Page 63 [63]
OCR
nefiti exiftimar nihil aliud eff parocmias, quam reliquias pri{ca illius philofophie, maximis rerum humanarum cladibus extincte,eafque feruatas elle, partim ob conspendium breuitatemque,partim ob feltiuirarem ac leporé: ideog; non fegniter nec ofcitanter,fed preflius ac penitius infpiciédas. fubefle enim velut igniculos quofdam veruitæ fapientiæ, quæin perueftigāda veritate multo fuerit perlpicacior, quåm polteripres phi Jofophi fuerint. Plutarchus item(in commentario cui ritulum fecit. Quo pa&o fint audiendi poeta)veterti adagia fimillima putat facroium mylteriis,in quibus maxime quæpiam ves ac dine minutulis & in fpecié pen ridiculis ceremoniis fignificari folent, His cnim tam breuibus dictis per inuolucrum quoddam cadem innui que philofophiæ principes tot volumi nibus tradiderunt. Neque enim aliud fibi velle parcemiam illam Hefiodiam , 7) toy Kau aus, quam quod Plato tumin Gorgia, tum in libris Politicis, tam multis arguméns conatur oltédere, Be nov AY 7 ddixerGau ri Anar id elt, Satius efle iniutia admitrere, quam iniutviam inferte.Quod autem ynquam dogma proditum eft a philofophis,vel ad recté inftituendam vitam falubrius,vel Chriftiana religione yicinius: At rem tantam videlicet tantillum prouerbiolum coplectitur, toy #yuov wayzes,Dimidium plus toro. Nam qui totum aufert is alterum fraudar vt cui nihil reliqui faciat.Ĉontrà, qui dimidium dunneffodi prov. taxat accipit,is aliqua pane fraudatus videtur. Præftarautem larè patens, fraudari quam fraudare, Præterea fiquis Pythagoricum illud, xguare TW pidov,id eft,communes res amicorum : diligentius penitiufque difcutiat, nimirum inueniet,in tam breni dicto feeliciratis human fummam efle comprehenfam. Quid enim aliud agit Plato tor voluminibus, quàm vt communitatem perfuadear,& huius authorem amicitiam? Que fi mortalibus petfuaderi queat,illico faceflant à medio,bellum,inuidia,fraus breuiter vniuerfum malorum agmen femelè vita demigrer. Quid aliud egit princeps noltre religionisChriftus?Nimirum vnicum duntaxat preceptum mundo tradidit charitatis: admonens,ab ea yna fummam & Legum & Prophetarum pendere. Autquid aliud hortatur charitas, quam yr omnium omPlato comme Dia fint communia? videlicer, yr amicitia coagmentati cum ¢ a~ Chrilto,glutino nimirum eodem quo ille cum Paue coheret a abfolunflimam illam communionem quoad licet imitantes, Der per quam ille & Pater idem funt:nos item idem cum illo fiDan mus:&, vt ait Paulus,vnus {piritus & vna caro cum co efficiamur:iamque amicive iure omnia illi nobifcum, omnia nobis cum illo fint communia,deinde paribus amicitia vinculisaJij cum aliis inter nos copulati,velut eiufdem capitis membra tanquam idem & vnum corpus, eodem animemur ſpiritu:üfdem doleamus,iüſdem gaudeamus,Id quod etiam myfticus ille panis ¢ pluribus granis in eandem coadtus farinam,& vini potus è multis racemis in cundem liquorem confufus , admonet.Poftremò, vtquum fumma rerum creatarum fit in Deo, Deus viciffimin omnibus,omnium yniuerfitas velut in vnum redigatur.Vides quantum philofophix, vel cheologiæ magis, Oceanum nobis pareemia tantilla aperuit. Ad perfuadendum conducere Prouerbia. òd fi cui fatis non fit ipfum fapere,verùm etiam aliis per‘ fuadere cupiat quam no inutilis fit hac prouerbiorum fuppelJex,vel Ariftoteles ipfe fais declarat,qui non femel in rhetorices præcepris,parœmias inter teftimonia connumerat.Q uemadmodum,inquiens, fiquis fuadere velit ne cum homine lene copulet aliquis neceflitudinem, vtetur huius prouerbij teftimonio uyar tedidyrytesvre, id cft, Ne vnquam benefacias feni. Rurfum fiquis petfuadeat vt liberos item interficiat qui parentem occiderit,huic vfui futurum eft hoc prouerbium. Nisaios 05 muTieg Klaaside KATA ATI. id eft, Stultus qui natos occifo patre relinquat. Quantum autem adferat ad perfuadendi facultatem momen ti teftimonia,cuinon cognitum eft ? Neque mediocriter conducuntfententia , Atinter hxc quoque idem prouerbia coli locat Quintilianus item in Infkitutionum libris,compluribus Jocis prouerbiorum mentionem facit > tanquam non vna ratione ad bene dicendum conducentium. Nam quinto libro pa ræmias exemplis coniungit , vt parem cum illis vim obtinentes,quorum elt yel precipua. Rurfum cafdem eodem in libro in argumentorum genere collocat,quas Gracè xeiods appellant. Quorum & frequentiflimus vius DIS ad perfuadendum mouendumque non mediocris vtilitas, Quin magis ipfa Fa| bij yerba liber adſcribere.Nec hæc quidem, inquit, yulgo di@a Dà & recepta perfuafione populari, fine vfu fuerint teftimonia. Suntenim quodammodo vel potétiora etiam, quod non caufis accommodata,fed liberis odio & gratia aetna „ideo tantum didta faétaque, quia aut honeftiffima aut veriflima videbantur.Pauloque inferius,Ea arose que vulgo recepta funn hoc ipfo quòd incertum authorem habent velut omnium fiunt. Quale elt, Vbi amici,ibi opes.Et,Cofcientia mille teſtes. Et apud Ciceronem,Pares cum paribus, vt eft in veteri prouerbio, facillimè congregantur . Neque enim duraffent hæc in aternum,nifi vera omnibus yiderentur, Ha&enus Fabi) verba > úis fubnectit,velut his affinia cognataque, Iam quid M. Tullius, nonne in actione pro L.Flacco,, prouerbio fidem teftibus abrogatid eft huiufinodizy xeigl 7oy xiyduwoy,id eft , In Care periculum.Annon in cadem totius gentis Græcorum in ferendis reftimoniis fidem, eleuauit hoc prouerbio ? Da mihi teftimonium mutuum. Quid quod ipfi eriam philofophi paffim'fuas rationes prouerbus fulciunt Quo minus mirandii fi frequenter hiltoriographi narrationis fidem ex adagio’ quopiam petunt.Adeo quod in literis intercidit quod titulis, quod coloffis, quod marmoribus feruari non potuit , prouerbio feruatur incolume:vt & hanc obiter adagiorum laudem indicem, Denique non grauatur diuus Hicronymus Euangelicam fententiam adagi) vulgari teftimonio confirmare, Diues,aut iniquus, autiniqui hares,Ne Paulus quidem ipfe dedignatur locis aliquor prouerbiorum yti teftimoniis , neque iniuria.Etenim fi roafaveyid eft probabilitas,ad perfuadendum vel primas obunet partes, quid, quefo probabilius quam quod némo non dicit? Quid verifimilius quam id quod tot xtatum , tot nationum confenfus & velut idem fuftragium comprobauit? Ineft nimirum,ineft in his parcemiis nativa quadam & genuina vis yeritatis.Alioquin qui fieri potuit vt eandem plerungue fententiam in centum dimanaffe populos, in centum videamus transfufam linguas:quæ ne tot quidem feculis,quibus nec py1amides obftirerunt, vel interierit, vel confenuerit ? Vt meritò dictum illud yideatur,Veritate nihil efle robuftius . Deinde fit nefcio quo paGo,vt fententia prouerbio quafi vibrata, feriat acrius auditoris animum, & aculeos quofdam cogitationum relinquat infixos. Nam longé minus tanges animü, fi dixeris Caduca & breuis eft hominis vita:quam fi prouerbium cites, Homo bulla,Poftremd quod de rifu {cribit Fabius , maximas difficultates caufarum,quæ nullis argumentis diffolui queant ioco eludi:id vel maximè praftat parcemia. Ad ornatum conducere parcemiam. Porrò ua vel dignitatis vel veneris adiungat orationi tempeftiuus prouerbiorum vfus,non arbitror pluribus explicandum. Primùm enim quis nonyidet quantum maieftatis yel ex ipfa antiquitate concilient oration? Tum fiquod fchema,quod amplitudinem ac fublimitatem apponat fermoni, rurfum fiquod ad gratiam di@ionis facit: denique fiqua ratio feltiuitatis(quum parcemia plerunque per omneis figurarum pecies per omneis facetiarum formas varietut)nimiré quicquid illa folent adferre,conferet,ac genuinam quandam peculiarémque gratiam de fuo infuper adiunget. Proinde fi {cite & in loco intertexantur adagia,futurum elt vt fermo totus & antiquitatis ceu {tellulis quibufdam luceat, &figurarum arrideat coloribus, & fententiarum niteat gemmulis, & feftiuitats cupediis bladiatur:denique nouitate excitet, breuitate delectet, authoritare perfuadeat, Ad intelligendos authores conducere pareemiam, Iam vt non fitalius parcemiarum vfus , certe ad intelligendosoptimos Aile Loc eft vetuftiffimos)authores , non vtiles modo funt,yerumetiam neceflarie.In quibus ctim pleraque funt deprauata,tum he vel deprauatiflima funt: proprerea quod ferè 2nigmaticum quiddam habeant,vt etiam à mediocriter eruditis non intelligantur:tum quod plerunque velut ex abrupto interferuntur nonnunquam eriam muulatim, Vt dye woran id elt furfum fluminum , Aliquoties vnico verbo notantut,vtapud Ciceronem in Epiftolis ad Attici, Subueni quelo, dumeft dex id eft principium. Indicat autem i lud prouerbium. y Agylò ida wey Alor we Taal. id eft, Principio praftat quam fini adhibere medelam. Hæcitaque multum offundunt tenebrarum,fi ignorehtur.At rurfum lucis plurimum adferunt fi fuerint intelle&a.Hinc illæ tum Græcorum tum Latinorum codicum prodigiofe deprauationes:hine foedi interpretum lapfus Græca Latine! ver va tentium: hinc quorundam etiam eruditorum in enatrandis Pronerbia authoribus ridicula fomnia, meraque’deliramenta. Quo- ™#tzlatimvel tum equidem hoc loco nonnulla refetrem,nifi placabiliusiu- 72500 verbo dicarem meôque accommodatius inftirato s vt noftris perle- prolata. &is commentariis lua cuique cogitatio fuggerat quantopere magni nominis {criptores quibufdam in locis delirarint . Denique fitnonnunquam veferipror tacitè ad prouerbium alludat: quod fi nos fugerit,etiamfi videbiturintelle@a fentenha,tamen magna yoluptatis pars aberit, ignorata parcemia, Quod genus eft Horatianum illud. ~equus yt.me portet,altat rex, Etapud Vergilium, -fatis nunquam concefla moueri, Apparet Camatina procul. Subeft enim in illo prouerbium gaun hoc uh xve yid Keiérol ace COMMENDATIO A DIFFICVITATE, retulimus. Idem autem paulo pòlt deorum oracula para Veritate nie bil robuſta e r viras ue Doet , Partis ini
