OCR Output

; ee
lenocinio, quéeftuque corporis : aut cum à qui¬

0) le : >
mene æra Corinthia fuftulerunt, ipfo etiam voca¬
bulo rei turpitudinem exprobrante. Nam ad eum fub¬

Jata modum , vexpoxgervS:a dicta funt. Attici @cpoy vo¬
cant emolumentum , five vectigal, quod ex x de
piam fertur, etiam pecuniarum, Qui prædas hujuſ¬
modi colligunt , operoyss appellant , invifum omni¬
bus hominum genus, & optimo jure invifum. Dedu¬
&um eft autem dop@- è verbo @éew, quod eft ferre,
à quo Latinis quoque dictum foenus, qua voce vete¬
res non utebantur, nifi de proventu terre, que velu¬
ti gratiflima debitrix , pro fingulis granis aliquoties
centena reddidit. Siquidem pit naturam eft, quem¬
admodum in Politicis feripfit Ariftoteles, ut pecunia
pecuniam pariat. At hodie res adeo recepta eft apud
Chriftianos , ut contemptis agricolis, quo non aliud
hominum genus, vel innocentius, vel magis necefla¬
rium reipublice, foeneratores propemodum inter Res
clefiz columina habeantur, cum ufuram prifci quoque
mortales illi damnarint, Ethnicorum etiam leges mo¬
derentur & coerceant , Hebraorum prorfus interdi¬
cant , fanctorum Pontificum decreta deteftentur , ac
modis ommbus infectentur. Non quod peculiariter
infenfus fim foeneratoribus, quorum artem video pro¬
be defendi pofle , * mifi patrùm au&oritas olim cam
damnaffet. Profertim fi refpicias ad horum temporum
mores, citius feeneratorem probarim , quam fordidum
hoc negociatorum genus, qui technis, mendaciis, im¬
pofturis, fucis, undecunque venantur lucellum, hic
coementes, ut ibi pluris duplo vendant, aut monopo¬
lus expilantes miferam plebem, & tamen hos nihil
aliud agentes in vita, pene folos honeftos ducimus.
Opinor hoc proverbium, aut idem, aut certe vche¬
menter cognatum cfe illi, quod alibi retulimus:

AÎTÉ y Ka] ont avdehavas BAO.

i.c. Jpfis farinas pofiit a ftatuis quoque.
Per jocum enim pro većtigali farinas pofuit, quod ad
cibum réferantur omnia, & defunétis figna poneban¬

tur, memoriæ caufa. Proinde, qui vectigal hinc quo¬
que corradit, is à mortuis extorquere videtur. Apud

A

veteres autem magna fuit fepulture religio, & fepul¬
chrorum immunitas. Nunc co procefit habendi ra¬
bics, ut nihil fit ufquam in rerum natura, neque fa¬
crum, neque profanum, unde non, aliquid foenoris
extundatur : idque non folum a Principibus, verum
etiam à Sacerdotibus. Olim fub Tyrannis etiam., fed
rudibus adhuc, & nondum fatis quid effet tyrannis,
intelligentibus, vel hæc omnium erant communia,
maria, flumina, vie publicæ, feræ. * Nunc optima¬
tes quidam quafi {oli fint homines, vel Dii potius, omnia
fibi vindicant. Cogitur miferrimus nauta vel cum pe¬
riculo curfum fle&ere., & ad infolentiffimi prædonis
arbitrium quidvis & facere > X pati, ceu parum fit
infelici, cum flu&ibus & ventis rem habere ; nifi tales
quoque tempeftates acceflerint. Occurrit portus, ali¬
quid extorquetur: tranfeundus pons eft, dandum eft:
trajiciendum flumen , fentis Principum jus : eft tibi
farcinula, redimenda eft à facrilegis illis: & quod his
eft multo crudelius, miferrima plebis genius frauda¬
tur, & toties decimis ac vectigahbus arroduntur pau¬

frumentum, nifi decimatum. Non molis, non pinfis,
nifi turfus arrofum. Vina non importantur, nifi fre¬
plus decimata. Non recondis in cellam, nifi dimi¬

1 Patrum teltimoniis, cateri
Gerardus Noodt Anteceflo
Ufuris, edito anno 1698,

2 Si revivifceret Erafm

{gue objeGionibus egregie refpondit
r Lugdunenfis, in Libro de Foencribus &

temporum conferret, us X onara hujus ætatis cum oneribus corum
nem, qui aut in quam exdecraretur corum Principum ambitio¬

UD me us bellis, tantos exercitus alere vicinos co¬
gunt, ut premendi fint reliqui omnes cives tributis ac vectigalibus,

quibus nullus eft finis? ton ; pe
(ROTA nam merito in eos inveheretur , qui hinc |

dium, aut certe quadrantem totius precii feces Hare
pyjis illis fceleratifimis. Apud quofdam ex cervifia ,
iquam vocant, plus quam dimidium ſeponitur Principi.
Non ma&as pecudem, nifi numeres exa¢toribus : non
revendis equum, tuo emptum ære, nifi penderis alie
quid. Vidi cum agerem rure Bononienfi, Julio jam
cjus urbis ditione potito, extremz paupertatis agrico¬
las, quibus univcrfæ facultates in duobus bubus crant,
non horum labore totam familiam fuftinebant, pro fins »
gulis fingulos ducatos dependere. Sunt apud quos li¬
berum non eft coire legitimum matrimonium , nifive¬
ctigal folverint. Sed quid ego fingula percenfere co¬
ner? vincit omnem eloquentiam iftorum rapacitas.
Nihil eft rerum, unde non aliquid exprimant emolu¬
menti. Nec modus eft, nee finis, quotidie noyasexi¬
gendi vias excogitant, &. quicquid femel invafit per
occafionem temporis, id mordicus retinent. Hæcper
fe fatis odiofa, dum per infolentes miniftros odiofius
exercenter, non mediocrem invidiam conciliant Prin¬
cipibus, (ed fefè nihil indignum exiftimant, unde col¬
ligatur emolumentum , h. e. unde fames accrefcat te¬
nuibus, & Procerum, vel predonum magis , luxuries
alatur. Neque defunt, qui è nocentum facinoribus
haud mediocrem faciant quæftum, legibus ceu retibus
utentes. Jam quis eft, magiftratus, quod officium ,
que prafectura , quae non ematur apud complureis ?
Denique cum haec tam multa non poflint explere vere
pertufum dolium , h. e. Principum fiſcum, bellum
Pretexitur, colludunt Duces, populus infelix ad me¬
dullas ufque exfugitur, perinde quafi principatus nihil
aliud fit, yuam ingens negociatio. Quanquam autem
fœdum eft , Chriftianos Principes in hifce rebus inhu¬
maniores yideri, quam ulli fuerint ethnici tyranni, ta¬
men aliquanto minus exfecrandum hoc , quam quod
apud facerdotes quoque, quibus oportebat omnem pe¬
cuniam efle viliffimam, & quorum erat, fuas doteis
gratis acceptas gratis item communicare, nihil non ve¬
nale eft, nihil immune. Quas non tragædias movent
pro fuis illis decimis, quam odiofe divexant miferam
plebeculam? Non datur baptifmus, h.e. non licet fie¬
ri Chriftianum, nifi numeres: atque his præclarisau¬
{pics fores ingrederis Ecclefia. Non comprobant
matrimonium , nifi numeres: non audiunt poeniten¬
tium commifla, nifi fperent premium. Sacrificant
conduéti , non pfallunt gratis, non orantgratis, non
imponunt manum gratis. Vix procul mota manu be¬
nedicunt, nifi dederis. Non confecrant faxum, aut

calicem, nifi data mercede. Quin X illud vere pon¬
tificium: munus docendi populum, quæftu vitiatum
cit. Denique non impertiunt corpus Chrifti, nifi nu¬
meres. Ut ne dicam interim, quanta meflis colligatuf
ex litibus, ex difpenfationibus, fic enim vocant, ex
condonationibus, quas vulgus appellat indulgentias, è
conferendis facerdotiis, confirmandis Epifcopis & Ab¬
batibus. Sed quid apud iftos gratuitum ft, apud
quos; emitur & fepultura, ctiam in alieno folo? Apud
cthnicos miferæ plebi ftabat commune fepulchrum :
erat ubi gratis, quos velles, fepelires. Apud Chriftianos
nec mortuis operiri terra licet, nifi à Sacerdote tantu¬
lum fpacii conduxeris, & pro precii modo dabitur lo¬
cus amplius ac magnificus. S1 plurimum numeraris,
in templo proxime fummum altare licebit putrefcere :
fin parce dederis, inter plebejos fub dio complueris.
Turpe, fi precium acciperent oblatum : nuncjusfuum
vocant, & diótu mirum, quanta exigant improbitate. .
Barbarus ille & gentilis Hebron offert Abrahæ ignoto
hofpiti gratuitum fepulchri munus, & vix adduci pre¬
cibus poteft, ut oblatam accipiatpecuniam: & facerdo¬
tes fepultura jus vendimus in alieno? Vel potius quod
publicum eft, id ccu privatum zre-locamus ? Atque
hujufmodi mefem nulli metunt avidius, quam hi,
qui nihil ferunt populo, fed toti fibivivunt, autcerte
Principi. Alu cantionem illam nobis occinunt: Di¬
gnus eft operarius mercede, perinde quafi nihil inter¬
fit inter Epifcopum & conductum militem, autfofo¬
rem. Serviles opera premio penfantur. Principum &
Tom. IL X faccre

es