Page 41 [41]
mutataque leétione, longe diverfum fenfum inducant,
putentque Theodorum in transferendo non mediocri¬
ter hallucinatum. At ego tota rediligentius penficula¬
ta, videre videor Ariftotelicorum verborum fenten¬
tiam citra ullius vocis commutationemadamuflim qua¬
drare : videlicct, taurum aggregari cum vaccis, &in
ufdem verfari pafcuis, appetente coitùs tempore, el¬
que non convenire cum reliquis taurorum armentis ,
fed bellum cum aliis gerere : reliquis autem tempori¬
bus tauros cum tauris focialiter nfdem uti pafcuis, ne¬
que feeminarum convictum fequi, fed inter fefe age¬
re, quod idem accidat in feris ferme omnibus. Hanc
autém taurorum cum tauris focietatem , neglećtis vac¬
Carum armentis, vocari énuarerdy. Quafo quid hic
{crupuli, cur Ariftotelicam leétionem mutandam exi¬
ftimemus : nifi fi quid offendit mutatus numerus in
tai p@ X cio, id quod Anftoteli, præfertim eo in o¬
pere, pene familiare deprehenditur. Diétionem au¬
tem illam coarmentari, non germanam , fed fuppofiti¬
tiam efle dubium non cft, & aut librariorum incuria ,
aut alicujus parum eruditi temeritate indućtam. Sufpi¬
cor enim legendum, vel dearmentari, vel abarmentart.
Ncque enim adduci poflum , ut credam Theodorum
hominem tam in omni doétrine genere abfolutum ,
fuifle lapfum , preefertim in vocc, negue magnopere
prodigiofa , nec inufitata Greecis auctoribus , utpote
cujus vim vel ipfa ftatim indicat etymologia : præ¬
teréa quae apud Theocritum auctorem ufque adco no¬
tum vulgatumque legatur , é» Nous, ñ Bwngaus, i. €.
in Paſtore | five Bubulcis:
X of We aud Pocngiwa, % wW Gurun whadu
Ovdèy dénuayercw tes.
1.C. Atque hi pafcuntur fimul, inque comantibus herbis
Errant, © non nlla gregis divortia quarunt.
Ad hæc Suidas oftendit, raÿpor dnuadynov appellatum
è D oyns raleQpovoubae, 1. C. qui negligeret armentum.
Huc mihi videtur nonnihil allufifie Virgilius in Si¬
leno:
Ah virgo infelix, tn nunc in montibss erras.
Ile latus nivenm molli fultus hyacintho
Ilice (ub nigra pallentes ruminat herbas,
Ant aliquam in magno [fequitur grege, claudite nym¬
phe
Diitae, nyinpha nemorum jam claudite faltus.
Si qua forte ferant oculis fefe obvia noftris
Errabunda bovis veftigia : forfitan slum,
Aut herba captum viridi, ant armenta fecutum
Perducant alique ftabula ad Gortyma vacce.
Cum enim ait,
Tile latus niveum molli fultus hyacintho
Tlice fub nigra pallentes ruminat herbas,
taurum innuit, ¿nua Item cum ait, Errabunda
bovis veftigia. Significat autem pocta taurum, quem
adamabat Pafiphac , aut prorfus dtriyæyAsv, aut catenus
driuayenäy, ut fuo armento negleéto, vaccas alias fe¬
queretur. Porro de pugna taurorum inter ipfos coitus
tempore meminit idem Maro, libro Georg. tertio:
Nec mos bellantes una ffabulare, fed alter
Vittus abit, longeque ignotis exfulat orss ;
Multa gemens ignominiam , plagafque ſuperbi
Victoris, tum quos amifit multus amores,
Et ftabula adpettans regnis exceffit avitis.
Equidem arbitror hanc ipfam vocem fi deflectaturalio,
proverbialem cffe , quemadmodum funt écille #xaresuÿ
& irmuav, ad camque _potifimum ref{pexifle Theo¬
critum, cum ait proverbio dici:
Ea è rap dv Aaw. ©
Scholia que feruntur in Theocritum , habent ¿Ca xe
Ta, pro à conjunctione copulativa, mutata xev'ex¬
pletiva : addunt effe proverbium de his dici folitum,
ui abeflent non reverfuri. Taurus enim fi femel au¬
Mga in fylvam, capi non poteft. Unde non incon¬
cinne quis dixerit, maritum diutius ab uxorefecuban¬
tem, aripayeady : & eum qui familiares deferit inyi¬
fere, drimayeady: & qui diutius à Mufis, ac libro¬
rum abftinuerit cqntubernio, amyayendy. Item quia
A
convi&u hominum abhorreat , fecumque vivat, dr
payer licebit appellare. Et qui à legitimo contuber¬
weyerdy. Nec prorfus abhorret ab hac forma, quod
eft apud Ariftophanem in Lyfiftrata :
Oingt de droupim Md£w è (Bio.
i.c. Domi abque tauro celibem vitam exigam.
Sic enim fignificavit vitam coelibem foemine , negli
gentis taurum, i. c. maritum. Sic & Horatius!:
pereat male que te
Lesbia quarenti tanrum, monftravit inertem.
XLIV. Annus producit, non ager.
ETO did, sy) dpseg:,1.c. Annus producit fegerem, non
arvum. ‘Hemiftichion proverbiale quod refertur à
Theophrafto, lib. De piantis o&ayo : [eos adg1av 3
a Tool persa WYO 7 Y di negiors ovuCanery , Ù d~
Aws, h Y ETSE RATASE. EV KaLpwy À VATA, À ev d\ay, À yi¬
uova yola, ¿rare eQ Y TNT. KAY UW AKA
puden ù aeroyeioi ý. do È mmeporuaComluos Aéyenv, œx
Mus, dm TG Oid, sx) doseg. piya j ci Bp Alyn
Dépsay. 1. C. Ad incrementum antem alimentumaque pla~
rimum quidem cœli temperies, & in totum anni conditio
juvat. Etenim fi imbres, ferenitates , © hyemes accidant
opportuna, cuntta felicius atque uberins proveniunt , etians
in falfuginofis, ac parum pinguibus agris. Unde non ab re
arvum. Veruntamen non parvi refert, qua fit regionum rae
tio. Hic illud obiter admonendum duxi , in impreffis
excmplaribus legi, ¥ xaads, 1. ©. non rette : atque hoc
ipſum, ut mea quidem eft opinio, * xæads, partim quod
‘Theodorus Gaza verterit hocloconoz perperam : partim
quod non perinde quadret ad Theophratti fententiam.
Nam is fatetur verum effe, plurimum habere momen¬
ti cæli conditionem , id quod ctiam proverbio tefta¬
tum ft, quo non fine caufa tota proyentus ratio tri¬
buitur acri, °? tamen nonnihil etiam difcriminis fitum
effe in ipfo foli ingenio. Proinde legendum ſuſpicor
pro s xards, oon nws , i. C. non temere, Quanquam equi¬
Nimirum ut Theophraſtus improbet vulgare di&um,
quod ccelo momentum omne tribuit,cum &a foli ra~
tione magna pars pendeat. Mihi tamen fuperior lectio
magis arridet , atque huic mea fententia doétos cal¬
culum fuum addituros exiftimo. Repetit idem ada¬
gium libro De caufis plantarum tertio, rationem reda
dens, cur in frigidis pariter & calidis regionibus tri¬
ticum proveniat, haud negans agrı naturam nonnihil
conferre ad fertilitatem, fed multo maximum momen¬
tum habere aerem circumfufum, & cujufmodi cœli
ventorumque temperies contingat , tum ad quos fla¬
tus oppofitus fit ager. Meminit & Plutarchus in Sym¬
pofiacis, decade feptima, problemate fecundo. Porro
fi libcbit ufum proverbii dilatare, nonintempeftiviter
accommodabitur in hanc fententiam, fi quis dicat, ad
virtutem educationem longe plus adferre momenti
quam genus: ac plane perparvi referre, quibus majo¬
ribus fis natus, fed multo maxime quibus rationibus
educatus, quibufque moribus fis inftitutus. Nam cœ¬
lum velut educat, quod progignit terra. Adhoc ada¬
gii videtur alluſiſle Euripides in Hecuba, quam ita la¬
quentem facit:
TEEN QUAI), davov, a yA DR nani
Tuyzon xorps Geode, * uv éd.
Xpnsn J auaerto , ay ages avro YA
Kaxoy didun aaemv; dvbpomis dl de,
O uN aovnpas, dëu Mo, OAW HANIS.
O‘ d| taos, tobaos, 3de ouuQoegs ad
Qua Aiba’, dal qgnsis es del.
Ap oi ngres Alg-@epuaw y N 04;
1 Epodon x11.
2 Lamen nonnitil etiam difcriminis fitum effe in ipſo, &c.] Atque
hic Ja@épew non fignificat differre: fed hac vel fimili phrafi expri¬
mendum fuit hoc verbum, Nonnihil etiam momenti effe in ipfo Lo¬
li ingenio: vel, Alicujus etiam momenti efic ipfum foli ingenium.
Quanquam nec illud Nonnihil » video cur dicat Erafmus ; quum fit
apud Theophraftum, iva. H. Srephaniss,
* Disjun&im legendum « see
| Ex