OCR Output

LXXIX

Harreebomée is het door Gruter opgenomen getal spreekwoorden 1237, doch van deze zijn 161 niet van
Spiegbhel, terwijl 5 van dezen door Gruter zijn overgeslagen.

Latter is deze verzameling meermalen in druk verschenen, t. w. in het jaar 1644 en 1694 en laatstelijk
in: LH. L. Spieghels Hertspieghel en andere Zedeschriften, met verscheidene nooit gedrukte stukken
| verrijljkt en door aanteekeningen opgeheldert door P. Vlaming. Amsterd. 1723. 8°. p- 265—300. Ook
was zzij opgenomen in: Het Mergh van de Nederlandsche Spreek-woorden. Amstelredam 1660. 12°. over
welk | boekje later (n. 81) zal gesproken worden.

In «die laatstgenoemde herdrukken is niets veranderd, behalve dat de spelling eenigszins gemoderniseerd
is. MMij is het verkieslijk voorgekomen, de oorspronkelijke spelling te behouden.

Spideghel, die te Amsterdam den koophandel in ’t groot uitoefende, was een ijverig beoefenaar yan de
Nederrlandsche Letterkunde, waaromtrent hij zich zeer verdienstelijk gemaakt heeft door onderscheidene
geschrriften. Ofschoon hij geen Academisch onderwijs genoten heeft, dragen toch zijne gedichten duide¬
lijke <sporen dat hij in de Oude Talen geen vreemdeling geweest is, welker kennis hij zich door zelf¬
oefeniing heeft eigen gemaakt. Zijne verdiensten worden besproken door den straks genoemden P. Vlaming,
in de> Voorrede van de nieuwe uitgaef van den Hertspieghel en door Meerman, Aanteekeningen op De
Groott’s Vergelijking der Gemeenebesten D. III. p. 376—381.

22. Lot van vviisheyd ende goed geluck; Op drije hondert ghemeyne Sprek¬
vvoorden: in rijme gestelt, deur Donaes Idinav, Lief-hebber der
dichten die stichten. T'antvverpen, Jnde Plantijnsche Druckerye, By
Jan Moerentorf. M.DC.VI.

[HARREBOMÉE, n. 12.]

Eena boekje van zonderling formaat, t. w. langwerpig duodecimo, waarin 300 spreekwoorden ter behan¬
deling; genomen zijn. Deze behandeling, die daarin bestaat, dat aan elk spreekwoord vijf berijmde regels
wordern toegevoegd, is van zeer onbeduidend gehalte en zal m. i. slechts zelden aan de verwachting be¬
antwooorden, als men zich voorstelt in die berijmde regels eene behoorlijke verklaring van die spreekwoor¬
den téc gallea vinden. Het is Gan ook siechts van wege de zeldzaamheid van dit boekje geweest, dat ik
gemeennd heb daaruit eenige staaltjes te moeten bijbrengen.

De sschrijver, die zich op den titel DONAES IDINAV noemt — waarin men den naam van Toannes
Davidd meent te kunnen aanwijzen, met welke aanwijzing echter nog niets gewonnen is — heeft zich
wel eenn lofwaardig doel voor oogen gesteld, doch ik betwijfel het zeer, of hij dat doel bereikt heeft. Hij

verklaaart dit aldus in zijne
Veur-reden tot den Leser:

Alsoo men vindt in den ghemeynen handel ende ghebruyck, dat verscheyden spreucken -ende
figguerlijcke redenen van vele menschen dickmael ghesproken vvorden, luttel ten venr-nemen dienende,
enade oock niet selden tot seker mis-bruyck ende nae-deel der goeder ghestichticheydt; ende tot schade
deer manierlijcker sebaerheydt: tot vvelcke nochtans sy eerst-mael van onse veur-ouderen, vvijselijck
ghaeuonden ende ghebruyckt zijn ghevveest; soo heeft het my goed ghedoght (oock uyt raedt van
anadere) de selue spreuken, oft emmers een goedt deel van dien ende der-ghelijcke, te verklaren: ende
bovuen den rechten sin, oock eenighe morale oft manierlicke bediedinghen, daer op te verdichten.
Tee meer, hopende, dat men deur dese oorsaeke, eenighe andere oude ghelijcke klucht-boeckskens
verrlaten sal; die met een aen-lockende vermaekelijcheydt van rijmen ende kluchtigde kodden, den
lesser somtijdts veel on-eerbaerheydts pleghen in therte te schieten.

Nog eene bijzonderheid verdient van dit boekje vermeld te worden, namelijk dat de schrijver spreek¬
woordeen voor mannen en spreekwoorden voor vrouwen, dus voor ieder afzonderlijk, behandeld heeft. Wel
valt ditt bij het lezen niet dadelijk in het oog, maar wij moeten het gelooven omdat de schrijver het zelf
zegt ina zijne » Veur-reden:”

1Ende dit soo in rijme ghestelt, tot des lesers meerder verlustinghe, altijdts ouer handt; het eerste
sooo de mans dienende, ende het tvveede de vrauvven, dattet nochtans al oock in ’t ghemeyne magh

ghaenomen vvorden, soo het vallen sal, in het open doen van het boecksken, vvaer het zy.