OCR
LXXIX Harreebomée is het door Gruter opgenomen getal spreekwoorden 1237, doch van deze zijn 161 niet van Spiegbhel, terwijl 5 van dezen door Gruter zijn overgeslagen. Latter is deze verzameling meermalen in druk verschenen, t. w. in het jaar 1644 en 1694 en laatstelijk in: LH. L. Spieghels Hertspieghel en andere Zedeschriften, met verscheidene nooit gedrukte stukken | verrijljkt en door aanteekeningen opgeheldert door P. Vlaming. Amsterd. 1723. 8°. p- 265—300. Ook was zzij opgenomen in: Het Mergh van de Nederlandsche Spreek-woorden. Amstelredam 1660. 12°. over welk | boekje later (n. 81) zal gesproken worden. In «die laatstgenoemde herdrukken is niets veranderd, behalve dat de spelling eenigszins gemoderniseerd is. MMij is het verkieslijk voorgekomen, de oorspronkelijke spelling te behouden. Spideghel, die te Amsterdam den koophandel in ’t groot uitoefende, was een ijverig beoefenaar yan de Nederrlandsche Letterkunde, waaromtrent hij zich zeer verdienstelijk gemaakt heeft door onderscheidene geschrriften. Ofschoon hij geen Academisch onderwijs genoten heeft, dragen toch zijne gedichten duidelijke Voorrede van de nieuwe uitgaef van den Hertspieghel en door Meerman, Aanteekeningen op De Groott’s Vergelijking der Gemeenebesten D. III. p. 376—381. 22. Lot van vviisheyd ende goed geluck; Op drije hondert ghemeyne Sprekvvoorden: in rijme gestelt, deur Donaes Idinav, Lief-hebber der dichten die stichten. T'antvverpen, Jnde Plantijnsche Druckerye, By Jan Moerentorf. M.DC.VI. [HARREBOMÉE, n. 12.] Eena boekje van zonderling formaat, t. w. langwerpig duodecimo, waarin 300 spreekwoorden ter behandeling; genomen zijn. Deze behandeling, die daarin bestaat, dat aan elk spreekwoord vijf berijmde regels wordern toegevoegd, is van zeer onbeduidend gehalte en zal m. i. slechts zelden aan de verwachting beantwooorden, als men zich voorstelt in die berijmde regels eene behoorlijke verklaring van die spreekwoorden téc gallea vinden. Het is Gan ook siechts van wege de zeldzaamheid van dit boekje geweest, dat ik gemeennd heb daaruit eenige staaltjes te moeten bijbrengen. De sschrijver, die zich op den titel DONAES IDINAV noemt — waarin men den naam van Toannes Davidd meent te kunnen aanwijzen, met welke aanwijzing echter nog niets gewonnen is — heeft zich wel eenn lofwaardig doel voor oogen gesteld, doch ik betwijfel het zeer, of hij dat doel bereikt heeft. Hij verklaaart dit aldus in zijne Veur-reden tot den Leser: Alsoo men vindt in den ghemeynen handel ende ghebruyck, dat verscheyden spreucken -ende figguerlijcke redenen van vele menschen dickmael ghesproken vvorden, luttel ten venr-nemen dienende, enade oock niet selden tot seker mis-bruyck ende nae-deel der goeder ghestichticheydt; ende tot schade deer manierlijcker sebaerheydt: tot vvelcke nochtans sy eerst-mael van onse veur-ouderen, vvijselijck ghaeuonden ende ghebruyckt zijn ghevveest; soo heeft het my goed ghedoght (oock uyt raedt van anadere) de selue spreuken, oft emmers een goedt deel van dien ende der-ghelijcke, te verklaren: ende bovuen den rechten sin, oock eenighe morale oft manierlicke bediedinghen, daer op te verdichten. Tee meer, hopende, dat men deur dese oorsaeke, eenighe andere oude ghelijcke klucht-boeckskens verrlaten sal; die met een aen-lockende vermaekelijcheydt van rijmen ende kluchtigde kodden, den lesser somtijdts veel on-eerbaerheydts pleghen in therte te schieten. Nog eene bijzonderheid verdient van dit boekje vermeld te worden, namelijk dat de schrijver spreekwoordeen voor mannen en spreekwoorden voor vrouwen, dus voor ieder afzonderlijk, behandeld heeft. Wel valt ditt bij het lezen niet dadelijk in het oog, maar wij moeten het gelooven omdat de schrijver het zelf zegt ina zijne » Veur-reden:” 1Ende dit soo in rijme ghestelt, tot des lesers meerder verlustinghe, altijdts ouer handt; het eerste sooo de mans dienende, ende het tvveede de vrauvven, dattet nochtans al oock in ’t ghemeyne magh ghaenomen vvorden, soo het vallen sal, in het open doen van het boecksken, vvaer het zy.