Page 615 [615]
OCR
586] TO THE DUKES OF SAXONY 585 summa, vt par est, religione, nullo mercedis interuentu, darent orbi principem quem scirent rebus humanis maxime fore salutarem. Ktenim si tot legibus minacissimis cautum est ne abbas aut episcopus eligatur vel pecuniae vel cuiuscunque sinistri affectus corruptela, quanta oportet esse integritate qui suis calculis principem dant tam late regnaturum? Alioqui longe praestabilius erat nasci principem quam per corruptelam eligi. Ergo vt boni ciuis est praesentem reipublicae statum nolle mutari, ita boni principis est iis legibus quibus suscepit administrare principatum. An vetus illud imperium quale fuit olim renouandum sit nescio. Equidem non arbitror quenquam esse cordatum virum qui id optet, etiam si votis liceat restituere; tantum abest vt quod iam multis seculis maxima ex parte sit antiquatum extinctumque, magno rerum humanarum tumultu summaque Christiani sanguinis iactura vindicandum ac reuocandum videatur: presertim cum inter ethnicos etiam hoc animo repertus sit Otho, vt potius duxerit spontanea morte vitam abrumpere quam imperium tot hominum vita mercari; vir vel ob hoc ipsum dignus imperio, si fortuna virtuti faueret. An parum est suum quanque regionem habere dominum, nisi singulae rursus alium haberent dominum, conduplicata populi seruitute, si summa rerum inciderit in principem improbum? Nec hec dixerim quod negem optimum esse reipublicae statum monarchiam, si modo is ad aeterni numinis exemplum quantum potentia ceteris antecellit, tantundem vincat et bonitate sapientiaque : sed partim quod, vt sunt hominum ingenia, haud scio an huiusmodi quispiam possit contingere, partim quod etiamsi maxime contingat, non arbitror capacem esse tantae ditionis vnius mortalis animum. Demum vt sit, quando princeps tam procul agens, puta Constantinopoli, cognoscet quid agatur apud Aethiopas aut Gangen? et si cognouerit, quando mittet suppetias ? Etenim qui vectigalibus exigendis tantum agit imperatorem, is quiduis est potius quam imperator. Non admodum desyderabit orbis monarcham, si Christianos principes inter se iunget concordia. Verus et vnicus orbis monarcha Christus est, in cuius edicta si nostri principes consenserint, sub vno principe vere florebunt vniuersa : sin humanis cupiditatibus res gerentur, aeterna rerum vicissitudine semper fluctuabimus iactabimurque. Et tamen maximam huius felicitatis partem ipsi nobis prestare possumus, si concordibus studiis ad id quod per se optimum est contendamus. Atque ego sane ita demum arbitror felices fore respublicas, si principes sancte Christiane213. videatur y: videtur a. 215. ob add. aî. 217. suum ay : sua B?. Be singuli a. 218. a?: seruitate al. si... 219. improbum add. +. 221. a‘: potenia al. 224. non a: Vix y. 225. Demum . . . 227. suppetias add. y. 229. admodum add. y. a? : desyderabat a’. 230. af: monercham at. 231. a?: monacha ai, 205 D D on 230
