Page 88 [88]
OCR
139 | ef: horam omninm (celerum atque criminum., Dicetur autem de rei caufa aliquandiu difimulata , quæ vere tandem deprehendatur. Veluti fi quis dicat, barbaros damnare Græcas literas : ne, fcilicet, iph parum doéti videantur, commode fubnectet , Hine ille lachryme, hoc eft quod cos male habet. _Sumuntur autem frequenter id genus allufiones a claris auctoribus , ein proverbii vicem transferuntur , etiamfi nulla figura roverbialis adfit. Quod genus illud (ex Homero foc pius iteratum 1n E piftolis Ciceronis ad Atticum, Aidécpa Tp, 1. e. Vereor Trojanos. LXIX. Hac Helena. Non diffimili figura dixit Lucianus in Eunucho , Adm, @ moire, EA, UT ns poudre, 1. C. Hec ipſa erat Helena , pro qua digladiabantur. Loquitur aŭtem de duobus Peripateticis , mercedis ac lucri cupiditate turpiter apud judices contendentibus. Allufit ad monomachiam , id eft , fingulare .certamen , quod inter Menelaum & Paridem factum defcribit Homerus Tliadis libro tertio. LXX. Ebur atramento candefacere. Ebur atramento candefacere , eft genuine forme, cultum atque ornatum externum inducere, quo decus illud nativum obfcuretur magis quam illuftretur. Proinde lena Plautina puclle naturali forma præditæ , tamen ceruffam ad oblinendas malas poftulanti: Una, inquit , opera ebur atramento candefacere pofteles. Ro pterea quod omne lenocimum rebus natura pulchris dehoneftamentum adferat , non venuftatem. Veluti fi quis veritatem , qua nihil eft pulchrius, Rhetorum pigmentis conetur cxornare. Porro gaoir cerufla ad candorem conciliandum adhibert confucyit, itidem purpurifla ad tingendas rubore malas. Simili forma dixit in Moftellaria: Nova pistura interpolare vis opus lepidiffimum. LXXI. Sincerum vas incraftare. Fodem ferme pertinet Horatiana metapliora, que in Sermonum lib. 1. legitur, Satyra ni. At nos virtates ipfas invertimfas, atque Sincerum cupimus vas incruftare, Hoc eft, qu per fe recta funt, ca nominibus alienis impofitis depravamus atque obtegimus. Quanquam poteft & ad fuperiorem fententiam eleganter accommodari, hoc eft , cum rebus per fe decentibus tectorium inducimus, quod tegat & obfcuret nativum decus, non augeat. LXXII. Pulchrorum etiam antumnus pulcher eff. Tay nardy ù mopa kerh, 1. €. Palchrorum etiam antumnus pulcher. Metaphora proverbialis nata ex Archelai apophthegmate, quod ab eo diétum Plutarchus refert in Euripidem, qui jam pubefcentem atque exoletum Agathonem in convivio fuaviabatur. Non abJudit ab illo Homerico, quod alio reddemus loco, B xardyuns yroonev, 1. ©. € culmo cognofcere. Vernis enim menfibus nihil non tenerum ac nitidum , cum omnia adhuc in flore aut in herba funt. Cæterum autumni temporc pofteaquam jam in culmos, aut caulem excreverunt, horridiora videntur. Quadrat igitur in ca, quæ cum natura fint egregia, ne tum quidem faftidienda videntur, cum maturuerunt. Alioqui nihil fere tam foedum, quod non aliquando niteat ætate. Dicetur non ineleganter & in hos , qui belle portant ætatem. y LXXIH. Magnorum fluminum navigabiles fontes. Simili metaphora videtur ditum & illud, quod refert ac notat Fabius in octavo Inftitutionum libro, Magnorum fluminum navigabiles fontes fant. Eam fententam ait fe juvene decantatam fuiffe. Significatautem præpotentium quantulacunque, plus pollere quam univerfas tenuiura opes. Caterum notat Fabius hoc fententiarum genus, quod palam falfæ videantur. LXXIV. Generofioris arboris ftatim planta cum ee frutta ef. l Simillimam huic eodem loco fubjicit, Generofioris arboris ftatim planta cum fruitu efè. Quo quidem id inpul yidetur, egregia beneque nata ingenia, ftatum ma A ERASMI 140 turefcere, & ad frugem pervenire, Taxat Fabius & hoc fententiz genus. Mihi tamen vifum eft in adagiorum catalogum has quoque referre, quod vulgo celebres fuifle teftatur, & impudentior hyperbole, ficut paulo fuperius dictum eft , non rejicitur ab hoc genere. LXXV. Cornicum oculos configere. M. Tullius in oratione pro Murena {cribit ad hunc modum : Deinde etiam fi quid apud majores noftros fait in iſto ſtudio admirationis, id enunciatis veftris myfteriis, totum eft contemptui © abjetum. Poſſet agi lege nec ne, panci quondam ſciebant. Faftos enim valgo non babebant. Erant in magna potentia qui confulebantur , a quibus etiam dies tanguam a Chaldeis petebantur. Juventus eſt ſcriba quidam Cn. Flavias , qui cornicum oculos confixerit, & fingalis diebus edifcendos faltos populo propofuerit , © ab ipfis jureconſultis , eornm fapientiam consprlarit, Itaque irati illi quod funt veriti, ne dierum ratione pervulgata © cognita , fine fka opera lege poffet agi , notas quafdam compofuerunt , ut omnibus in rebus ipfi intereffent. Idem in aGtione pro IL. Flacco: Hic Hercule cornici oculum, at dicitur: nam hune Hermippaw hominem eruditum , civem (uum, cui debebat effe notifimes, percuffit. Porro proverbium natum fit ex apologo quopiam , an ex eventu, an ex metaphora fumptum, non fatis liquet. Undecunque fluxerit , perinde valere vid@tur, cornicum oculos configere *, quafi dicas , novo quodam invento veterum eruditionem obfcurare , efficereque ut ſuperiores nihil ſcifle, nihil vidifie videantur. Efertur dutem per ironiam. In cadem fententia ufus eft divus Hieronymus , Apologetico adverfus Ruftinum fecundo: Nanc vero cum pro varietate regionum diverfa ferantur exemplaria, & germana illa antiquaque tranflatio corrupta fit atque violata , nofiri arbitri putas, ant ex pluribus judicare, quid verum fit, Ant NOVU opus in vetere condere , illudentibefgue fadeis, cornicam , ut dicitur, oculos configere. Haec Hieronymus fentiens,, quafi {ua caftigatione prolata, Judai jam nihil faituri viderentur, à quibus 1d temporis Veteris Teftamenti veritas petebatur. Nec admodum diverfe ufurpavit Macrobius libro Saturnalium feptimo : Er qura , inquiens, his loquendi labyrinthis nos impares fatemur, age Veli, hortemur Enftathium , ut recepta contraria difputatione, quicquid pro vario cibo dici poteſt , velit communicare nobifcum: ut fuis telis lingua violenta (uccumbat, © Gracas Graco eripiat hanc plaufum, tanquam cornix cornici oculos effodiat. Ha&enus Macrobius. Illud non ab re fuerit admonere leétorem, ut etiam atque etiam confideret , num cornicum vivacitas & concordia huic adagioni locum fecerit. Siquidem cornix antiquitus concordiz fymbolum erat. Ejufdem vivacitas etiam Greco proverbio celebrata eff. Ut is videatur cornicuna oculos velle configere, quifquis ea quæ antiquitas magno confenfu approbavit, damnare ac refcindere, conetur. Nec admodum abfurdum, fi quis in hunc modum accipiat, ut dicatur oculos cornicum configere, di perfpicaciffimis oculatiffimifque vifumadimat, ofundatque tenebras: aut qui rem ipfiffimam acu, quod ajunt, tangat, tantus videlicet artifex , ut non folum fcopum, aut avem, verum & ipfos oculos jaculo feriat. LXXVI. Gladiatorio animo. Proverbu fpeciem habet quod legimus in Phormione Terentiana , Herm gladiatorio animo ad me affectant viam. Quo fignificatur , ita tendi ad nocendum alteri, ut id cum proprio etiam periculo tentetur , animo pertinaci ,, paratoque vel perdere , vel perire. Nam gladiatori compofito ad certamen hac pugne propoſita {ors eft, aut occidere fi occupaverit, aut occumbere fi ceflaverit. Ariftoteles audaciam hujufifiodi , cum proprie falutis contemptu conjunétam, Celtica appellat. _I Si perpendas loca Ciceronis & Macrobii, intelliges hoc proverbio fignificari, id facere cuipiam quod ipfe aliis facere folet. Qua de re diximus in Queftienibus nofiris Hieronymianis Quælt: 1% $. 13. LXXVII.
