Page 57 [57]
89
formationi, nonin deterius, fed in melius. Sic & Chri¬
ftus ad difcipulorum imbecillitatem fefe frequenter ac¬
commodabat, Sic Paulus multa fe Corin¬
thiis, diftinguens interim que Domini nomine propo-|
neret perfettis, & que fuo nomine condonaret infir¬
mis, hac fpe tamen, ut proficefent. Proinde cum
Summi Pontifices condonationibus & indulgentiis, ut
vocant , fegnes , aut fortaffe delperationi proximos
eriguntac fovent, donecad meliora proficiant, non
verlantur in fumma circuli fui parte. lidem dum legi¬
buscavent, de decimis prædialibus ac perfonalibus cx¬
torquendis, de ufu pallii redimendo, de annatis, ut
appellant „exigendis, de patrimonio Petri ut vocant,
armis vindicando, de fubigendisbello Turcis, deque
aliis innumeris, ut donemuscos traćtare rem ad com¬
Munem vitam neceffariam, autcerteutilem, nemo ta¬
men dixerit,eos verfari ineo quod propritm eftPhilo¬
90
3 quorum nulli fic addiétos efcopoitet, utne¬
fas eflé ducamus , alicubi diffentire : quod hodie fa¬
Gtitant complures, quorum hic adeo fe addixit Tho¬
me placitis, aut Scotidecretis, ut malit & falfa tueri,
quam ab horum dogmatis latum, utajunt, digitum
difcedere, cum auétores ipfi nolint fibi tantum tribui :
immo cum Auguftinus vir tam infignis, non aliter le¬
gi velit fuos libros, quam ipſe legere folitus eft alio¬
rum, quamlibet celebrium ; nimirum » Hon cum néceffi¬
tatecredendi , fed cum libertate Jedicandi ut ipfius utar
verbis: & tamen hoe par eft illis tribuere > præfertim
quos præter egregiam eruditionem, & vite fan&imo¬
nia, & antiquitas ipfà commendat, ut benigne inter¬
pretemur, quod feripferunt, & ficubi manifeftius la~
pli funt quam ut diffimulari poflit, reverenter ab illis
diflentiamus , non infeétante$ conviciis humanos la¬
plus, fed quoad licetattenuantesatque purgantes. Ne¬
que fecus fentiendum de dogmatis Scholafticis, ha¬
A phic er Atque haud ſcio» an Pontifices, et-| |beant illa fane pondus fuum in Paleftris difputatio¬
ee jam fimaxime velint, poffint ita moderari leges fuas, num, adhibeantur, ut humana placita, ut themata
quas ad communem hominum vitam edunt, ut per argumentaque confliétationum , nonut articuli fidei
omnia Chrifti decretis refpondeant. Chriftus, ut pu- præfertim cum in his nec ipfæ interfe e RA
riffimus ile fons omnis lucis & innocentiæ, præcepit tiant, nec iifdem interim eadem perpetuo placeant
ca, quæcœælum fapiant. Pontifices homines , & homi- Intolerabiliusautem fit, quod cotidie nova a
nibus infirmis, atqueadco varic infirmis, protempo-| {atque his ceu facris & duviross. Babylonicas turres Sa
ye præfcribunt, quod videtur expedire. Proinde fieri g ¡cœlum uſque ſurgentes ſubſtruimus. Pro his tuendis
non poteft, quin in horum quoque placitis interdum | ~|acrius depugnamus, quam pro Chrifti dogmatibus
infint quedam, que f{apiant humanosaftectus, 8 in Atquædam videri poffint cjufmodi, utcitra hæc pul¬
quibus innocentiam Chrifti defideres. Porro, quem-| |creconftitura fitintegritas Chriftiana Religionis:que¬
admodum ignis infimi pars liquidior eft aeris fumma| | dam rurfus ejus generis, ut feneftram aperiant ad per¬
Parte: ita par eft, ut quod in Pontificum conftitutio-| | niciem vere pictatis. Atque ut liquidius, quid yelim
nibus craffiftimum eft, propiustamenaccedat ad Chri-| | intelligatur, primi generis exemplum effo. Vir pius
Iges ftifimplicitatem, quam quod in Cæfarum aut Magi-| \admifſorum confeſſionem, ut a Majoribus ortam k &
mek ftratuum legibus eft maxime divinum. Nam hi, quo-| |paulatim ad hanc formam redactam obfervet Fre
niamin hifce rebus verfantur, qua cum infima fece,
quæque cum fordidis mundi negotiis conjuncte funt,
argumento ſuo refpondeant oportet. Nequeenim ho¬
rum legibus fit ftatim, utboni fimus, fedut interim
minus mali. Proinde fi quid gerituraut conftituitur ab
his, quod nonnihil degenereta Chrifti decretis , etiam
atque etiam cave; ne Chriftiane Philofophia purifli=
mum fontem cum horum qualibufcumque lacunis
commifceas. Debent humanæ legesab hoc archetypo
peti. Ab eodem lumine legum humanarum ſcintillæ
fumuntur, fedaliterrelucet æternæ veritatis fulgorin
leviterfoque fpeculo, aliter inferro, aliter in limpi¬
diffimo fonte, aliter in lacuna turbida. Hic ideo di¬
Gafunt, ne Coeleftem ChriftiPhilofophiam, homi¬
num yel legibus, vel difciplinisvitiemus. Maneatin¬
tactusille{copus, fitillibatusunicus ille fons, fervetur
illa vere facra ancora doctrine Euangelicee, ad quam
ter, judicans non effe diffentiendum privata auétori¬
tateabeo, quod publicus Chriftianorum ufus & Pro¬
cerum auctoritas comprobavit. Hac obedientia non
contenti quidam fuum adjungunt dogma, hane con¬
feflionem, quoniam pars et facramenti > nonab Apo¬
olis, fed ( tam, nequec¬
nim jusefle Ecclefie, ut ullum facramentum vel ad¬
dat feptem illis, vel adimat, cum tamen uni homini
Justribuant, vel totam ditionem Pargatorii demolien¬
difilibeat. Mihi fane dogma hoc non admodum vide¬
tur neceffarinm adi pietatem. Quid enim ad hane re¬
fert, utrum ipfe Chriftusinttitueritaliquid, an Eccle¬
fia Chrifti fpiritu afflata, nifi forte timemusne nobis
queeftus pereat, quem ex hujufmodi facimus, rebus
fanctiflimis ad rem non fanctam abutentes : quamquam
hocipfum quod dico, non aliter accipi velim, quam
exemplum adductum docendi gratia. Ejufdem gene¬
in tantarerum humanarum caligine confugere liceat.
Abfitutnobisobfcureturilla Cynofura , ne non fit cer¬
tum aliquod fignum, ad quod in tantis errorum undis
involuti, rectocur{ui reftituamur. Ne moveaturhac
columna, ut fitcui innixi, adverfushujusmundivim,
risvidentur& illa: Vir bonus credit Chriftum e Spi- Chri:
ritu Santo conceptum, natum ex Virgine. Quidhic/ °
jopuserattot placitis? mox vivum hominiscorpus, o- ce
mnibus membris abfolutum , ex puriſſima virginei conce¬
fanguinis guttula deformatum , minutiffimi araneoli 84
femper indeterius & prolabentis & rapientis, obfifta¬
mus. Maneat folidum illud, & nullis opinionum fla¬
tibus, aut perfecutionum procellis ceflurum funda¬
mentum , cui tuto bonus architeétus fuperftruat au¬
rum, argentum & lapides pretiofos: quod exuftis hu¬
manarum commentationuna ftipulis foenoque, nihilo
fecius perduret ftru&ura meliori. Homines labi pof
funt, Chriftus errare nefcit. Neque protinus rejice,
quod ab iftis præfenbitur, fed circum{pice , quis pra¬
cipiat, quibus precipiat,quo tempore, qua occafione ,
denique quo animo precipiatur. Sed in primis, an
quod prælcribitur, congruat cum Buangelica doétri¬
na, anfapiat referatque vitam Chriſti: Spirítualis o¬
mnia dijudicat, inquit Paulus, ipfe a nemine dijudican¬
dus. Quod fi ad leges humanas Chrifti dogmata de¬
multo minus etiam, {i ad cupiditates hominum defle¬
&atur Divina Philofophia, &, juxta Grecorum pro¬
verbiùm, Leshia nobis fiat regula? Quod dictum eft
de legibus ab hominibus inftitutis , idem, arbitror,
efle {entiendum de fcriptis veterum ac recentium Do¬
modulo, huicfimulanimaminditam, omnibus doti¬
bus abfolutam, quibus nunc fruitur in ceelis? Mihi
fane magisad pietatem facturum videbatur, fihec aut
nonferutaremur, aut certe reverentius ferutatemur,
que nune & apudindoctam plebem, ceucompertiffi¬
maadfeveramus. Ethoc interim exempli gratia dum¬
taxat propofuerim: nam prudens&a plurimis& a fe¬
nis exemplisabftineo. Secundi generisexemplum hoe
eft, quod alicubi plusfatis tribuimus Principibus, five
venantes aliquid ab illis, five fequentes, quod vulgo
receptum videmus. Sunt enim qui corpus univerfum
Ecclefiæ in unum contrahunt Romanum Pontificem,
quem unum negant errare poffe, quoties de moribus
aut fidepronunciat, & hujus unius fententiæ mundum
univerfum in diverfa opinione confentientem debere
credere, ni faciat, (chifmaticum effe cenfendum : &
tamen qui tantum poteftatis tribuunt Romano Ponti¬
fici,quantum nec ipfe agnofcit, iidem minimum illi
tribuant, fiquidillorum, velquaftui, vel ambitioni
conetur obfiftere: tune exempta eft facrofanéta Reli¬
gio, tune illuminatus Theologus præponderar uni¬
Tom. V. Re verfali