Page 53 [53]
OCR
8r 82 reverti jubet, quod ejufmodi ftudia ad cæteras item litteras , ſeriaſque diſciplinas reddant ingenium vegetiusac fucculentius: interim Poétices cognitionem inter difciplinasliberalesnumerans: fed precititerit, opinor, ob contentiofosipfius Auguftini verba fubferibere: Redeundum, inquit, tibi ef. ad illosverfus. Nam eruditio diſciplinarum liberalium modeſta ſane atque ſuccintla , © alacricres & perfeverantiores & comptuores exhibet amatores amplettenda veritati > ut & ardentius appetant, © conftantius infequantur , & inbercant pofremo dulcius. Flaĉtenus Auguftinus. Alioqui fi quis tantum infantibusillis & anxiis jejunifque præceptiunculis imbuatur, puta, Diale@ices , aux verius , ut nunc fere traditur, Sophiftices: quam ipfam tamen cotidie novis & commentitiis diffeultatibusaliam atque aliamreddunt : fitutad contentionem quideminviétus evadat, caterum in tra&andis Divinislitteris, in facrisconcionibus, Deum immortalem ! quam videmus iftos jacere, frigere, immo quam non vivere? quorum præcipue partes crant, animosinflammare. Cujus rei fiquis exemplam requirat,legat Origenis Homiliam de ‘Abra- Abraham, juflo filiumimmolare: in quo typus & ex bam emplar ob oculos ponitur, fideirobur omnibus humaoy Dis afiectibus effe potentius. At opera pretium fit, Orig- fingulis penfitatis, {peGtare, quibus & quot machinis nem. tentatio, patrisanimum impetat, ac repetat : Tolle, inquit, filiuns tuum. Cujus parentis animum non labefaétaret auditum filii nomen? Sed ut validior effet hic aries , addit, cariffimum. Nec hoc contentus, adjecit : quem diligis. Satis hæc videri poterant, ad quodlibet humanum peétus expugnandum. Additum dulciflimum paternisaffeCtibus fili vocabulum , /#40, in quo xefricatur & promiflidivinimemoria; aquoaudierat: In Mane vocabitur tibi femen: X, in Ifaac erunt tibi repromiffiones. Erat €a natio dsadsopyos ergaliberos, ficut nonalia eque. Optabat pofteritatem vir optimus, nec erat hujus ulla {pes reliqua occifo eo, per quemunum ventura erat pofteritas. Ettamen hunc Deus non fimpliciter jubetoccidi , fed imperatimmolari , ut inter apparandum idemtidem cruciet fenis animum affećtus pietatis. Multa graviaque tentationis pondera ! Super hæc omnia, jubetur montem excelfum confcendere, ad quem tertio demum die perventum eft, ut diuvariis cogitationibus parentis animus quateretur, hinc follicitanteaffeétu humano, hinc urgente juflu divino. Jam cum inter cundum puerlignis, quibus exurendus putabatur, onuftus, parentem, ignem geftantem & gladium, appellans ,dicit: Pater mi, atque is refpondet, Quid vis, fili $ quanto ariete patriæ caritatis arbitramar pulfatum fenis animum ? Cuiverononcommoyeat miferationis affectum, pueri patri obfequentis fimplicitas, cum ait : Ez ignis & ligna , fed ubi vittima? Tot modis follicitata fides Abrahæ , jam mihi vide, quo robore, quaque conftantiajuffa peragit. Nonre{ponfat Deo, nonexpoftulat de fide promifli, non deplorat orbitatem {fuam apud amicos & cognatos: quiy bus rebus utcumque leniri folet dolor. Loco procul confpećto, jubet refidere famulos, ne quis juffa peragenti obfifteret: filium onerat lignis, iple ftruemin altari collocat , ipfe filium alligat, & lignis mactandum atque adolendum imponit, reduéto brachiovibrat enfem, filium unicum omnem pofteritatisadamate fpem jugulaturus, ni fubito Vox Angelica fenis dextram in= hibuiflet. Hæc copiofius & elegantius ab Origene differuntur, baud fcio majorene voluptate leGtoris an fruétu; cum tantum interim in Hiftorico fenfu verfetur: nec aliud agat in divinis libris, quam Donatus egit in Comeediis Terentianis, dum Poetæ confilium aperit! An eadem vifurus erat, gui politioreslitteras numquam attigiffet? qui vix deguftatis Grammaticæ præccptis, idque ex auttoribus male Grammaticis, mox ad {pino= |} fasangutias, &c jejunas quæftionumanxieratesraptus;in his confenuit ? Pofem exemplis innumeris declarare, quam frigide, ne dicam ridicule,ineptiant quidam,quoties eft encomio celebrandus Divusaliquis, aut hymno aliove fcripti genere utendum,quod {plendorem è affeD nosquofdam & cantica, quas vulgus fegaentias appellat; quæ nemo doëtus vclabfque rifu , velabfque naufealegat. Veruminpræfentianon hocnobisagiewr,utcujuf quam infcitiam traducamus , fed utad optimam ftudii rationeminvitemus adoleſcentes. Tantum illud dicam in genere, fi quis hujusrei promptum aliquod argumentum requirat, veteres illos Theologos’, Origenem, Bafilium, Chryfoftomum » Hicronymum cum hifce recentioribus componat conferatque: videbit illic aureum quoddam ire flumen: hic tenues quofdam riyulos; cofquenec purosadmodum, nec {uo fonti refpondentes. [lictonant oracula veritatis æternæ s hic audis magis fimilia infomniis éyanefeunt. Mlic folidis ScriPturarum fundamentis innixum ædificium furgitin altum: hic futilibus hominum argutiis, aut etiam adulationibus , non minus inanis quam immanis fuperftruéa machina tollitur in immenfum. Ilic yelut in feliciflimis hortis affatim tum obleGaberis „tum expleberis „dum hic inter fpineta fterilia dilaceraris, ac torqueris. Illic majeſtatis plena omnia: hicadeo nihil ſplendidum, utpleraque fordida, parumque digna dignitate Theologica :ut interim a comparatione morum abItineam. Quod fidiutiusimmorandum fit profanis lit= teris, cquidem id fieri malim in iis, quæ propius affines ſunt arcanislibris. Neque vero me clam eft, quanto fupercilio quidam contemnant Poeticen, ceu rem nas, utvocant, & funt,litteras omneis. Attamen hæ quamlibetiftis faftiditae littere, infignes illos dedere Theologos, quosnune proclivius eft negligere, quam vel intelligere, vel imitari. Cujus rei fi guis fibi fidem fieri poftulet, difpiciat quam multis hoc quidquid eft Poeticæ feu Grammaticæ, utajunt, facultatis, emulariconatis, non fuccefferit. A nominibus tempero, ne quem oftendam, etiamfi femet cotidie libris editis produnt. Eli fi politiores litteras damnant, cur tam anxicaffectant politiem orationis? fin probant, cur ab his deterrent felicius amplexuros? Poeticis figuris ac tropis fcatent undique Prophetarum litteræ. Parabo lis omnia pene conveftivit Chriftus > id quod Poetis eft peculiare. Neque puerilis operæ putavit Auguftinusin Propheticis acPaulinis litteris, {chemataRhetorum, & Orationis cæfuras ac circuitus indicare, idque in his libris quos inferipfit,, non de Grammatica aut Dialectica, fedde Do&rina Chiiftiana, que quid aliud quam Theologia ? Nec puduit Epifcopum ibidema Grammaticis pronunciationis & Syntaxeos differentiam petere, Non referam hic, quod immortalitatedigni viri, Gregorius Nazianzenus, Damafus, Prudentius, Paulinus, Juvencus Chrifti myfteria Poeticiscarminibustraétarint. IpfePaulus Apoftolus non femel abutitur Poetarum teftimoniis. Ubi tandem in hislitteris, quod Ariftotelem, quamlibetargutum aut eruditum ,quodimpium Averroém referat ? Ubi primarum X fecundarurs sntentionum à Ubi formaruns (yllogifticarum , ubi formalitatuy aut quidditatum aut etiam ecceitatum ulla mentio? quibusapudiftos differta funtomnia. Anideo parum argute differunt, quod non in conclufiones & corollaria diflecent omnia: quod non priusdicant, quid diéturi fint, quam dicant: ac rurftim admoneant fibi dictum effe, quod aliquoties dicumnoneft: quod non fermonem omnem verbatim pene concifum contruncent ? Hæc pars dividitur in tres : prima rurfus in quatuor, atque harum fingulæ rurfusin ternas : prima, ibi: fecunda, ibi. Hæc dehisa puerisaflueti, nihilintelligimus nifiguod ad eum modum fit fruftulatim difcerptum. In cateris profet fonibuspulcerrimum , uteft, habetur , f fuos quifque Principes & Auctores referat. Virgilius expreflit Homerum , Theocritum & Hefiodum: Horatius, Pindarum & Anacreontem: Avicenna, Galenum: Galenus, Hippocratem: Cicero, Demofthenem: Platonem, Xenophon: Ariftoteles, qui nihil non tractavit, \prodiverfisargumentis, diverfos: Ariftotelem 'TheoTom. V. H phras
