En dit wordt nog eens in zoogenoemde poézie toegelicht, waar de “Rechten handel van dit boecksken”
door den schrijver wordt aangewezen:
Ist dat ghy vvel vvilt loten, en letten op u recht;
Als t’ boecksken vverdt ontsloten, siet vvat u zijde seght.
Den man heb d’eerste sijde; vvant die meest op hem past:
D’ander de vrauvy be-vrijde: soo draeght elck sijnen last.
Vit dit boekje heeft Harrebomée wel die driehonderd spreekwoorden in zijn Spreekwoordenboek
aangehaald; doch m. i. had hij evenzeer moeten achtslaan op de menigvuldige spreekwoorden, welke in
die vijfregelige versjes vermeld worden. Daaruit zou zijn spreekwoordenschat op eene belangrijke wijze
verrijkt zijn.
73.. Refranes o proverbios Castellanos traduzidos en lengua Francesa. Pro¬
verbes Espagnols traduicts en François, par Cesar Oudin, Secretaire
Interprète du Roy. Reueus, corrigez et augmentez en ceste troisiesme
edition, de plus de quatre cens Prouerbes, par le mesme. A Paris,
chez Pierre Billaine, ruë S. Iacques à la Bonne-Foy. M.DC.XXUIL 8°.
(pp. VII. 296.)
[NOPITSCH, p. 248. DUPLESSIS, n. 495.]
Onder de Spaansche Spreekwoorden-verzamelingen, die in vrij grooten getale bestaan, wordt die van
Oudin voor de beste gerekend, zoowel om de verstandige keus van de opgenomen spreekwoorden, als
om de nauwkéürige overzetting in het Fransch; waaraan in enkele duistere gevallen eene korte doch zeer
duidelijke verklaring is toegevoegd, welke soms ook nog opgehelderd wordt met de een of andere La¬
tijnsche spreuk uit Cicero, Horatius, Ovidius en zelfs uit latere dichters. De Spaansche spreekwoorden ,
die in alphabetische orde gerangschikt zijn, hebben meestal in het midden en aan het einde gelijkluidende
lettergrepen, zonder dat ze daarom voor eigenlijke verzen mogen gehouden worden.
De gansche Verzameling is onder den titel van Proverbia Hispanica, repraesentata plane ex editione
Caesaris Oudini, onveranderd en met de daarbij gevoegde Fransche vertaling, door Gruterus opgenomen
in den Appendix tot het eerste deel van zijn Florilegium Ethico- Politicum (Francof. 1610.) p. 263—382.
De editie echter, welke op die wijze herdrukt werd, was niet zoo volledig, als die welke ik gebruikt heb.
Ook vindt men bij Gruter de bovenvermelde verklaringen niet, noch ook die Latijnsche spreuken.
In welk jaar dit werk voor ’teerst werd uitgegeven , heb ik nergens vermeld gevonden. Volgens Du¬
plessis verscheen het in eene tweede uitgaaf in 1609 te Parijs, daarna in 1612 en 1634 te Brussel en
laatstelijk nog eens weder te Parijs in 1659.
Dit boekje is de bron, waaruit onze Constantin Huygens voor ’t grootste gedeelte, zonder het te
noemen, zijne Spaensche Wysheit ontleend heeft, waarover later (n. 82.) zal gesproken worden.
74. Britannica Proverbia (a Grutero edita in Appendice ad Florilegii
Ethico-Politici P. II. Francof. 1611. p. 172—188.)
Toen Gruterus zijn Florilegium in drie deelen uitgaf en achter ieder van die deelen eenige Verzamelingen
van spreekwoorden in de moderne talen liet herdrukken , heeft hij waarschijnlijk voor ’t Engelsch niets
kunnen vinden, dat met het. overige genoegzaam overeenstemde. En hierover zal men zich niet behoeven
te verwonderen; want, indien de opgaven van Nopitsch en Duplessis te vertrouwen zijn, dan bezat de
Engelsche litteratuur in dien tijd nog geene enkele verzameling van spreekwoorden. De kleine bijdrage
dus, die Gruter bezorgd heeft en die slechts 335 spreekwoorden bevat, zal waarschijnlijk vroeger niet
gedrukt geweest zijn. Volgens zijne opgave toch werd ze hem — vermoedelijk in handschrift — over¬
gezonden door eenen vriend van den ouden stempel, wiens naam echter verzwegen is in het opschrift :
Britannica Proverbia, transmissa mihi ab viro et amico aurei seculi, hoc est, morum antiguorum. Het
zijn meest spreekwoorden uit het dagelijksch leven, en dus waarschijnlijk uit den mond van het volk op¬
geteekend, waaraan geenerlei verklaring is toegevoegd.