OCR
; ee lenocinio, quéeftuque corporis : aut cum à qui0) le : > mene æra Corinthia fuftulerunt, ipfo etiam vocabulo rei turpitudinem exprobrante. Nam ad eum fubJata modum , vexpoxgervS:a dicta funt. Attici @cpoy vocant emolumentum , five vectigal, quod ex x de piam fertur, etiam pecuniarum, Qui prædas hujuſmodi colligunt , operoyss appellant , invifum omnibus hominum genus, & optimo jure invifum. Dedu&um eft autem dop@- è verbo @éew, quod eft ferre, à quo Latinis quoque dictum foenus, qua voce veteres non utebantur, nifi de proventu terre, que veluti gratiflima debitrix , pro fingulis granis aliquoties centena reddidit. Siquidem pit naturam eft, quemadmodum in Politicis feripfit Ariftoteles, ut pecunia pecuniam pariat. At hodie res adeo recepta eft apud Chriftianos , ut contemptis agricolis, quo non aliud hominum genus, vel innocentius, vel magis neceflarium reipublice, foeneratores propemodum inter Res clefiz columina habeantur, cum ufuram prifci quoque mortales illi damnarint, Ethnicorum etiam leges moderentur & coerceant , Hebraorum prorfus interdicant , fanctorum Pontificum decreta deteftentur , ac modis ommbus infectentur. Non quod peculiariter infenfus fim foeneratoribus, quorum artem video probe defendi pofle , * mifi patrùm au&oritas olim cam damnaffet. Profertim fi refpicias ad horum temporum mores, citius feeneratorem probarim , quam fordidum hoc negociatorum genus, qui technis, mendaciis, impofturis, fucis, undecunque venantur lucellum, hic coementes, ut ibi pluris duplo vendant, aut monopolus expilantes miferam plebem, & tamen hos nihil aliud agentes in vita, pene folos honeftos ducimus. Opinor hoc proverbium, aut idem, aut certe vchementer cognatum cfe illi, quod alibi retulimus: AÎTÉ y Ka] ont avdehavas BAO. i.c. Jpfis farinas pofiit a ftatuis quoque. Per jocum enim pro većtigali farinas pofuit, quod ad cibum réferantur omnia, & defunétis figna ponebantur, memoriæ caufa. Proinde, qui vectigal hinc quoque corradit, is à mortuis extorquere videtur. Apud A veteres autem magna fuit fepulture religio, & fepulchrorum immunitas. Nunc co procefit habendi rabics, ut nihil fit ufquam in rerum natura, neque facrum, neque profanum, unde non, aliquid foenoris extundatur : idque non folum a Principibus, verum etiam à Sacerdotibus. Olim fub Tyrannis etiam., fed rudibus adhuc, & nondum fatis quid effet tyrannis, intelligentibus, vel hæc omnium erant communia, maria, flumina, vie publicæ, feræ. * Nunc optimates quidam quafi {oli fint homines, vel Dii potius, omnia fibi vindicant. Cogitur miferrimus nauta vel cum periculo curfum fle&ere., & ad infolentiffimi prædonis arbitrium quidvis & facere > X pati, ceu parum fit infelici, cum flu&ibus & ventis rem habere ; nifi tales quoque tempeftates acceflerint. Occurrit portus, aliquid extorquetur: tranfeundus pons eft, dandum eft: trajiciendum flumen , fentis Principum jus : eft tibi farcinula, redimenda eft à facrilegis illis: & quod his eft multo crudelius, miferrima plebis genius fraudatur, & toties decimis ac vectigahbus arroduntur pau frumentum, nifi decimatum. Non molis, non pinfis, nifi turfus arrofum. Vina non importantur, nifi freplus decimata. Non recondis in cellam, nifi dimi1 Patrum teltimoniis, cateri Gerardus Noodt Anteceflo Ufuris, edito anno 1698, 2 Si revivifceret Erafm {gue objeGionibus egregie refpondit r Lugdunenfis, in Libro de Foencribus & temporum conferret, us X onara hujus ætatis cum oneribus corum nem, qui aut in quam exdecraretur corum Principum ambitioUD me us bellis, tantos exercitus alere vicinos cogunt, ut premendi fint reliqui omnes cives tributis ac vectigalibus, quibus nullus eft finis? ton ; pe (ROTA nam merito in eos inveheretur , qui hinc | dium, aut certe quadrantem totius precii feces Hare pyjis illis fceleratifimis. Apud quofdam ex cervifia , iquam vocant, plus quam dimidium ſeponitur Principi. Non ma&as pecudem, nifi numeres exa¢toribus : non revendis equum, tuo emptum ære, nifi penderis alie quid. Vidi cum agerem rure Bononienfi, Julio jam cjus urbis ditione potito, extremz paupertatis agricolas, quibus univcrfæ facultates in duobus bubus crant, non horum labore totam familiam fuftinebant, pro fins » gulis fingulos ducatos dependere. Sunt apud quos liberum non eft coire legitimum matrimonium , nifivectigal folverint. Sed quid ego fingula percenfere coner? vincit omnem eloquentiam iftorum rapacitas. Nihil eft rerum, unde non aliquid exprimant emolumenti. Nec modus eft, nee finis, quotidie noyasexigendi vias excogitant, &. quicquid femel invafit per occafionem temporis, id mordicus retinent. Hæcper fe fatis odiofa, dum per infolentes miniftros odiofius exercenter, non mediocrem invidiam conciliant Principibus, (ed fefè nihil indignum exiftimant, unde colligatur emolumentum , h. e. unde fames accrefcat tenuibus, & Procerum, vel predonum magis , luxuries alatur. Neque defunt, qui è nocentum facinoribus haud mediocrem faciant quæftum, legibus ceu retibus utentes. Jam quis eft, magiftratus, quod officium , que prafectura , quae non ematur apud complureis ? Denique cum haec tam multa non poflint explere vere pertufum dolium , h. e. Principum fiſcum, bellum Pretexitur, colludunt Duces, populus infelix ad medullas ufque exfugitur, perinde quafi principatus nihil aliud fit, yuam ingens negociatio. Quanquam autem fœdum eft , Chriftianos Principes in hifce rebus inhumaniores yideri, quam ulli fuerint ethnici tyranni, tamen aliquanto minus exfecrandum hoc , quam quod apud facerdotes quoque, quibus oportebat omnem pecuniam efle viliffimam, & quorum erat, fuas doteis gratis acceptas gratis item communicare, nihil non venale eft, nihil immune. Quas non tragædias movent pro fuis illis decimis, quam odiofe divexant miferam plebeculam? Non datur baptifmus, h.e. non licet fieri Chriftianum, nifi numeres: atque his præclarisau{pics fores ingrederis Ecclefia. Non comprobant matrimonium , nifi numeres: non audiunt poenitentium commifla, nifi fperent premium. Sacrificant conduéti , non pfallunt gratis, non orantgratis, non imponunt manum gratis. Vix procul mota manu benedicunt, nifi dederis. Non confecrant faxum, aut calicem, nifi data mercede. Quin X illud vere pontificium: munus docendi populum, quæftu vitiatum cit. Denique non impertiunt corpus Chrifti, nifi numeres. Ut ne dicam interim, quanta meflis colligatuf ex litibus, ex difpenfationibus, fic enim vocant, ex condonationibus, quas vulgus appellat indulgentias, è conferendis facerdotiis, confirmandis Epifcopis & Abbatibus. Sed quid apud iftos gratuitum ft, apud quos; emitur & fepultura, ctiam in alieno folo? Apud cthnicos miferæ plebi ftabat commune fepulchrum : erat ubi gratis, quos velles, fepelires. Apud Chriftianos nec mortuis operiri terra licet, nifi à Sacerdote tantulum fpacii conduxeris, & pro precii modo dabitur locus amplius ac magnificus. S1 plurimum numeraris, in templo proxime fummum altare licebit putrefcere : fin parce dederis, inter plebejos fub dio complueris. Turpe, fi precium acciperent oblatum : nuncjusfuum vocant, & diótu mirum, quanta exigant improbitate. . Barbarus ille & gentilis Hebron offert Abrahæ ignoto hofpiti gratuitum fepulchri munus, & vix adduci precibus poteft, ut oblatam accipiatpecuniam: & facerdotes fepultura jus vendimus in alieno? Vel potius quod publicum eft, id ccu privatum zre-locamus ? Atque hujufmodi mefem nulli metunt avidius, quam hi, qui nihil ferunt populo, fed toti fibivivunt, autcerte Principi. Alu cantionem illam nobis occinunt: Dignus eft operarius mercede, perinde quafi nihil interfit inter Epifcopum & conductum militem, autfoforem. Serviles opera premio penfantur. Principum & Tom. IL X faccre es