Page 88 [88]
OCR
1529. 12$I nos torfit. Cum hujufmodi portentis fuit nobis fubinde luétandum. Alius ex undiquaque decerptis fraftulis veluti novum Opus , -dagu/tin: titulo, conftruxerat , alius alicna cum Avge/fini {criptis mifcuerat, alius ex quseftione fecerat epiftolam, affutis initio paucis verbis. Ne fingula perfequar, vix in alterius tam impie , quam in hujus facri Doétoris yoluminibus lufit ocioforum temeritas. Ut omittam interim pfeudepigrapha, quadam non inerudita, quedam vix tolerabilia, quædam prorfus indocta. Verum in omnibus, que illi falfo ſunt inſcripta , nihil infulfius aut impudentius Sermonibus ad Eremitas , in quibus nec verba, nec fententia, nec peftus, nec omnino quicquam eft 4ugzfino dignum: & tamen quifquis hoc Opus confinxit , homo fuavis fibi promifit futurum, ut dagu/tinus crederetur, & fane repererunt fimiles labra lactucas. Nihil tamen horum fubmovimus, nifi quod ca, qua bis aur fæpius habebantur inter hujus viri lucubrationes fat habuimus femel ponere, ne voluminum magnitudinem fupervacua farcina oneraremus. Cenfuris tantum additis indicavimus quid nothum effet, quid ambiguum, quid commixtum. Hc igitur in tam eximio Scriptore committi fane dolendum eft: {fed æque mirum , fuper bis nullam hactenus fuiffe ftudioforum querimoniam, unde conjetura capi poteft, divum Axgaffinum antehac à plerifque Theologis aut non legi folitum, aut indiligentét fuiffe lectum. Ne mihi quidem unquam perfuaderi potuiflet, tantum in tam celebri Scriptore latuifle mendarum. Equidem nihil minus habebam in animo quam hanc capeffere provinciam. Deterrebat immenfa voluminum moles , & Operis difficultas juvenile robur , ac prorfus adamantinum quendam hominem exigebat; me vero jam & ætas & valetudo ab hoc genere laborum in totumdehortabatur. Sed felicis memorie Joannes Frobenius , vir ob fingularem erga ftudia favorem omnium ftudioforum amore perenni dignus, tandem illud à me precibus extorferat , ut in Epiftolis unicum fenionem emendarem, quo poffet Operis fpecimen in proximis nundinis oftendere. Pollicitus fum , fed hac lege, ne quid fperaret amplius. Annuit. Cæterum quum perfpicerem illi certum effe confilium, volumen Epiftolarum abfolvere, neque quenguam efle paratum, qui poffet, aut cërte vellet, emendandi partes obire, vicit animi deftinationem quum fingularis amici pertinax voluntas, tum ipfa negotii pietas. Hoc volumen torum ad me recepi, fed unicum, etiam atque etiam teftificans, ut fi pergere vellet, alium inveniret caftigatorem, nec me fuo quoque difpendio, non modo ftudiorum, à melioribus curis avocaret. Quid multis? quum nullus exfifteret qui vellet eam farcinam in humeros tollere , & /oannes Frebenins afleveraret, ftare fententiam, ut fi non daretur aliud, totum Asgaffinam, qualis qualis erat, rurfus excuderet: ego, partim amici refpeétu cui nihil pernegare valebam, fed multo magisinexpiabile piaculum efle reputans , fi tam eximius ecclefize Doctor, tot mendis obfitus, tantis impendiis denuo prodiret in orbis theatrum , hoc infigniore deformitate notabilis, quo magis elegantia formularum , ac majeftate voluminum, oculos omnium ad fe rapturus chet, perinde quafi purpuram eximiam oftendas fæœdis maculis deformatam, paflus fum imponi mihi clitellas. Tandem ubi tantum pelagus ingreflus ventis vela dediffem, longe plus quam exfpeétaram comperi difficultatis, ut non femel animum defponderim, deque deferendis inftitutis cogitarim, ad quod ipfum evidens etiam valetudinis periculum inyitabat, aut ut rectius dicam, compellebat. Jam me.terrebat & exemplum Joannis Frobenti, quem videbam huic immortuum negotio, virum alioqui quum firmo corpore, tum vita longifima dignum. Verum, quod prima fronte deterrebat a negotio, hoc ipfum propius confideranti ftimulos addebat. Non enim oportet bonorum virorum amicitiam vite fpacio terminari, præfertim quum hujus diffcillimi negotii moles in filiosillius Heronymam & Joan, Erafminm reliA B © E E ERASMI 1252 quofque liberos eflet devoluta , quibus hoc minus oAnt quicquid crat erga Frobeninm affectus, in hos tranftuli. Itaque obfirmato animo, fic ut Operi tam facro fa~ tius ducerem animam impendere , quam femel fufceptum non abfolvere , tædium omne devici: quoque fum altius ingreflus, hoc labor afluetudine faétus eft levior, ipfo, ut opinor, A4gwffino ceeptisnoftris pro[pera favoris aura coelitus adfpirante , donec tandem procul aperiret fefe portus, in quem propitii Numinis auxilio delati, lætum celeuma nunc canimus. In digerendis porro voluminibus hunc ordinem fequutifumus: à In primum volumen contulimus ea, ex quibus tota Axguftini vita, mores, ingenium, & affeétus perfpiciuntur: quod hoc paéto futurum arbitrarer, ut&reius intelligerentur, & avidius legerentur. Amor enim Doétoris & atrentum reddit & lubentem difcipulum. Adjecimus ejuſdem Progymnaſmata , quibus vel infans adhuc in Gbriffo, vel novus tyro feliciflime praclufit ad egregia facinora. Secundum volumen dedimus Epiftolis, partim quod in his quoque permulta funt , quæ fcripfit juvenis, partim quod ex his maxime deprehenditur, fi quid in illius natura fuit peculiare. Tertium & Quartum dedimus his lucubrationibus, quas ad docendum paravit. Quintum habet Civitatem Dei, quod hoc Opus fimul & docens & confutans errores maxime Paganorum, utrinque mixtum- eflet. In hac portione nihileft noftree induftriæ, quod hanc provinciam , hortatu meos fibi proprie fumfiflet vir apprime do&tus Joannes Ledovicus Vives, In Sextum & Septimum diftribuimus pugnas adver{us diverfas heerefes. In OGavum & Nonum colleéti ſunt Tractatus, fic cnim appellat Auguftinus Scripturarum enartrationes apud populum habitas, nifi quodin Nonum farraginem quandam adjecimus libellorum, quos viri nefcio qui {pirituales in hoc paraffe videntur, ut affectum {uum ad rerum cceleftium amorem inflammarent. Decimum volumen compleétitur Homilias variis argumentis, in quibus permulta funt aliena, quemadmodum & in Nono. In fingulis ne nullus effet ordo, vel facrorum voluminum quzinterpretatur, ordinem, vel hærefeon origines fequuti fumus. Iple Auguftines in libris Retrattationem maluit ætatis fue, & in Chrifttanifimo progreffuum ordinem fequi, recenfens quæ {cripfit catechumenus, qua facro lavacro renatusy que presbyter, que Epifcopus. Nifi quod Epiftolis & Traétatibus {uum locum deftinaffe videtur, quam hujus cure partem non ablolyit, ut ex ipfius aliquot {criptis apparet. Siquidem hoc moliebatur jam extrema ſeneca, veluti pralagiens extremum imminere diem, tantoque ftudiofiusagens, ut quoniam vocis officio diutius ecclefize prodefle non poterat,, in libris illi {upereflet, quatenus licebat , &c emendatus & integer. Quod propemodum affequutus eft : vix enim ex alterius monumentis minus intercidit, à depravatoribus nihil omnium potuit unquam effe tutum. Noftram operam hic non exaggerabimus, conferat cui vacat, &agnofcet. Nec tamen aufim polliceri nihil refediffe quod egeat emendatore. Alicubi nos deftituerant vetufti codices, aliquando in Opere tam prolixo fomnus obrepfit, quem Flaccus putat effe condonandum humane nature. Jam fi quid operarum incuria commiflum eft , à nobis præftari non potuit, qui cum officina nihil habemus ĉommercii. Tantum illos admonere poflumus qui prefunt officine, quod quidem à nobis factum eft fedulo. Quicquid noftra mediocritas potuit , bona fide præſtitit. Supereſt , ampliffime Praful, ut tantus Ecclefi Doétor, tui nominis aufpiciis tuoque favore commendatus , prodeat in manus hominum , hoc avidius ab omnibus rapiendus , quo magis erit perfpicuum , 4Auguftinum inter omnes unice femper placuiffe tibi, viro
