Page 42 [42]
XXXII
ceptor, Petrus Laale, Danorum lus, et doctorum virorum evidens exemplum atque specimen. Om zijne
kennis van recht en wetten kreeg hij later den bijnaam van Legista, welke reeds gevonden wordt op den
titel van de tweede uitgaaf, door Christiernus Petri met eenen uitvoerigen Commentarius toegerust:
Petri Legiste Laglandici Parabole sententiose et argumentose cum familiari explanatione
tam dacica [i. e. Danica] quam latina. In aedibus Ascensianis anno salutis humanae MDXV
ad Nonas Martias.
Onder dezen titel heb ik dit boekje meermalen geciteerd in mijne Verhandeling over de Proverbia
Communia, destijds in het bezit zijnde van een exemplaar uit de Stads-bibliotheek van Lubeck en nog
geen kennis hebbende van Nyerup’s herdruk. Eene derde uitgaaf wordt door Nopitsch p. 9 aldus
opgegeven :
Petri Lolle vel Laglandi, Adagia Danica et Latina, cum notis Petri Christierni. Arhusiae,
1614, 8°.
De Verzameling bestaat uit 1199 Latijnsche spreekwoorden, in rijmende hexameters of pentameters
vervat en in alphabetische orde gerangschikt; waarvan enkele, die het gemakkelijkst te verstaan waren ,
door latere verzamelaars zijn overgenomen. Over ’t geheel zijn zij meestal niet zeer duidelijk , deels , door
de gedrongene constructie deels door de middeleeuwsche woorden, die elders niet voorkomen. Aan de
Latijnsche verzen zijn Deensche spreekwoorden toegevoegd, die, ofschoon in een z00 verouderd dialect
geschreven dat ze thans nauwelijks kunnen verstaan worden, mij echter toeschenen waardig te zijn tevens
te worden opgenomen, dewijl dit geschrift voor een der merkwaardigste verschijnselen in de Deensche
literatuur moet gehouden worden. Zoo althans oordeelt Nyerup, die zich in zijne aanteekeningen tot
taak gesteld heeft zoowel de Deensche als de Latijnsche spreekwoorden te verklaren: waarbij hij veel
gebruik gemaakt heeft van de Adagia van Erasmus, van de Spaansche spreekwoorden van Oudin, het
Florilegium van @ruterus en anderen, waaronder ook de spreekwoorden van onzen landgenoot Tuinman.
Ofschoon de schrijver over ’t algemeen wel aanspraak maken kan op oorspronkelijkheid, zoo vindt men
toch bij hem enkele malen eenen Latijnschen regel die ook reeds in veel oudere geschriften voorkomt.
Zoo worden b. v. de verzen
509. In modio rendi non est vola plena sciendi.
1004. Sorte patet misera, quae sit dilectio vera.
reeds gevonden onder de vroeger (n. 17.) besproken Proverbia Rusticorum y. 222 en 118.
2, P. Fausti Andrelini Foroliuiensis Poetae Laureati atque Oratoris
clarissimi Epistolae prouerbiales et morales longe lepidissimae nec
minus sententiosae. — Ex secunda recognitione. — (In fine). Finis
nouem Epistolarum adagialium P. Fausti Andrelini iuxta Musarum
uidelicet numerum — — Argentorati ex aedibus Matthiae Schurerii,
Selestatini, mense Iunio. Anno M.D.XVII. 4°. min. (fol. 14. n. n.)
[NoprTscH, p. 180 sqq. DUPLESSIS, n, 122.]
Het was meer eene aardigheid, dan een wetenschappelijke arbeid, die de schrijver in dit boekje gele¬
verd heeft; toch schijnt het indertijd grooten opgang gemaakt te hebben, blijkens de herhaalde her¬
drukken. Bij Nopitsch, volgens wiens opgaaf de eerste druk verschenen is in 1508 Argentor. ex
aed. Matthiae Schurerii, worden nog genoemd: Ex off. Quentell, Coloniae, 1509. — Erfordiae, 1512. —
Argentor. ex aed. Schurerii 1513. — Ibid. 1516. — Antverpiae, 1518. — Basileae, 1519. — Viennae,
1520. — in welke opgaaf de door mij gebruikte uitgaaf van 1517 gemist wordt, welke Duplessis ver¬
keerdelijk opgeeft als in het jaar 1518 verschenen. Vooral echter moet de algemeene ingenomenheid met
dit boekje geweten worden aan de zedekundige strekking waarmede het geschreven is. Het nut, dat de
studeerende jeugd uit deze Epistolae trekken kan, wordt in de opdracht der eerste uitgaaf door Beatus
Rhenanus (pr. Cal. Sept. 1508.) aldus opgegeven: Morales P. Fausti epistolae iccirco ad Germanicae
iwventutis usum, impressioni mandandas duai, quod viderem eas minime protritam trivialemque in se