Page 89 [89]
LXXVII. Frafto pants, s
Frufto panis, prò re quantumlibet pufilla ac vili, no¬
ftris quoque temporibus vulgo dictitant. M - Cato in
oratione quadam M.Ccelio vilitatem opprobrans, non
loquendi tantum, verum etiam tacendi : Frufpo, in¬
quit, panis conditi poteſt , vel ti taceat, vel uti logua¬
tur. Citatut locus ab A. Gellio in Noétibus Atticis.
Videtur hyperbole fumpta , vel à canibus quos frufto
panis invitare folemus; vel'à mendicis.
LXXVII. Quem mater amittum déedit obfervare.
. Onem mater amittum dedit obfervare. Pro eo, quod
eft pucriliter ex alieno preefcripto vivere, legitur apud
Quintilianum libro quinto : New quid, inquit, ila
miferins lege, velati praformatas infantibus. literas profe¬
guentium, & ut Grecs dicere folent , quem mater amitlum
dedit , ſollicite cuſtodientiam ? Quibus ex Fabii verbis
apparet, Græcis in proverbio fuifie. _Ufurpat autem
& indicat adagium Lucianus in Nigrino: Kal mÿer o
mws ws. Ka] Tio TP Unrécs tov wT, l ©: Et unde
hic pavo. Atque fortaffis materna veftis * eft. Dicuntur”
hac fcommata in cum, qui verficolore vefte amictus
advenerat. Plutarchus in commentario de Fortuna A¬
Jexandri: Alxlw vym medos, Oural e TU atsCorlw ,
lo 1 mére or cunnlaw, xodumep lth, merme, l.e.
More pufillt puert fervantem amittum, quem illi patrie
confuetudo veluti nutrix addiderat. Quin hoc ipfum,
quo nihil jam tritius, cx præfcripto vivere, prover¬
1ali metaphora dictum apparet, tracta videlicetapue¬
ris, quibus, ut inquit Plato, & 1% yeooid, 1.¢.2nta¬
bila graphiaria do&kor exemplar prefcribit, quod imi¬
tantes, literarum notulas confuefcant effingere. Hoc
imitationis genus velut addiétum ac fervile ridet Ho¬
ratius :
O imitatores ferunm pecus, nt mihi fepe
= Rifum, fepe jocum, veffri movere tumultas.
Et Fabius nihil putat ad bene dicendum inutilius ,
quam ita ſervire præceptis artis , ut non aufis digi¬
tum latum ab illis difcedere, fi quando caufæ ratio po¬
ftulabit. :
LXXIX. Quid diftent wpa lupinis.
Proverbii faciem habet , quod cft apud Horatium
in Epiftolis:
Nec tamen ignorat, quid diffent ara lupinis.
Td'eft, novit diferimen rerum vilium & preciofarum.
Agit autem Horatius de 1s, qui beneficia nonitacon¬
ferunt in quofvis , velut abjiciant, fed ita collocant,
ut expendant & cjus meritum ac dignitatem cui præ¬
ftant, & precium muneris quod largiuntur. Porro
lupini vilitatem proycrbialiter notavit & Juvenalis :
tunicam mihi malo lapini ,
Quam fi me toto landet vicinia pago.
Notat & Lucianus in libello De mercede fervienti¬
bus, cum rogat num ufque adeo defuerit lupini &
aquæ fontanæ copia, utin cam fefe conjiceret fervitu¬
tem.
LXXX. Me mortuo terra mifteatar incendio.
Exftat Gracus fenarius 7raposusdis apud Suetoninm
Tranquillum in vita Neronis:
Eu Fuvovios ya puxSirw mves.
i. ©. Me mortuo conflagret humus incendiis.
Quod cum à quodam fermone communi diceretur:
Nero refpondens, imo ,inquit, év& Cévms,i.e. Ae vivo,
alludens ad urbis incendium, quod paulo poft effe¬
cit. Meminit hujus proverbii M. Tullius libro De fi¬
nibus bonorum tertio: Qrzoniamgue illa vox inhumana
© fèclerata dicitur eorum, quinegant fe recufare, quo mi¬
nus ipfis mortuis, terrarum omnium deflagratso confequa¬
tur, quod vulgari quodam verfa Greco pronunciare folent.
Item Seneca libro De clementia fecundo, cum dicit,
multas voces magnas , fed deteftabiles,invitam humanam
pervenife, celebrefgne valgo fieri, ntillam, Oderint dum
metuant. Cui, inquit , Grecns verfus fimilis eff , qui fe
mortuo terram mifceri ignibus juber. Quin cadem fen¬
* 3 : a
Hanc vocem, veftis, ex præcedenti membro repetit.
1 Lege bilem pro joco, ut habent meliores editiones, nam focas
non opponitur rifi, ted bilis. ;
A
tentia, hodieque vulgo durat inter mortales, ihi;
inquiunt, morienti mundus univerfus moritur. Qua figni»
ficant nihil fua referre, quid pofteris accidat vel boni
vel mali, cum ipfi tollantur à vita, nequaquam fenfuri,
LXXXI. Mare cælo miftere, x
Mare celo mifcere. Proverbialis hyperbole eft, pro
co quod eft, omnia perturbare, nihilque non facere,
T. Livius: Quid eft, quod ceelo rerram, terra celum
mifceant? Idem alibi: Ouid tandem ef , cur colum aò
terras mifceant? Juvenalis: :
— clames licet, & mare celo
Confandas, homo ſum. a
Lucianus in dialogo Promethei & Mercurii: 1/8; Ja
TZT eyelid wo Y Adys, TH YH TF Seguo eiyoeme rela bon Ko Tey
Quid igitur oportebat ca gratia , terra, quod dici folet,
mifcere celum? Virgilius in quinto, de Junone omnia
tentante :
maria omnia celo
Mifenst.
Idem paulo diverfius in duodecimo è
—— non fi tellurem effundat in undas
| Diluvio mifcens, celumve in tartara ſoldat.
Ariſtophanes in Lyfiftrata, non diffimili figura dixit?,
To di Uartereeg vtorees Jio
Z%5 Vfibeeutme,
INC: Onin & fupera infera reddet
fappiter altifremus.
Plutarchus in vita Romuli fic ufurpat, ut coeltim tets
re mifceant, qui ex hominibus Deos , ex Diis homi¬
nes faciunt, & quæ funt hominum fabulantur de Diis?
AI SÙ sy ravra rlw Dare D deerde civoaioy
Ho) affi, Scavo 3 pigiderv yiv aGearepov. 1, Cı In totum
abnegare divinitatem virtutis impiam oft & ingenerofum 5
caterum colo mifcere terram, ftuporis eff.
LXXXI. Mifeebss facra profanis.
Confimilis figura dixit Horatius:
Mifcebis facra profanis.
Td eft, Nihil non facies. Item confundens fafque nel
fafque. Apud veteres multum erat difcriminis inter
res hominumac res Deorum , adco ut Homerus ctiam
vocabula difcernat, quibus Dii confueyerunt uti à vo¬
cibus humanis. Et Pythagoras à quibufdam juflerit
abftineri quod numinibus cient confecrata : unde qui
nihil habent penfi, quique nihil non audent, mifcent
facra profanis. ;
LXXXIII. Sufque deque. |
Apud Plautum atque alios auctores proverbialiter
politum invenitur , f#{que deque fero, & fufque deque
Plautus in Amphitryone: Que neque funt fatta, neque
ego in me admifi, arguit, atque id me fufque deque efè
habituram putat. A. Gellius libro Noétium fexto de¬
cimo {cribit , /afgue deque ferre, idem valere quod æ¬
quo animo effc, & quod accidit non magni pendere:
atque interdum negligere & contemnere, fimillimum¬
tem Laberium in Compitalibus :
Nunc tu lentas es, nunc tu fufque deque fers.
Item M. Varronem in Sifentia: Quod f non horum
omninm fimilia effent principia , fufgue degue effete Denis
que verfus hos ex Lucilio refert:
Veram hic ludus ubi (ufque omnia degne fuere.
Sufque & degue fucre, inqjuam, omnia ladus 3 Jos
cufque.
Imitatum ex illo Graeco fchemate, Avo x xir0, i. el
Surſum ac deorfam, quo nullum ordinem, nullumque
rerum difcrimen fignificamns.
LXXXIV. Ultroque citrogue.
Uliro citroque proverbial: figura dicitur , valetque
perinde quafi dicas, hinc atque illinc, five utrinque:
Fit autem venuftior metaphora, quoties ad mutuam
altercationem, difceptationem, confabulationem, ris
xamve refertur. Quod genus eft apud Ciceronem De
republica : Maltiſgue verbis ultro cirrogue babitis, ille
nobis confumptus eft dies. Idem in libris Officiorum :
nefi¬
dt ÉD ia