Page 42 [42]
OCR
XXXII ceptor, Petrus Laale, Danorum lus, et doctorum virorum evidens exemplum atque specimen. Om zijne kennis van recht en wetten kreeg hij later den bijnaam van Legista, welke reeds gevonden wordt op den titel van de tweede uitgaaf, door Christiernus Petri met eenen uitvoerigen Commentarius toegerust: Petri Legiste Laglandici Parabole sententiose et argumentose cum familiari explanatione tam dacica [i. e. Danica] quam latina. In aedibus Ascensianis anno salutis humanae MDXV ad Nonas Martias. Onder dezen titel heb ik dit boekje meermalen geciteerd in mijne Verhandeling over de Proverbia Communia, destijds in het bezit zijnde van een exemplaar uit de Stads-bibliotheek van Lubeck en nog geen kennis hebbende van Nyerup’s herdruk. Eene derde uitgaaf wordt door Nopitsch p. 9 aldus opgegeven : Petri Lolle vel Laglandi, Adagia Danica et Latina, cum notis Petri Christierni. Arhusiae, 1614, 8°. De Verzameling bestaat uit 1199 Latijnsche spreekwoorden, in rijmende hexameters of pentameters vervat en in alphabetische orde gerangschikt; waarvan enkele, die het gemakkelijkst te verstaan waren , door latere verzamelaars zijn overgenomen. Over ’t geheel zijn zij meestal niet zeer duidelijk , deels , door de gedrongene constructie deels door de middeleeuwsche woorden, die elders niet voorkomen. Aan de Latijnsche verzen zijn Deensche spreekwoorden toegevoegd, die, ofschoon in een z00 verouderd dialect geschreven dat ze thans nauwelijks kunnen verstaan worden, mij echter toeschenen waardig te zijn tevens te worden opgenomen, dewijl dit geschrift voor een der merkwaardigste verschijnselen in de Deensche literatuur moet gehouden worden. Zoo althans oordeelt Nyerup, die zich in zijne aanteekeningen tot taak gesteld heeft zoowel de Deensche als de Latijnsche spreekwoorden te verklaren: waarbij hij veel gebruik gemaakt heeft van de Adagia van Erasmus, van de Spaansche spreekwoorden van Oudin, het Florilegium van @ruterus en anderen, waaronder ook de spreekwoorden van onzen landgenoot Tuinman. Ofschoon de schrijver over ’t algemeen wel aanspraak maken kan op oorspronkelijkheid, zoo vindt men toch bij hem enkele malen eenen Latijnschen regel die ook reeds in veel oudere geschriften voorkomt. Zoo worden b. v. de verzen 509. In modio rendi non est vola plena sciendi. 1004. Sorte patet misera, quae sit dilectio vera. reeds gevonden onder de vroeger (n. 17.) besproken Proverbia Rusticorum y. 222 en 118. 2, P. Fausti Andrelini Foroliuiensis Poetae Laureati atque Oratoris clarissimi Epistolae prouerbiales et morales longe lepidissimae nec minus sententiosae. — Ex secunda recognitione. — (In fine). Finis nouem Epistolarum adagialium P. Fausti Andrelini iuxta Musarum uidelicet numerum — — Argentorati ex aedibus Matthiae Schurerii, Selestatini, mense Iunio. Anno M.D.XVII. 4°. min. (fol. 14. n. n.) [NoprTscH, p. 180 sqq. DUPLESSIS, n, 122.] Het was meer eene aardigheid, dan een wetenschappelijke arbeid, die de schrijver in dit boekje geleverd heeft; toch schijnt het indertijd grooten opgang gemaakt te hebben, blijkens de herhaalde herdrukken. Bij Nopitsch, volgens wiens opgaaf de eerste druk verschenen is in 1508 Argentor. ex aed. Matthiae Schurerii, worden nog genoemd: Ex off. Quentell, Coloniae, 1509. — Erfordiae, 1512. — Argentor. ex aed. Schurerii 1513. — Ibid. 1516. — Antverpiae, 1518. — Basileae, 1519. — Viennae, 1520. — in welke opgaaf de door mij gebruikte uitgaaf van 1517 gemist wordt, welke Duplessis verkeerdelijk opgeeft als in het jaar 1518 verschenen. Vooral echter moet de algemeene ingenomenheid met dit boekje geweten worden aan de zedekundige strekking waarmede het geschreven is. Het nut, dat de studeerende jeugd uit deze Epistolae trekken kan, wordt in de opdracht der eerste uitgaaf door Beatus Rhenanus (pr. Cal. Sept. 1508.) aldus opgegeven: Morales P. Fausti epistolae iccirco ad Germanicae iwventutis usum, impressioni mandandas duai, quod viderem eas minime protritam trivialemque in se
