilli, qui peni¬
tus intuetur intimos pectoris receflus. Sacrificium ob¬
tuliffedicitur , qui victimam mactayit , autut hodie
fit,quiconfecravit euchariftiam: Deoverefacrificat,
quifquis iram, quifquis libidinem quifquis ambitio¬
nem, aliafque confimiles pecuinas cupiditates maétat
ac premit. T'emplum Deo facrum dicitur adificium, *
Pontificum verbis & un&ione dicatum, intus tem¬
plum vere facrum eft, animus Dei fimulacrum refe¬
rens, nec ullum turpitudinis idolum admittens. Ido¬
lolatria yulgo dicitur, quoties thus incenditur figno
cuipiam profano: vera idololatria cft quoties ob fædam
voluptatem ,ob turpe lucrum, ob vindiétæ cupidita¬
tem, ob tyrannidem contemnitur Chriftus. Apottatee
dicuntur, qui transfugerunt ad Turcarum partes: veri
Apoftatæ funt, quorum tota vita pugnat cum Chrifto,
acmundo ſervit, & a baptifmi profeffione difcrepat.
* [Bla{phemia vulgo dicitur ubiquisimpia verbaevomit
in Deum: fed Paulus ex Prophetee fententia blafphe¬
miamappellat, quotiesobimpiam yitam corum, qui
Dei cultum profitentur , dehoneftatur nomen Dei.
Cur enim yereamur dicere, Deum infamari malis
Chriftianorum moribus , cum in Euangelio dicatur
Pater glorificari bonis operibus difcipulorum’ Ad hanc
rationem dici poffit, juxta popularem exiftimationem
Monachos appellari, qui certo genere cultus ac vi¬
|&us, certifque cerimoniis effe fe profiteantur, cum
Deo Monachus non fit, nifi cujus animus mundanis
cupiditatibus plane fit mortuus. Verum & hoc paucis
exemplis indicaffe fatis arbitror, quando fuus cuique
animus abunde multum exemplorum fuppeditabit.
His finitima cognataque funt proverbia 5 quod genus
eft: Cecinimus vobis tibiis, © non faltaftis : cecinimous
lugubria, & non ploraftis: quo fignificatum eft, Pha¬
rifæos nec Joannis aufteritate, nec Chrifti civilitate
provocatosad peenitentiam. n E
Suntautem tropi, qui non pertinent ad Grammati¬
cosaut Rhetores, fed pertinent ad idioma fermonis:
quod fi ignoretur , frequenter aut fallit, aut moratur
leGtorem. Ac Græca quidem lingua complures habet
cum Latina communes, quofdam habet fibi peculia¬
res. Cæterum Hebræa plurimas habet loquendi for¬
mas, abutraque diflonantes. ‘Commune eft nobis cum
D|Grxcis, quod dicimus benefacere eum 4 qui bene me¬
retur de quopiam; at non item commune 5 quod ill
dicunt, ivzaSæ , id eft, bene pati, pro eo quod eft be¬
neficioafici. Commune eft cum illis, quod pro zy
xdg dicimus, habeo gratiam, Non eft commune quod
illi proeodem dicunt cida yao, idelt, novi gratiam i
autueuviroues dev, id eſt, meminero gratia, proco
quod Latine diceretur, referam gratiam. Emendate
dicitur Greecis, taabey evis Ayyéassy qui infciens ac¬
cepit Angelos hofpitio: atnon item Latine, latuit y ac¬
sipiens Angelos. Jam Apottoli, tametli Greece fcrip{e¬
runt, tamennon parum referunt ex proprietate fermo¬
nis Hebraici. Porro Septuaginta, qui Veteris Inftru¬
runt ex Hebraici fermonis proprietatibus , quæ fere
funt ab Hieronymo mutata, qui veterem fuftulit trans¬
lationem, quamin opere, De Locutionibus, adducit
Auguftinus (f quis velit illius guftum capere) adeo
ut qui fit ejus {ermonisrudis, etiamfi probe Græce cal¬
leat, non affequatur aliquoties fententiam loquentis,
Cujus generis ſunt, utunum aut alterum exemplum
docendi gratia producam : jurat 12 cwlo, pro eo quod
crat, jurat per cœlum: & , credit in co, pro eo quod
erat, fiduciam habetin illo: &, confitetur ineo, confi¬
tetur, five agnofcit illum: 1 hoc cognofcent , in gladio
\percuſſit , per hoc cognoſcent, gladio percuílit : ero illi
[iz patrem , critmihi in filium, ero illi pater, erit mihi
filius: duos duos 5 pro binos: magis fortior eff nobis y
fortior eft nobis : wulier fi fuerit viro alienigena , pro
eo quod erat, finuplerit yiro alienigenze : home homo,
pro quifquis : viri viri, pro cujufcumque viri: que fecit
virtutem corum y prO, quæ fecit exercitibus illorum.
Nam hoc arbitratus eftAuguftinus ad Hebraicum idio»
ma pertinere , cum mihi videatur idiomatis Graca¬
nici. Hebraicum eft, pronomen ex fupervacuo adde=
re: Beatus populus, cujus Dominus Dens ejus: oftendit;