OCR Output

Ed ye ms Ti TO i) are ol man ds

Aldakiy A8.
ic. — Non novum ergo, f mala
e eelo era e (egerem bonam :

Bona, deftituta quibus opus faerat, malum

Erutkum edit. At mortalium quifquis malus,

Nil pofiit aliud effe quam femper malus, 1

Frugi ufque frugi. Sors nec ingenium vere

Adverfs vitiat, fed probus femper manet.

Utrum id parentum , an educantium magis?

Rete educari, (Cilicet nonnullam habet

Dottrinam honefti.
Videtur Hecuba plufculum tribuere geniture quam
inftitutioni, miraturque proinde non idem evenire in
mortalium moribus, quod in proventu fegetum acci¬
dat. Porro quanto plus valeat inftitutio quam Su
Lycurgus eleganter oftendit, prolatis apud multitu i
nem duobus canibus, quorum alter ingenerofa E
natus, propter inftitutioncm gnaviter feram eft me
cutus : alter generofis ortus parentibus , quod intti¬

tutus non effet , turpiter relicta fera, ad odorem panis

ac cibi reftitit.
XLV. In vado.

Metaphora proverbialis, Z vado eſſe , pro co quod
eſt in tuto, citraque difcrimen , fumpta à natantibus
aut navigantibus. Terentius : Omnis res in vado eft.
Plautus in Aulularia: Hac propemodum jam efè invado
falutis res videtur; Vadum autem eft aquæ fundus, in
quo quifquis conftiterit , 1$ Jam cffugit periculum ne
mergatur. y

XLVI. In portu navigare. A

Affinis eft huic allegoria , Ev maki mé, 1. €. In
port navigare, qua fignificamus nos jam à periculo ab¬
elle. Propterea quod qui mediis adhuc in fluctibus na¬
vigant, hi ventorum & æftusarbitrio navigant. Con¬
tra qui jam intra pòrtum funt, nihil habent negocii
cum undis ac ventis. Unde vulgatiflima metaphora,
hominem in cujus praefidio conquicfcimus , portwm ap¬
pellamus. Et qui fefe ad tranquillam tutamque ali¬
quam vite rationem traducunt, in portum fe recipe¬
re dicuntur. Terentius in Andria: Nwne hujus periculo
fit: Ego in porte navigo. Maro paulo diverfius in Ƭ
neidos libro feptimo :

Nanc mihi parta quies, omnifque in limine portus.

XLVII. Bos lafus fortius figit pedem.

Divus Hieronymus oppido quam elegans adagium
ufurpavit, ad beatum Aurelium Auguftinum fenbens,
eumque deterrere cupiens, ne juvenis fenem provo¬
cet. Propterca quod tardius quidem ad pugnam exci¬
tantur hi, qui jam funt etate quafifefli; yerum iidem
gravius feeviunt atque urgent , fi quando fenilis illa
virtus irritata recaluit: Memento, inquit , Daretis &
Entelli, & vulgaris proverbit, quod bos laffus fortius figat
pedem. A veteri trituræ more duétum apparet , cum
circumactis a bubus fuper manipulos plauftris , grana
excutiebantur: partim à rotis ın hoc armatis, partim
à taurorum ungulis. Et lex illa Mofaica, quam citat
Apoftolus Paulus ad 'Fimothcum „ vetat, ne bovi tri¬
turanti os obligetur, Itaque bos laffus, quoniam gra¬
vius figit pedem, magis eft ad trituram idoneus. At
non item equus ad curfum. Poteft allufum videri &
ad hoc, quod juvenes corporis agilitate preepollent.
Senes in ftataria pugna, ac viribus fuperiores funt, id
quod & Virgilius in Darctis & Entelli congreflu de¬
clarat. Nec admodum hinc abludit illud, quod in
Græcorum colleétaneis pofitum reperio , drééuac Os,
i.e. Lente bos , fubaudiendum movet pedem. Nam
fenfim quidem movet, at gravius premit.

XLVII. Tora erras via.

Th moy ddd dQaueerovecdy , i. €. Tota aberrare via.
Proverbium cft in cos, qui vehementeraberrant. Te¬
rentius in Eunucho : Tota erras via. Tranflatumà via¬
toribus , qui nonnunquam ita folent aberrare à via,
ut non fine difpendio quidem, tamen quo tendebant,
perveniant : nonnunquam fic aberrant, ut longe di¬

A vertant, & in diverfum tendant. Unde & exorbitare
dicuntur, qui à vero aberrant. Ariſtoteles in Ethicis:
Hand tota aberrant via. Idem Naturalium lib. 1, fcri¬
bit prifcos illos Philofophos naturalium caufarum {cru¬
tatores, exorbitaffe, ac velat è via depulfos, prorfus aber¬
rafe è vero. Sumptum eft ex Ariftophanis Pluto :
HS 048 © meg any ypcotnawdp 5
i.e. Viane tota prorfus exerravimus ?
Quin ctiam hodie dictitant eos ¿n via eſſe, qui recto con¬
filio quippiam inftituunt : extra viam , qui qua non
oportet ratione rem aggrediuntur. Sunt ferme prover¬
biales, & ille metaphora dodtisufitatiffima : Depelle¬
re à via reducere in viam , monfirare viam, facere viam,
Jternere viam, aperire viam, pracludere viam, intercla¬
dere viam. Cicero in prima Philippica: Quod. fi putas,
totam ignoras viam gloria. Celebre habetur & illud apo¬
phthegma, Bene currunt, fed extra viam > KaXws woe
TRéyenv , GW cums D 008.
XLIX. Toto cælo errare.

Huic confine eft , quod ufurpat Macrobius Satur¬
nal. lib. tertio: Nunguamne , inquit , Praetextate, tibt
venit in mentem, toto, ut ajunt, cœlo erraffe Virgilium?
Sumptum videtur ex Ariftophanis Ranis:

Es D #uaerrter Segviov y Ov.
Ab Euripide dicitur in Alfchylum , qui plurimum er¬
rafet in his quæ dixerat. Metaphora ducta , vel à

qui coeli fyderumque obfervatione curfum moderan¬
tur: proinde naucleri, cum vehementer aberrant, in
cœli parte longe diverfa cynofuram imaginantur non¬
nunquam, totoque aberrant curfu. Nifi malumus cœ¬
lum pro regione accipere, velut Horatius : |
Calum non animum mutant , qui trans mare currunt,
L. Szo jumento fibi malum accerfere.

Qui ipfe fibi malorum eft autor , [xo jumento fibi ma¬
lum accerfere dicitur, tanquam fuo fumptu fuaque opera,
quafi fuopte plauftro , malorum farcinam adportet fibi.
Plautus in Amphitryone : Zpfe homo fibi a me malam
rem arcefit jumento fzo. Sumpta metaphora a plauftris
D| onerariis. Nam id quoque fignificat jumentum, au¬
étore Gellio lib. xx. cap. 1. aut certe ab animalibus
tergo yectantibus onera. j

LI. Suo fibi hunc jugulo gladio „fuo telo.

Suo gladio, fuove telo jugulari dicitur, qui fuis
ipfius didtis revincitur, aut qui fuopte invento dolove
capitur: denique in quem quocunque modo, feu di¬
ctum, feu factum retorquetur , quod ab ipfo profe¬

phon dilemma in cum, qui propofuerit , retorqueat:
aut fi quemadmodum Phalaris, Perillum mali re¬
pertorem, fue invento conficiat. Itaque in Adelph.
Terentii, Mitio fenex fratris Demea {zevitiam incre¬
pans, hujufmodi utitur fententia: Hoc unun afert vi¬
tii fenetta, attentiores ad rem fumus quam oportet. Ean¬
dem Demea paulo poft in fratrem retorquens : Po¬
fremo, inguit, non meum illud verbum facio, quod ta
Mitio bene & fapienter dixti dudum. Vitium commune
omnium eft , quod niminm ad rem in fencéla attenti ſi¬
mus. Hanc maculam nos decet effugere. Hac ratione cum
Mitio conftringeretur adigereturque ut agrum, quem
rogabatur, daret: tum Demea, Szo,inquit, fbi hune
Jagalo gladio. Tranflata metaphora ab his, qui in pu¬
gna fuis ipforum telis aliquotics confodiuntur. Plau¬
tus in Amphitryone: Atque hunc telo fuo fibi, malicia
fua, a foribus pellere. Cicero pro Cæcinna: Aut tuo,
quemadmodum dicitur, gladio , ant nofkro, defenfio tua
conficiatur neceffe eft. uc allufit Ovidius *in Epiftolis
Heroidum :
Remigiumqne dedi, quo me fagiturus abires :
Hen patior telis vulnera facta meis.

Eodem pertinent & illa Ciceronis: In tuum ipfe mu¬
cronem incurras, neceffe ef. Rurfum: Hic eff defenfjo¬
ms tue macro, n Cum Incurrat oratio tua , neceffe eff.
Neque vehementer hinc abludit Livianum illud lib.

11. defecundo bello Punico: Sentiebat Hannibal feis
4 In Ep. Phyllidis ad Demophoontem,
fe