Page 42 [42]
OCR
Ed ye ms Ti TO i) are ol man ds Aldakiy A8. ic. — Non novum ergo, f mala e eelo era e (egerem bonam : Bona, deftituta quibus opus faerat, malum Erutkum edit. At mortalium quifquis malus, Nil pofiit aliud effe quam femper malus, 1 Frugi ufque frugi. Sors nec ingenium vere Adverfs vitiat, fed probus femper manet. Utrum id parentum , an educantium magis? Rete educari, (Cilicet nonnullam habet Dottrinam honefti. Videtur Hecuba plufculum tribuere geniture quam inftitutioni, miraturque proinde non idem evenire in mortalium moribus, quod in proventu fegetum accidat. Porro quanto plus valeat inftitutio quam Su Lycurgus eleganter oftendit, prolatis apud multitu i nem duobus canibus, quorum alter ingenerofa E natus, propter inftitutioncm gnaviter feram eft me cutus : alter generofis ortus parentibus , quod inttitutus non effet , turpiter relicta fera, ad odorem panis ac cibi reftitit. XLV. In vado. Metaphora proverbialis, Z vado eſſe , pro co quod eſt in tuto, citraque difcrimen , fumpta à natantibus aut navigantibus. Terentius : Omnis res in vado eft. Plautus in Aulularia: Hac propemodum jam efè invado falutis res videtur; Vadum autem eft aquæ fundus, in quo quifquis conftiterit , 1$ Jam cffugit periculum ne mergatur. y XLVI. In portu navigare. A Affinis eft huic allegoria , Ev maki mé, 1. €. In port navigare, qua fignificamus nos jam à periculo abelle. Propterea quod qui mediis adhuc in fluctibus navigant, hi ventorum & æftusarbitrio navigant. Contra qui jam intra pòrtum funt, nihil habent negocii cum undis ac ventis. Unde vulgatiflima metaphora, hominem in cujus praefidio conquicfcimus , portwm appellamus. Et qui fefe ad tranquillam tutamque aliquam vite rationem traducunt, in portum fe recipere dicuntur. Terentius in Andria: Nwne hujus periculo fit: Ego in porte navigo. Maro paulo diverfius in Æneidos libro feptimo : Nanc mihi parta quies, omnifque in limine portus. XLVII. Bos lafus fortius figit pedem. Divus Hieronymus oppido quam elegans adagium ufurpavit, ad beatum Aurelium Auguftinum fenbens, eumque deterrere cupiens, ne juvenis fenem provocet. Propterca quod tardius quidem ad pugnam excitantur hi, qui jam funt etate quafifefli; yerum iidem gravius feeviunt atque urgent , fi quando fenilis illa virtus irritata recaluit: Memento, inquit , Daretis & Entelli, & vulgaris proverbit, quod bos laffus fortius figat pedem. A veteri trituræ more duétum apparet , cum circumactis a bubus fuper manipulos plauftris , grana excutiebantur: partim à rotis ın hoc armatis, partim à taurorum ungulis. Et lex illa Mofaica, quam citat Apoftolus Paulus ad 'Fimothcum „ vetat, ne bovi trituranti os obligetur, Itaque bos laffus, quoniam gravius figit pedem, magis eft ad trituram idoneus. At non item equus ad curfum. Poteft allufum videri & ad hoc, quod juvenes corporis agilitate preepollent. Senes in ftataria pugna, ac viribus fuperiores funt, id quod & Virgilius in Darctis & Entelli congreflu declarat. Nec admodum hinc abludit illud, quod in Græcorum colleétaneis pofitum reperio , drééuac Os, i.e. Lente bos , fubaudiendum movet pedem. Nam fenfim quidem movet, at gravius premit. XLVII. Tora erras via. Th moy ddd dQaueerovecdy , i. €. Tota aberrare via. Proverbium cft in cos, qui vehementeraberrant. Terentius in Eunucho : Tota erras via. Tranflatumà viatoribus , qui nonnunquam ita folent aberrare à via, ut non fine difpendio quidem, tamen quo tendebant, perveniant : nonnunquam fic aberrant, ut longe di A vertant, & in diverfum tendant. Unde & exorbitare dicuntur, qui à vero aberrant. Ariſtoteles in Ethicis: Hand tota aberrant via. Idem Naturalium lib. 1, fcribit prifcos illos Philofophos naturalium caufarum {crutatores, exorbitaffe, ac velat è via depulfos, prorfus aberrafe è vero. Sumptum eft ex Ariftophanis Pluto : HS 048 © meg any ypcotnawdp 5 i.e. Viane tota prorfus exerravimus ? Quin ctiam hodie dictitant eos ¿n via eſſe, qui recto confilio quippiam inftituunt : extra viam , qui qua non oportet ratione rem aggrediuntur. Sunt ferme proverbiales, & ille metaphora dodtisufitatiffima : Depellere à via reducere in viam , monfirare viam, facere viam, Jternere viam, aperire viam, pracludere viam, intercladere viam. Cicero in prima Philippica: Quod. fi putas, totam ignoras viam gloria. Celebre habetur & illud apophthegma, Bene currunt, fed extra viam > KaXws woe TRéyenv , GW cums D 008. XLIX. Toto cælo errare. Huic confine eft , quod ufurpat Macrobius Saturnal. lib. tertio: Nunguamne , inquit , Praetextate, tibt venit in mentem, toto, ut ajunt, cœlo erraffe Virgilium? Sumptum videtur ex Ariftophanis Ranis: Es D #uaerrter Segviov y Ov. Ab Euripide dicitur in Alfchylum , qui plurimum errafet in his quæ dixerat. Metaphora ducta , vel à qui coeli fyderumque obfervatione curfum moderantur: proinde naucleri, cum vehementer aberrant, in cœli parte longe diverfa cynofuram imaginantur nonnunquam, totoque aberrant curfu. Nifi malumus cœlum pro regione accipere, velut Horatius : | Calum non animum mutant , qui trans mare currunt, L. Szo jumento fibi malum accerfere. Qui ipfe fibi malorum eft autor , [xo jumento fibi malum accerfere dicitur, tanquam fuo fumptu fuaque opera, quafi fuopte plauftro , malorum farcinam adportet fibi. Plautus in Amphitryone : Zpfe homo fibi a me malam rem arcefit jumento fzo. Sumpta metaphora a plauftris D| onerariis. Nam id quoque fignificat jumentum, auétore Gellio lib. xx. cap. 1. aut certe ab animalibus tergo yectantibus onera. j LI. Suo fibi hunc jugulo gladio „fuo telo. Suo gladio, fuove telo jugulari dicitur, qui fuis ipfius didtis revincitur, aut qui fuopte invento dolove capitur: denique in quem quocunque modo, feu dictum, feu factum retorquetur , quod ab ipfo profephon dilemma in cum, qui propofuerit , retorqueat: aut fi quemadmodum Phalaris, Perillum mali repertorem, fue invento conficiat. Itaque in Adelph. Terentii, Mitio fenex fratris Demea {zevitiam increpans, hujufmodi utitur fententia: Hoc unun afert vitii fenetta, attentiores ad rem fumus quam oportet. Eandem Demea paulo poft in fratrem retorquens : Pofremo, inguit, non meum illud verbum facio, quod ta Mitio bene & fapienter dixti dudum. Vitium commune omnium eft , quod niminm ad rem in fencéla attenti ſimus. Hanc maculam nos decet effugere. Hac ratione cum Mitio conftringeretur adigereturque ut agrum, quem rogabatur, daret: tum Demea, Szo,inquit, fbi hune Jagalo gladio. Tranflata metaphora ab his, qui in pugna fuis ipforum telis aliquotics confodiuntur. Plautus in Amphitryone: Atque hunc telo fuo fibi, malicia fua, a foribus pellere. Cicero pro Cæcinna: Aut tuo, quemadmodum dicitur, gladio , ant nofkro, defenfio tua conficiatur neceffe eft. uc allufit Ovidius *in Epiftolis Heroidum : Remigiumqne dedi, quo me fagiturus abires : Hen patior telis vulnera facta meis. Eodem pertinent & illa Ciceronis: In tuum ipfe mucronem incurras, neceffe ef. Rurfum: Hic eff defenfjoms tue macro, n Cum Incurrat oratio tua , neceffe eff. Neque vehementer hinc abludit Livianum illud lib. 11. defecundo bello Punico: Sentiebat Hannibal feis 4 In Ep. Phyllidis ad Demophoontem, fe
