Page 52 [52]
OCR
Cato. ‘nimentis. Quod fi Catonis exemplum leviter nos moRNS: ipfe divus Auguftinus, jam Epifcopus, jam fetins. nefcens, ad Graccas litteras pucro deguftatas quidem Agrico- fed faftiditas, reverfus eft. RopoLPHUs AGRIla, cota unicum Germaniæ noftræ lumen &ornamentum, annum egreffus quadragefimum , Hebræaslitteras difcere necerubuit, virin relitterariatantus, nec defperavit homo natu tam grandis; nam Grecas adolefcens imbiberat. Ipfe jam quinquagefimum tertium ingreflisannum, ad Hebraicas litteras olim uteumque deguftatas, cumlicet, recurro. Nihil eft enim quod non efficiat humanus animus , modo fibi imperarit , modo impenfe velit. Et ad hoc, utdixi, negotium qualifeumque mediocritas fatiseft, dum ea faneabfit atemeritate, que fere folet hoc audacius pronunciare, quo minus exacte dijudicat. Felicior quidem hac in - parte juventus, at interim non defperandi funt fenes. Tla plus fpei de fe præbet , at huic nonnumquam ardor animi præftat, quod aliis non præftat xtatis vigor. Hilarii Porro fententiam Hilarii & Auguftini, qui putantin ee Veteris Inftrumenti libris nihilrequirendum ultra SeSpini, ptuaginta tranflationem,, fatisin Epiftolis ac Præfationibusipfe refellit Hieronymus : & fi nonrefelliffer ille , fatis refellebat infignis ille lapfus Hilarii indictione, © fanna: divo quoque Ambrofio ad eumdem impingente lapidem. Sed more hominum fit, ut tantum quifque probet, quantum fe adfequi pofle confidat. Adinterpretationem Septuaginta Vetus Teftamentum contulit Auguftinus: multo magis idem facturusad Hebraicam veritatem, fi litteraseas tenuiffet. Idem alicubi difputans cum Crefconio, nime fallit memoria, quum adverfarius adduxiffet reftimonium ex Ecclefiaftico, cujus fenfus effet abfurdus, jubetuti Gracam tranflationem confulat; velut illinc peti poffet certior veritas. i Porro fi rara quædam felicitas, &alba, quod dici folet, indoles infignem Theologum polliceri videbitur, haud mihi difplıcet , quod in libris de Doétrina Chriſtiana placuit Auguftino, utcautimac moderate deguftatis clegantioribus difciplinis per ætatem inftituatur, ac preparetur,nempe, Dialectica, Rhetorica, Arithmetica, Mufica: cum primis autem Rerum Naturalium cognitione, velut fiderum , animantium, arborum, gemmarum , ad hæc locorum , præfertim corum, quos Divinæ litteræ commemorant. Fit enim ut agnitis ex Cofmographia regionibus, cogitatione fequamurnarrationem obambulantem, & omnino non fine voluptate, velutunacircumferamur, utrem fpeétare videamur, non legere. Simulque non paulo tenaciushærent, quæ fic legeris. Neque vero raro locorum vocabula fuis libris, ceu lumina quzepiam interjiciunt Propheta , quorum allegoriam fi quis tractare conetur, nec tuto nec feliciter id fecerit , filocorum fitum ignoret. Jam fi gentium, apud quas res gefta narratur, five ad quas {fcribunt Apoftoli, non fitum modo, verem etiam originem, mores, inftituta, cultum, ingenium, ex Hiftoricorum litteris didicerimus: dicta mirum, quantum lucis, & ut itadicam, vite fitacceffurum leCctioni, qui prorfus ofcitabunda mortuaque fit oportet , quoties non hæc tantum, fed & omnium pene rerum ignorantur vocabula : adeo ut nonnumquam velimpudenteraddivinantes, vel fordiF difimos confulentes Diétionarios , ex arbore faciant rase. duidrupedem, e gemma pifcem, e citharædo fluviumh, ex oppidofruticem, ¢ fidereavem, ex braflica braccam. Abunde doctum videturiftis, fitantum adjecerint, eft nomen gemme, aut, eft fpecies arboris, aut, eft genus animantis, aut fi quidaliud mayis. Argui non raro ex ipfa rei proprietate pendetintelle&tus myfterii : Quod evidentius declarat Auguftinus libro, de Do&rina Chriftiana , fecundo, capite decimo fexto, exemplis aliquot ineamrem arguendamadductis. Idem imopere quod {cripfitadverfus Fauftum Manicheum, narrat quod jufferit fibi exhiberi pomum Mandragora » quo vel forma, guftu, odoreye colligeret quod faceretad explicandam myftici fermonis allegoriam, de Rachel communis mariti concubitum hu A ljus pomi mercede vendente Lex forori, Porro quidam ſola Dialectica freti, avis inftruétos fefe putant , ut Diale quavis de re differant : tantumque tribuunt huic difci- 4e fèplinæ, ut actum exiftiment de fide Chriftiana , nifi à A Dialeétices præfidiis fulciatur, cum interim Gramma- 3 difticam, ac Khetoricam, ceu prorfus ftipervacaneas , #4147ad{pernentur. Bt probat quidem Auguſtinus, fiquis connexionum rationes teneat, modo abfit peculiaris huicartimorbus, pertinax contentio, ac libidorixandi. Sed, obfecro te , quid divides, aut finies, aut quid colliges, firerum, dequibusdiflenitur, vim ac naturamignores? Quid protuerit tibi concinnafle fyllogifmum in Celarent, aut Baroco, de crocodilo difputans, fi nefcias quod arboris, autanimantis genus fit croco Idilus® Neque vero hac tam difcuntur ex octo libris |Naturalium Ariftotelis , qui foli nune traduntur in {cholis, quam ex eruditiffimis ejufdem commentariis de Animantibus,ex libris Meteorologicon, ex libris de Mundo, de Anima;de Senfu & Senfili, de Memoria & Reminifcentia’, ex Problematis : ex Theophraftilibris | de Plantis, Ventis, ac Gemmis: ex Plinio,ex Macrobio & Athenzo, ex Diofcoride, ex Seneca Naturalibus, aliifqué hoc genus Scriptoribus: etiamfi non mediocri| \xeradhancetuditionis partem conducunt Poëtæ,apud quos frequens hujufmodirerum deferiptio , velut apud Lucanum, quanta defcriptio venenorum ? Oppianus Oppia vero etiam ex profeffode Pifcium ac Ferarum naturis 7%Prede : Nicander de Noxiis Beftiis. Sunt quædam NAS artes, quas Auguftinus inter fuperftitiofas &impro= der. laies recenfet, e quarum ritibus quædam natrationes ducuntur in Sacris litteris. Profuerit igitur & harum fuperftitiofas obfervationes non ignorare , quam ad rem potiflimum confert lectio Poetarum , fubinde magicas ineptias depingentium. Conferrent & Senccæ libri de Superftitiofo Deorum Cultu, fi modo exftarent, quos Auguſtinus in opere de Civitate Dei, fe leife teftatur. Et font quidam, autfuerepotius, qui fua induftria Chriftianorum otio confuluerunt in hac parte, explicatis vocabulis, ac naturis earum rerum D|dumtaxat , quarum in divinis libris habetur mentio, quorum de numero fuit Euſebius Cafarienfis Epifco- Zuſepus. Et exftant hodie quoque in hoc genere nonnulla bims monimenta, partim Hieronymi titulo, fed ut apparet, confuſa mutilaque. Tametfinecifta legimus plerique, fed fi qua vox ignote feu peregrina lingue inciderit, Tripodis vice nobis eft EB R ARDUS Gracifta, aut confufiffimus ille libellus, de Nominibus Hebraicis. Quibufdam ad omnia fatis eft unus Carholicon, authoceruditior Mfidorus. Necillud, opinor, inutile fuerit, fi Theologiz deftinatusadolefcens, diligenter exerceatur in {chematis ac tropis Grammaticorum Rhetorumgue, quæ non magno negotio edifcunE tur etiam, præludatinfabulisad allegoriam explicandis, præfertim iis, quæad moresbonos pertinent, veluti fi Tantali fabulam accommodesad divitem, incubantem & inhiantem opibusfuis, nec tamen fruentem 5 fi Phaëthontis, ad periculofam temeritatem fufcipienitis magiftratum, qui magiftratui gerendo non fit idoneus. Ídem fiatinapologis, in fimilibus, dequibus a nobisnonnihil eft proditum, Tumin hispræcipue partibus Rhetorices, quæ tractant de ftatibus, de propofitionibus , de probationibus, de amplificationibus, de (quibus accuratiſlime tractat Fabius: deque geminis af‘feGibus, alteris quos #4, vocant, mitioribus: alteris ~ sacrioribus „quos 79y dicunt, de quibusnemo diligen(tius feripfit Ariftotele ; quod harum rerum peritia maljoremin modum faciat ad judicium, quæ resin omni ſtudiorum genere valet plurimum. Er quoniam profeflio Theologica magis conftat affectibus quam argutis, quas in Ethnicis quoque Philofophis ipfi rident Ethnici, Paulus in Chriftiano deteftatur, idquenon unoinloco: convenietnon fegniter per atatem in hoc genere exerceri, quo poftea dexterius in Theologicis allegoriis ; locifque communibus tra&tandis verfari poflis. Inillis feliciflimus eft Origenes, inhiscreber- Licen4 rimus eft Chryfoftomus. Hoc , nifallor, videbat Au- tims guftinus , cum libro, de Ordine, priore, Licentium ne (um i \
