Page 101 [101]
ag
QUA
VAM:
ym:
a CHE
tanquam à Manilio quodam profectum,qui dixerit non effe
mitum fi cafcum calca duxifler, quoniam is canoras facic¬
bat nuptias. Videturefle iocus in anum vetulo nuptam, al¬
lufumque ad vocem cafci, perinde quafi deducatur à canendo
Refertur ibidem epigramma Papinii cuiufdam , quod feripfit
in adulefcentem nomine Cafcam,
Ridiculum eft quum te Cafcam tua cafca dicit.
Opinor adulefcentem duxifle verulam,proinde abſurdum vi
deri, quoties cafca, id eft yerula, maritum iuuené, veluti fuo
ipfius nomine Cafcam yocaret, Fortafle prouerbii iocus ad pri
on nuptiarum morem {pectat, quem refert Plutarchus in
problematis : Qui deducebant fponfamindomum fponfi,
1ubebant his verbis alloqui, Vbitu Caius, ego Cara,
ng alg. FAT.
Als Aix snody,id eft, Bis per omnia, Hoc prouerbio diferi¬
men ingens aclongiffimum interuallum fignificabant. Vnde
que pugnantiffima inter fefe viderentur, rotoque diffidere ge
Nete, ea Ns AX @uody inter fe diferepare dicebant, Lucianus in
lib De conferibenda hiftoria. Ke) 73 usuaxdy Mh 970, dis dik
sur OH mds daha, hoc eft, Denique iuxta muficorum pro
uerbii, Ss dix wardy interuallo fefe mutuo ‘refpicitit. Idemin
Apologia, A Xd usi ÉKAVO ¿y YO4op Os TOUTAU Te Tiare Mepied
és olxiaw Tos Toverou oka x. Soy atte oy Tee Pou aves a] di ot dat
Do wl duo 70 PISO, Paute mearloure Ti TW ugivdy Kod és Suva
ge DTA US, D TUTO Dueg Pan\éos udipogciy. DAGLI Sis
C idi xatas xate. THB Mejores px TY pevardy PA TOTO
Ns dik aur Sy TO RES fee 2 Ky TOU TOY LOLI TUS XA HNSIS BW Bizs orov
HSAEd os deylec Kà YANIS IRUTG xo] AveuÚr CO) Feu
autos. Os HU 1X0 Sit natn ei x UT au Ve, Keù TÒ UT Aw rated:
TE moya muu Alw eye zt Sia poner. ideft Quin illud mihi
ia confidera , quam maximo hec inter fefe difcnmine diftare,
videlicetin opulenti cuiufpiam edes adferiptum, feruire fer¬
uitutem,& ea omnia perferre que libellus ille meus comme¬
morat : & publice populi negotium gerentem, ac pro vivili
Rempublicam adminiftrantem, hocnomineab imperatore
falarium accipere, Age, perpende hac, & ytrunque per fe pri¬
uatimgue contemplare. Repetics nimirum , iuxta illud mufi¬
corum prouerbium, dis fix au, negotio diferimen inefle:&
has duas vitæ rationes tantùm inter {e conuenire, quantum
affinitatis eft plumbo cum argéto, eti cum auro,anemone cit
rofa , homini cum fimia. Nam merces quidem accipitur &
illic, quemadmodum hic quoque, & vtrobique contingit vt
alii fubieétus pareas : cæterüm ipfus negotii non mediocris
eft diflonantia, Hadtenus Lucianus . Adagium , ytis etiam
indicauit ex arte mufica mutud fumpum eft. Nam Macro¬
bius commentario in Somnium Scipionis fecundo, quin¬
que fpecies harmoniarum commemorat, dx Teasotgioy dx ar y~
T Aà agody dia anody xo) Axat & dis dix oncoy. Ex compo¬
fitis harmoniis dy rad puy & dix avr, conltituitur Jix œuody
cui nominis hoc inditum eft, quòd abfolutam reddat fym¬
phoniam. vt mihi videatur huc ctiam illud refpicere prouet¬
bium quod alio loco commemorabimus, &ravr dd. Simili
ter Plutarchus, & quicunque veterum , velapud Grecos, vel
apud Latinos , de muficæ difciplina côfcripférunt, harmonia¬
rum metam figuntinea que vocatur As Ax auody. Boetius
item libro De mufica primo, tradit antiquitus harmonicam
tationem heptachordo duntaxat conttitifle, hoc eſt fidibus
feptem:quart ima trary dicebatur, fumma yjm. Deinde alias
chordas addiicientibus aliis,ita creuit voci numerus, vt ad
duplicatum heptachordü perueniretur.Atque hic progrediédi
finis futurus videbatur,nifi quod ipfa fymphoniaram ratio u
ony illam,quæ in heptachordo locum nomini congruenté ob¬
tinuerat,& ytroque ad extremam relata chordä, hatmoniam
dix Tevagov edebat,defiderare videretur.Hac igitur adicéta, &
in fuum immifla locum,ad quindecim chordas peruentum eft,
quarum extremam alteram smpoorauousaLvoy dixere, alreram
CoAacoy Ita fit vtwion vtroque relata,reddat harmonid
vil reo!
Na aobr:rufum extremarum vtralibet ad uéonyrelata,eñdem
conftiruat harmoniam. Porro fumma relata ad imam, fym¬
honiam reddat quam vocant dìs dix macy, propterea quod
ie qua dixi ratione,bis complectatur eam hatmonia cui no¬
men dig awe ëy. Quoniam autem hac fini conftitit harmonica
ratio nec vlterius procedere licuit, tractum eft in popularé fer
monem,yvt que longiffimo difcrimine inter fe diffita eflent,ea
dis Aix wuowy diftare dicerent : perinde quafi dicas adeo feiun¬
Gta , vt magis feiungi non queant.Cui fimillimum illude Me
pene, id eft ex diametro., Verm quoniam velut impruden¬
tes, noftrique penè dixerim obliti , paulo altius muficam ine
grefli fumus, quam operis inftituti ratio poftulabat:libet obi¬
ter & illud fubne&ere, quod eq uidem arbitror necadmodum
vulgo cognitum,nec iniucundum feitu fore, Erenim quum
hac meis illinetim commentariis, forte fortuna fuperuenit
Ambrofius Leo Nolanus, philofophus hujus tempceftatis exi¬
mius, & in perueftigandis difciplinarum miftetiis, incredibili
CENTIT
quadam diligentia folertiaque præditu:
criter exercitatus euoluendis & excutie
fcriptoribus, Isigitur pofteaquam (cti
ueniflet, recitatis tis quae iam {cripferam , Vereor,i nqua, Am¬
brofi,ne y ulgus hoc muficorum huic adagio noftro dìs fix œu¬
cbr, negotium faceflar obftreparque, acproifum dis Suxauody
ż mea difcreper fententia : quippe qui non dubitarint har¬
moniarum limitem vel ad vigefimum vocis gradum proferre,
uare tu problematum author, & mufices non modò feien¬
tiflimus, yerumetia petitiffimus,hoc mihi paucis , nifi moleftti
eft, expedias velim:quam ob caulam antiquitas tantopere me
tuerit vitra decima quinta chorda vel tantilla progredi vt etid
prouerbio res ea ee fueritzaut qui fact fit vt hi neoterici
non veteantut tanto {patio fymphoniarum profetre prome¬
ria:preteritifque vererum metis, & quemadmodum dici con¬
fucuit, tare Te toxdppive ondbyres NON vetcantu etiam ad vi¬
gefimam chordam procedere, Ad que ille familiariter arri
dens, Nz, tu, inquit, homo es plus fatis diligens , vt quem
hoc quoque folicitum habear quid cantorti qyuziaa de tuis
fentiant adagiis.quanquam ad propellendas muficorum ca¬
Jumnias vnus ille far erat clypeus,te verus adagif referre. Id
Ytque côueniebat cum veterum muficorum ,aquibus duct
elt, ratione quadrare. Veruntamen ytibi magis quam illis fa¬
ciam fatis, quid ego fuper hacre vel obferuarim vel fentiam,
paucis accipe. Principio,qua res commouerit recentiores mu
ficos , vt antiquitatis limites præcerierint , ipfi fanè viderint.
At equidë duplicem video caufam quamobrem antiquitas in
dis iv auody confiftendii duxerit. Primum quodipfa natura
videatur hac fymphoniatum veluti metam pracfticuifle: quip¬
pe que modum hunc humane tribuerir voci,vt ad decimum¬
quintum modo gradum int®datur, vitra quem fiquis conetur
progredi,noniam illa vox genuina ſed coacta, factitiaque , 8
gannitus magis quàm vox videatur.Rurfus fi altius nitaris eZ
deprimere, protinus à ratione vocis in fereatum quépiam de¬
generet,Proinde qua vbique conueniat artem,quoad licet,na¬
ture réfpondere , non abs re mihi videntur yereres iifdem
cancellis circunfcripfille rationem artis,quibus natura yocem
humanam circunferipferat. Satis erat ad petfuadendum hee,
opinor,caufa : quanquam altera magis yrget, Ea eft huiufmo¬
di, {cis efle apud Boctium lib. de muſica 4. harmoniam mufi¬
ces, non ratione tantum , verim & fenfu perpendi oportere.
Quapropter Prolemæus apud hune,quo dixi libro,Pychagori¬
corum quorundam fententiam relicit, quiin iudicandis har¬
moniis plurimum tribuerint rationi, minimum fenfui : quum
dicerent fenfum femina modò quædam cognitionis miniftra¬
re,atratione perfeétam conftare fcientiam, Rurfam Ariftoxe¬
ni refellit opinionem,qui plus fatis tribuerit fenfibus , perpu¬
fillum autem rationi:qaum mufica hatmoniam ita téperatam
efle oportear,vt neque fenfui ratio reftagetur , neque fenfus
rationireclamet, Neque diflenti à Prolemæo Ariftoteles fe¬
cundo Phyficorum libro,negans muficam merè mathemati¬
cam elle; fed partim ratione, partim fenfibus conftare. quod
fieri nequaquam poteft fi femel vltra décimamquintam inten¬
tionéhoc eft fs Ji zuody proceſſum fuerit. Nihil autem ve¬
tat ratio quominus vel ad milleſimum víque tonii pregredia¬
re,recurrentibus fubinde videlicet iifdem harmoniis ;quas cô¬
plectitur Ax aurdy. Neque fecus hic procedere liceat quàm
fit in numeris atithmetices, vbi non aliter agnofcitur soos,
in duodecim millib’ & oo millibus,qaam in quatuor & fex.
Cæterü harmoniæ (enfus vltra ‘decimamquintam vocé velut
cuanefcir, iamque no magnopere refert que fir harmoniz ra¬
tio quam nõ approbat fenfus, & ideo nő approbat fenfus,quia
no cuidétet percipit. Porrò quo minus percipiat, interuallum
zquo logiusin caufa eft.Rationis vis inimmenfam fe porri¬
ginarè diverfo fenfus corporis admodi anguftis limitibus co
hibetur Quod enim acciditin oculori fenfa,ve fi lõgius equo
femota fint cain que fertur videndi vis,obrädatur ac deficiat
viſus,cóque magis deficiatquo maiore diftét interualtoid mul
to magisaccidit auriti uiquippe minusagili quam oculori
Ta vero quod vfu venit fenfibus in percipiédis iis qua obiicit¬
tur,idév{u venit animo per felum diiudieanti.$i coloré colori
propius admoueas, &, quemadmodum Greci dicunt moepvexy
zop riw avppueav, nonne protinus dignofcit ex colatio¬
ne fenfus, quantum alter abaltero difcrepet, aut alteri cum
alrero conueniat? Itidem fi vocem voci vicinam auribus ex¬
hibeos,incun@anter diiudicant que fit alterius cam altera
vel concordia vel ditordia : fin plus iulto diffitas interuallo,
mox incipit anceps efle iudicium. Porrò quemadmodum ci¬
tius hebetatur aurium fenfus quàm oculorum, itidem citius
obtunditur illarum quàm horum-indicium: Propterea quod.
altera res ex altera pendear.Id ita efle, non eft cur pluribus ar
gumentis confirmem, quum protinus iplum experimétum
fidem yniquique facere poflit. Pulfa chordam quampiam in
organo;fimulque tange que fit ab hac odtaua, {tarim rationi
S: neque vero medio:
ndis vtiufque lingue
bentibus nobis inter