Page 100 [100]
ni DES. ERAS.
moti decantata ¢ygnea cantione, fentiens,opinor, di&um ali¬
quod falfum,quod fimulatque proloquutus efler,non cunéta¬
retur emoti. M. Tullius præfans in librum De oratore terti¬
um,de L.Craflo ita loquitus,Illa tanquam cygnea fuit diuina
hominis vox & oratioiquam quafi expectantes poft eius inte¬
ritum veniebamus in curiam,yt veftigium illud iplum, in quo
ule poftremum inftitifler,contueremur.
Neftorea eloquentia. 56
Confimilem ad modum Neftoris Pyliorüm ducis facundia
in prouerbium abiit, fiquando fenilem fuauiloquentiam fi¬
gnificamus.Nam huic Homerus vt tria fécula , ita plus quàm
mellitam quendam facundiam affivgit , Sic enim ait in Ilia¬
dos aria dt Niswe
Sate x ERS \
Hdieais ayoesuae Ayus WAY &)90HTIS
Tow aj emo Nous HENITOS yAuxioy ter dti. id eft,
Poft hos affurgit Pylius dux ille difertus
Neftor,cuius ab ore fluit vox melle liquenti ‘Dulcior.
Quem locum imitans Theoctitus,autore Plurarcho,feripfir in
Bucolicis,
Oud exer of AUX D HE RATE SOUS Ve Vito.
Propterea quòdin os illi prædulce camæna
Infudit nectar.
Hue fpectar & Horatianum illud,
-fidis enim manare poetica mella
Ste
id eft,
Te folum.
Lepos Atticus.Eloquentia Attica. 57
Inter reliquos Græciæ populos , lepos quidam & feftiuitas
quafi vernacula ac peculiaris adeft Atticis:adeo vt & in pro¬
uerbium abierit,Atcicus lepos,Attica eloquentia, pro fumma,
Terentius in Eunucho, Dixin’in hoc Atticam efle eloquen¬
tiam?Quum infulfum atque inuenuftum militem rideret. Di¬
uus Hieronymus ad Pammachium,louinianum, yt opinor,ir¬
ridens,Hxo,inquit, Plautina eloquentia, hiclepos Atricus, &
Mufarum, yt dicitur,eloquio comparandus.Q uanquamillud
M. Varel de Mufarum cloquio ad M, Varronis elogium de Plauto cele¬
gium de Plan
$ bratum refpicit, qui dixit, Mufas ipfas, fi Latine loqui voluif¬
ig fent,Plautino ore fuifle locuturas , Huc allufit & Lucianus in
libello De mercede feruientibus, xe e (Momo TOY,
ur) TO DIS A Andis ueà TE dundlog. id et, Quod fiquado quid etia
ufticè dixerint, hoc ipfum merè Atticum atque ab Hymetto
FTymettas,
profectum videri volunt. Eft aurem Hymettus mons Attica,
mellificio nobilis. vnde & mel Atticum, & Hymettia mella,
quz prxcipua fuifle teftatur & Martialis in Xeniis,
Hoc ubi Thefei populatrix mifit Hymetti
Palladis a fyluis nobile neétar apis,
Mandrabuli more res fuccedit: 58
Eat Mavdpabothes yee 7 méyuaid eft,Res Mandrabuli ot¬
dine fuccedit. hoc ca dies in peius labitur. Inde natum,
quod Mandrabulus quidam, quum thefaurum reperifler, pri¬
müm auream ouem pofuit Iunoni Samie , proximo anno ar¬
genteam , tertio æream , Lucianus De mercede feruientibus,
ARE ages Yeh, craw Tey amoras, Ko Ae Ta pe oyre Pine ve
Mind vould. Diodi pod HATTO yiera iy ós ý mugo
pa pua y eri Meydpalshe yopa 70 mpttyua, xay i Kas > ls ei
neiy 5 Hpiecy car puncunoproy , xo) ás burioo av amoditoy. id eft,
Tu tamen vtcungue gaudes tibique ipfi imponis , fempérque
credis meliora futura que fequentur: atqui id contra quam
pon euenit,planéque,iuxta prouerbium, ad morem Man¬
abuli tbi negotium procedit, dum in fingulos , vt ita dixe¬
rimdies fit minusac deterius,atque intergum retrocedit. Al¬
ciphroninepiftola quadam,Ka!, 47/40 œupoluias tm) ro May
dpabsry ve Te mperyuara,id eftluxtaque prouerbii,ad exem
plum Mandrabuli res fuccedunt . Non intempeftiuiter itaque
dicitur in cos qui in deterius abeunt.Quemadmodum Mene¬
demus apud Plutarchf,permultos Athenas venire ftudij caufa,
penare fapientes,deinde philofophos, poſtea rhetoras , po¬
remo idiotas euadere. Nec alienum fuerit hic nobilem illam
Platonis fententiam adfcribere, ex libro De legibus primo,
To vagy alto sanati YIXOV FRÔTHTE KO dolce TO ind aiT ip
Laur yaUytoy digasoy Tapa k, xanisoy. 1d eft,Siquis ipfe feipfum
vincat omniű vičtoriarű tű prima tűoptima eft, rurfum ipfum
{eipfo inferiorem effe,omnium & turpiffimum eft & grauiffi¬
mum. Vincit enim ferpfum qui proficit in melius:at feipfo in¬
feriorem cuadere,elt deteriorem reddi.
Maturè fias fenex.
59
Maturè fias fenex,fi diu velis effe fenex, Latinorum prouer¬
bium,quo monemur vt integra adhucetate defiftamus à la¬
boribus iuuenilibus , ac valetudinis curam agere incipiamus,
fi velimus effe vivaci ac diuturna fene&ta.Nam fenc&utis fors,
otium & quies , Vfurpatur à Catone maiore apud Ciceronem,
RORE TA DA, 76
Neque enim,inquirynquam allenfus fum vereri illi laudaró¬
que prouerbio, quod monet maturè fieri fenem , fi diu fenex
elle velis. Hoc quanquam Catoni nõ probatur homini duro,
quique fibi nec extrema fenecta remittendis laboribus indul¬
ferit:tamen audiendum nobis,maximè fi de vitiis iuuentę fen¬
tias:puta libidine, bibacitate, rurbulentia vite. qua nifi quis
mature reliquerit, aut nunquam perueniet ad fenectam, aut
breuem habiturus eft fenectam.
60
TresyrodiAtexeAossid eft,Senis door. Citatur frpiufcule titu¬
lus hic à Nonio Marcello, inter titulos fabularum Varronis:
quem dubium non eft prouerbialem efle, ficuti funt alii pleri¬
que. Conuenit in cum qui in re fera atque intempeltiua fru¬
{tra fumit operam. Siquidem vt eft iuuenta docilis, atque itt
quemuis habitum fequax:ita fenecta intractabilis,tarda atque
obliuiofa.Proinde Theognis,
Senis doctor.
Muut Nilox ot TNuSs ded uae. id eſt,
Ne doceas me:atas iam facit indocilem.
Euripides in Bacchis,
Tigwy Vesna nuda) Oyo o tyb. id eft,
Senem fenex & ipſe te erudiuero.
Atque hic quidem verfus inuentus eftin Sophoclis Philoéte
ta,quem celebrem ac prouerbialem fuiſſe teftatur Gellius lib.
Noétium 33. Varro titulum fuum fumpffle videturex Euthy¬
demo Platonis, vbi Socrates narrat Connum præceptorem
fuum,a quo fenex fidibus canere didicit, ludibrii caufa à pue¬
xis vocatum fuilleyesyzo Mdgonahov-Ad hanc fententiam per¬
tiner quod dixifle ferunt Diogenem , vexe)y irga ay ko eT
vouferuiv, tauroy È, idelt, Mortuo mederi, & Senem admo¬
nere,idem efle.Quaquam inutilis eft fententia, que fenes de¬
terret a difcendis us que nefcire curpe eft.
GL
Cum ad omnem difciplinam tardior eft fene&us, tum po¬
nffimum ad difcendam linguam:q uz facultas maximè pueris
a natura data eft. Quapropter etiam yulgo compertiflimum,
pueros facile quamuis exprimere linguam: contra natu gran¬
diores,aut non aflequi, aut parum foeliciterimitari . Inde pro¬
uerbium, Senis mutare linguam de fruftra atque intempefti¬
uè laborantibus . Diuus Hicronymus præloquens in quatuor
Euangelia,Pius(inquit)labor,fed periculofa præfumptio,iudi¬
care de cæteris , ipſum ab omnibus iudicandum: fenis mutare
linguam, & canefcentem miidum ad initia retrahere paruulo¬
tum, Quo fignificatur adultam atatem ad omnia minus efle
trattabilem, quàm rudes illos ac teneros annos. id quod cle+
ganti metaphora dictum efltà Nafone,
Que prebetlatas arbor fpatientibus vymbras,
Quo pofita eft primum tempore,virga futt.
Tunc poterat manibus fumma tellure reuel
Nunc ftat,inimmenfum viribus au&a fuis.
Quare tuncformandi mores, quum mollis adhuc ætas : tunc
optimis afluefcédum, quum ad quiduis cereum eft ingenium,
Nam pofteaquam annis iam ceu diriguit animus, & vix dedi¬
fcimus que perperam didicimus, & que nefcimus, non fine
maximo negocio nobis inculcantur. Neque hae dixerim yt a¬
dultiores a difcendo deterream(quum nulla fit tas ad difcen¬
dum fera ) fed yt pueros ad difcendi ftudium acuam . Nec hoc
quidem prerermittendum, quanquam vulgo iactatum, Senex
pfittacus negligit ferulam.Adagii fenfus rametfi per fe non eſt
obfcurus,tamen magis liq uebit ex Apuleiiverbis, qua funtin
libro Floridorum fecundo,de pfittaco, Que rufticum noftrum
fermonem cogitur emulari , ferrea clauicula caput tunditur,
imperium magiftri vt perfentifcar, Hæc ferula difceny cft. Di¬
{cit autem ftatim pullus vfque ad duos ætatis fug annos, dum
facile os vti conformetur, dum tenera lingua vti conuibrerur.
fenex autem captus , & indocilis ett & obliuiofus. Hactenus
Apuleius. Indicat & Plinius lib.10.cap.42, miram effe docili¬
tatem huic aui, verùm nonnifi primis duobus yitæ annis. His
finitimum eft quod yulgo quidem, atramen haudquaquam
ineleganter dicitur,Serum elle canes vetulos loris afluefacere,
62
Nequelonge hine diffider illud quod Varro refert libro de
lingua Latina tertio , Cafcus cafcam ducit: quotics fimilis fi¬
milem dele&ar, vetulus vetulam , deformis deformem, barba¬
rus barbarum,improbusimprobum, Nam antiquitus cafcum
dicebatur quod nos vetus appellamus: idque , vt autor eft
idem Varro, lingua Sabinorum, que in ofcam vfque linguam
radices egetit,qua Cafnar fenex dicitur:eoque Ennium,yt O¬
{cw lingue peritum,feripfife,
Quam primum calci populi genuere Latini,
Caſcos Latinos, priſcos appellat. M. Tullius Tuſculanarum
quæſtionum lib. 1. Iraque ynum illud erat infitum priſcis il¬
lis,quos appellat cafcos Ennius. Citat autem Varro adagium,
tanquaa
Senis mutare linguam.
Cafcus cafcam ducit.
Conu dome
Socratem f¬
dibus,
Senex PÍN
tacus neghi
git ferula.